Straż Graniczna (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Straż Graniczna)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy współczesnej formacji. Zobacz też: Straż Graniczna z okresu II RP.
Straż Graniczna
Logo Straży Granicznej
Logo Straży Granicznej
Data utworzenia 16 maja 1991
Komendant Główny Straży Granicznej gen. dyw. SG Dominik Tracz
Adres 02-514 Warszawa
al. Niepodległości 100
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Straż Graniczna
Straż Graniczna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Straż Graniczna
Straż Graniczna
Ziemia 52°11′58,93″N 21°00′45,27″E/52,199703 21,012575
Flaga Straży Granicznej
Budynek Komendy Głównej Straży Granicznej w Warszawie
Patrol Straży Granicznej na polsko-rosyjskiej granicy w Piaskach na Mierzei Wiślanej w samochodzie Land Rover Defender
PZL-104M Wilga 2000 Straży Granicznej
Okręt Morskiego Oddziału Straży Granicznej „Kaper-2” w Kołobrzegu
Sposób malowania śmigłowców Straży Granicznej (Mi-2, stary wzór znaków rejestracyjnych)

Straż Graniczna (SG) – jednolita, umundurowana, w pełni zawodowa formacja typu policyjnego. Została powołana do życia ustawą z dnia 12 października 1990, jej funkcjonowanie rozpoczęło się 16 maja 1991 wraz z rozformowaniem Wojsk Ochrony Pogranicza (WOP). Wykonuje zadania związane z ochroną granicy państwowej i kontrolą ruchu granicznego. Straż Graniczna jest organem ścigania. Nadzór nad formacją sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych. Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach ochrony granicy państwowej.

Struktura Straży Granicznej[edytuj | edytuj kod]

  • Komenda Główna Straży Granicznej
    • Komendant Główny Straży Granicznej: gen. dyw. SG Dominik Tracz
    • Zastępca Komendanta Głównego Straży Granicznej: gen. bryg. SG Marek Borkowski
    • Zastępca Komendanta Głównego Straży Granicznej: gen. bryg. SG Jacek Bajger
    • Zastępca Komendanta Głównego Straży Granicznej: płk SG Andrzej Pilaszkiewicz

W skład struktur oddziałów Straży Granicznej wchodzą placówki SG oraz dywizjony SG (te ostatnie występują jedynie w Morskim OSG).

Wyposażenie i infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

  • pojazdy obserwacyjne przeznaczone do patrolowania terenu, wykrywania i rozpoznawania obiektów, rejestracji na taśmie wideo wyników prowadzonej obserwacji i określania współrzędnych położenia obiektu, wyposażone w termowizor i noktowizor
  • urządzenia do kontroli bagaży promieniami rentgena
  • samochody terenowe typu Land Rover Defender, Mercedes G, Kia Cee'd oraz Fiat Panda
  • motocykle KTM LC 4E
  • wszędołazy Honda TRX 300 FWX
  • skutery śnieżne t. Scandic
  • rowery
  • pojazdy patrolowe typu Segway
  • okręty pełnomorskie projektu SKS-40 – „Kaper-1”, „Kaper-2”
  • okręty patrolowe p. 90 – „SG-142”, „SG-146”
  • łodzie pontonowe p. SAR 1500 – „Strażnik 1”, „Strażnik 2”
  • poduszkowce p. Griffon 2000TD – „SG–411”, „SG–412”
  • łodzie hybrydowe p. Parker 900 Baltick Cabin – „SG–046”, „SG–047”
  • jednostki interwencyjno-pościgowe p. IC 16M – „Strażnik 5”, „Strażnik 6”
  • jachty p. Conrad 45/46 – „Karawela II”, „Galeon”
  • samoloty: PZL-104M Wilga 2000, PZL M28-05 Skytruck, PZL M-20 Mewa
  • śmigłowce: PZL W-3 Sokół, PZL W-3 AM Anakonda, PZL Kania, PZL Mi-2
  • cyfrowe centrale telefoniczne, centra radiowe i radiotelefony

Na terenach, które są trudno dostępne pojazdom mechanicznym, Straż Graniczna może pełnić także służbę na koniach.

