Stonawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stonawa
Stonava
Koścół pod wezwaniem Marii Magdaleny
Koścół pod wezwaniem Marii Magdaleny
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Moravian-Silesian Region.svg morawsko-śląski
Powiat Karwina
Historyczna ziemia Śląsk
Starosta Andrzej Feber
Powierzchnia 13,86 km²
Populacja (2009)
• liczba ludności

1889
• gęstość 117,3 os./km²
Kod pocztowy 735 34
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba obrębów ewidencyjnych 3
Liczba części gminy 1
Liczba gmin katastralnych 1
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Stonawa
Stonawa
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Stonawa
Stonawa
Ziemia 49°49′02,5″N 18°32′03,6″E/49,817361 18,534333Na mapach: 49°49′02,5″N 18°32′03,6″E/49,817361 18,534333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Stonawa[1] (cz. Stonava, niem. Steinau) – wieś gminna i gmina w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach. Liczba mieszkańców wynosi 1889 (2009), a powierzchnia 13,86 km². Przez miejscowość przepływa rzeka Stonawka, lewy dopływ Olzy.

Miejscowość znajduje się w Ostrawsko-Karwińskim Zagłębiu Węglowym i na północy i wschodzie graniczy z Karwiną (z Kopalniami i Darkowem na północy, a z Łąkami na wschodzie), na zachodzie z Suchą Górną, a na południu z Olbrachcicami.

Na jej obszarze funkcjonują kopalnie spółki akcyjnej OKD.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

W latach 1869-2001[2]:

Rok 1869 1880 1890 1900 1910 1921 1930 1950 1961 1970 1980 1991 2001
Liczba ludności 1516 2040 2339 3135 3952 3831 4819 4500 4511 4036 2516 1714 1809

W 2001 Polacy stanowili 25,8% ludności, Słowacy 7,7%, Ślązacy 0,7%, a Morawianie 0,6%[3]. Polakiem jest także burmistrz Stonawy Andrzej Feber[4], jej pięciokrotny wójt[5], były senator. Wierzący stanowili 54,8%, z czego katolicy 79,4%[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze pisemne wzmianki o Stonawie pochodzą z roku 1335, a hipotycznie można ją również identyfikować z miejscowością Stozna wzmiankowaną w roku 1393[6]. Miejscową parafię pw. św. Marii Magdaleny założono na przełomie XIV i XV wieku[7].

W XIX wieku w okolicy odnaleziono pokłady węgla, co przyczyniło się do rozwoju ekonomicznego i demograficznego okolicy jak i samej Stonawy. W 1869 roku wieś liczyła 1516 mieszkańców[2].

Według austriackiego spisu ludności z 1900 roku w 331 budynkach w Stonawie na obszarze 1383 hektarów mieszkało 3135 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 226,7 os./km², z tego 2456 (78,3%) mieszkańców było katolikami, 650 (20,7%) ewangelikami, a 29 (0,9%) wyznawcami judaizmu. Pod względem językowym 3081 (98,3%) było polsko-, 29 (0,9%) niemiecko-, a 4 (0,1%) czeskojęzycznymi[8]. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła do 420, a mieszkańców do 3952, z czego 3916 było zameldowanych na stałe, 3876 (98,1%) było polsko-, 22 (0,6%) niemiecko-, a 18 (0,5%) czeskojęzycznymi. Podział według religii kształtował się następująco: 3072 (77,7%) katolików, 835 (21,1%) prostestantów, 3 (0,1%) wyznawców judaizmu i 42 innych religii lub wyznań.[9].

Po I wojnie światowej doszło do wybuchu polsko-czechosłowackiego konfliktu granicznego, a w trakcie działań zbrojnych przeprowadzonych przez armię czechosłowacką w 1919 roku pojmanych i 26 stycznia 1919 roku zamordowanych zostało 20 żołnierzy 12 Wadowickiego Pułku Piechoty. Dziś w miejscowości znajduje się ich zbiorowa mogiła[10].

W 1920 roku miejscowość znalazła się w granicach Czechosłowacji, w 1930 roku liczyła 4819 mieszkańców[2]. W październiku 1938 roku Stonawa została przez Czechosłowację zwrócona Polsce, ale podczas II wojny światowej była okupowana przez nazistowskie Niemcy, a po wojnie wróciła pod władzę Czechosłowacji. W 1961 roku w Stonawie żyło 4511 osób, w następnych latach liczba ta zaczęła spadać, w 1970 roku 4036, w 1980 roku 2516, a w 1991 roku 1714[2]. Jako miejscowość górnicza znacznie ucierpiała na skutek szkód górniczych.

Ludzie związani ze Stonawą[edytuj | edytuj kod]

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 11. Europa, Część I, 2009 Publikacja w formacie PDF
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Český statistický úřad: Historický lexikon obcí ČR 1869–2005 – 1. díl (cz.). czso.cz, 2008-08-20. [dostęp 2010-10-14]. s. 718-719.
  3. 3,0 3,1 Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 (cz.). [dostęp 2010-09-16].
  4. Wojciech Trzcionka: O wójcie co śliwowicę pędzi. W: Gazeta Codzienna [on-line]. 7 sierpnia 2007, 7 sierpnia 2007. [dostęp 23 grudnia 2012].
  5. Andrzej Feber: wójt małego Kuwejtu. W: ox.pl [on-line]. 23 września 2012, 23 września 2012. [dostęp 23 grudnia 2012].
  6. Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 312. ISBN 978-83-926929-3-5.
  7. I. Panic, 2010, s. 415
  8. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
  9. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)
  10. Zaolzie - Polski Biuletyn Informacyjny [ostatnia edycja 2009-01-08]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czesława Rudnik. Stonawskie memento. „Zwrot”, s. 8-10, Luty 2009.