Stok (geomorfologia)
Stok – "nachylona powierzchnia stanowiąca element form rzeźby powierzchni Ziemi, na którym pod wpływem siły ciężkości i czynników atmosferycznych rozwijają się procesy rzeźbotwórcze zwane procesami stokowymi; zasięg występowania procesów stokowych wyznacza górną i dolną granicę stoku; materiał zwietrzelinowy usuwany ze stoku jest odkładany u jego podstawy (stok usypiskowy) lub na spłaszczeniach stokowych; na rozwój i kształt stoku wpływa jego budowa litologiczna oraz klimat; badania rozwoju stoku są jednym z podstawowych zadań geomorfologii, mają też duże znaczenie dla gleboznawstwa (erozja gleby) i rolnictwa (rodzaj i kierunek upraw)."[1] Synonimem stoku, jednak o znaczeniu nierównoważnym, jest zbocze. Termin stok ma dwa znaczenia – szersze i węższe. W znaczeniu ogólnym, używanym zwłaszcza w geologii dynamicznej, oznacza każdą nachyloną powierzchnię terenu, między kulminacją a podnóżem. W węższym znaczeniu tak nazywa się powierzchnię nachyloną formy wypukłej. W odniesieniu do form wklęsłych bardziej odpowiedni jest termin zbocze[2]. W geografii, w podręcznikach szkolnych i akademickich (w tym z zakresu geomorfologii) mówi się na przykład o stokach góry, ale o zboczach doliny lub kotliny.
Do opisu stoku służą następujące parametry:
- położenie,
- średnie nachylenie,
- długość lub różnica wzniesień,
- ekspozycja (wystawa),
- powierzchnia.
Gdy nachylenie jest większe niż 85°, wówczas stok przechodzi w urwisko, przepaść; kiedy jest większe niż 90° w przewieszenienie, a jeśli zaś jest mniejsze niż 4% przechodzi w wypłaszczenie lub równinę[potrzebne źródło].
Przypisy
- ↑ Encyklopedia PWN – Sprawdzić możesz wszędzie, zweryfikuj wiedzę w serwisie PWN – stok
- ↑ Jan Flis: Szkolny słownik geograficzny. WSiP, Warszawa 1985, s.122. ISBN 83-02-00870-2