W Morskim Oddziale SG (MOSG) od 2005 r. działa Zautomatyzowany System Radarowego Nadzoru (ZSRN) polskich obszarów morskich. Obejmuje on swoim zasięgiem wschodni odcinek morskiej granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Federacją Rosyjską (Obwód kaliningradzki), jest on zintegrowany z istniejącymi systemami radarowymi oraz systemami automatycznej identyfikacji statków (AIS, SWIBŻ). System ten umożliwia objęcie stałym nadzorem radiolokacyjnym morza na wschodnim odcinku granicy Polski oraz morskich wód wewnętrznych na Zatoce Gdańskiej i na Zalewie Wiślanym.

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Uzbrojenie Straży Granicznej określono w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 maja 2014 roku. Zgodnie z nim na uzbrojenie SG składa się[3]:

  • broń palna: pistolety, rewolwery, broń gładkolufowa, pistolety maszynowe, karabinki, karabiny oraz karabiny maszynowe
  • środki przymusu bezpośredniego: kajdankikaftany bezpieczeństwa, pasy obezwładniające, siatki obezwładniające, kaski zabezpieczające, pałki służbowe, psy służbowe, konie służbowe, pociski niepenetracyjne, chemiczne środki obezwładniające (w postaci: ręcznych miotaczy substancji obezwładniających, granatów łzawiących lub innych urządzeń przeznaczonych do miotania środków obezwładniających), przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej,kolczatki drogowe i inne środki służące do zatrzymywania oraz unieruchamiania pojazdów mechanicznych,pojazdy służbowe, środki przeznaczone do pokonywania zamknięć i innych przeszkód, w tym materiały wybuchowe, środki pirotechniczne o właściwościach ogłuszających lub olśniewających
  • wyrzutnie siatek obezwładniających
  • amunicja do broni palnej, kartridże do paralizatorów elektrycznych oraz naboje do wyrzutni siatek

SG dysponuje bronią osobistą, np pistolet typu Walther P99, USP, Glock 17, jak i również pistolet maszynowy PM-98, czy też strzelba gładkolufowa Mossberg 500, karabin wyborowy SWD. Wycofuje się z użytku pistolety P-83, P-64.

Ponadto Zarząd Zabezpieczenia Działań Straży Granicznej ma na swoim wyposażeniu pistolety maszynowe BT MP5 i karabinki Colt Canada C7.

Umundurowanie[edytuj | edytuj kod]

Funkcjonariusze Straży Granicznej noszą umundurowanie typu wojskowego, według wzorów używanych w Siłach Zbrojnych RP. Zależnie od jednostki organizacyjnej funkcjonariusze noszą ubiory wz. Wojsk Lądowych, wz. Sił Powietrznych i wz. Marynarki Wojennej[4].

Umundurowanie funkcjonariuszy Straży Granicznej składa się z czterech typów ubiorów[4]:

  • służbowego - noszony podczas wykonywania obowiązków służbowych, chyba że występuje konieczność występowania w innym typie ubioru
  • wyjściowego - noszony podczas wykonywania obowiązków służbowych wymagających wystąpień w ubiorze wyjściowym, podczas oficjalnych spotkań i uroczystych wystąpień, jeżeli nie zachodzi konieczność występowania w ubiorze galowym oraz podczas meldowania się przełożonemu po przybyciu do nowej jednostki organizacyjnej Straży Granicznej lub przed odejściem na inne stanowisko służbowe.
  • galowego - noszony podczas uroczystości związanych z uczczeniem świąt państwowych oraz święta Straży Granicznej, podczas uroczystości wręczania sztandarów, orderów i odznaczeń, mianowania na stopień oraz promocji funkcjonariuszy, podczas innych ważnych uroczystości o charakterze służbowym oraz w czasie niektórych uroczystości o charakterze prywatnym.
  • polowego - noszony podczas wykonywania obowiązków służbowych wymagających wystąpień w ubiorze polowym oraz podczas szkoleń i ćwiczeń w ośrodkach szkolenia Straży Granicznej lub oddziałach Straży Granicznej, jeżeli charakter wykonywanych czynności nie wymaga noszenia innego rodzaju ubioru. Umundurowanie polowe wykonane jest z tkaniny we wzorze maskującym pantera.

Nakryciem głowy do ubiorów: służbowego, wyjściowego i galowego jest czapka garnizonowa w kolorze zielonym z jasnozielonym otokiem i lamówką (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Wojsk Lądowych), w kolorze stalowym z czarnym otokiem (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Sił Powietrznych) lub w kolorze białym z czarnym otokiem (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Marynarki Wojennej)[4].

Do umundurowania polowego funkcjonariusze noszą czapki typu kepi w kamuflażu pantera (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Wojsk Lądowych) lub berety (funkcjonariusze noszący ubiór wz. Sił Powietrznych i wz. Marynarki Wojennej)[4].

Straż Graniczna w liczbach[edytuj | edytuj kod]

Według danych przedstawionych przez Komendę Główną Straży Granicznej (2014) w formacji służy (pracuje) obecnie łącznie 14 340 funkcjonariuszy oraz 4292 pracowników cywilnych (łącznie 17 822 osób). W liczbie 14 340 funkcjonariuszy SG można wyszczególnić 10 938 mężczyzn funkcjonariuszy oraz 3 402 funkcjonariuszek ( a więc stanowią ok. 24%).

Ponadto Straż Graniczna ma aktualnie do dyspozycji: 549 motocykli, 205 quadów, 38 Schengenbusów, 58 skuterów śnieżnych, 226 psów służbowych róźnych specjalności oraz 5 koni służbowych.

Powyższymi siłami i środkami Straż Graniczna ochrania 3511 km granicy (lądowej) oraz obsługuje 70 przejść granicznych, w tym 19 przejść lotniczych, 18 drogowych, 14 kolejowych, 1 rzeczne oraz 18 morskich przejść granicznych[5].

Ćwiczenia taktyczne w terenie[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie maja i czerwca 2013 roku Straż Graniczna w ramach ćwiczenia granicznego "Obława: Straż Graniczna" wzięła udział w programie Discovery Channel "Dorwać komandosa"[6], w którym były komandos Navy SEAL, Joel Lambert, stanął przed zadaniem dotarcia do punktu docelowego swojej misji, nie dając się schwytać ścigającym go oddziałom.[7]

Zgodnie z planem ćwiczenia, przyjęto hipotetyczną sytuację polegającą na dokonaniu przekroczenia granicy wbrew przepisom na kierunku do RP, na odcinku granicy państwowej ochranianej przez funkcjonariuszy SG w Stuposianach. Osobą, która rzekomo nielegalnie przekroczyła granicę RP, był właśnie Joel Lambert, bohater programu "Dorwać komandosa".

Odcinek zakończył się ujęciem komandosa, a tym samym sukcesem SG. W ćwiczeniu wzięli udział funkcjonariusze z placówek SG w Stuposianach, Ustrzykach Dolnych, Czarnej Górnej i Krościenku oraz Wydziału Zabezpieczenia Działań, Wydziału Koordynacji Działań i IV Wydziału Lotniczego ZG KGSG.

Korpusy i stopnie służbowe[edytuj | edytuj kod]

SG, mimo że jest formacją typu policyjnego, nosi umundurowanie typu wojskowego oraz używa stopni służbowych odpowiadających stopniom wojskowym SZ RP[8].

Regulacje prawne[edytuj | edytuj kod]

Od kilku lat realizowany jest proces dostosowania systemu ochrony granicy do standardów wspólnotowych. Ramy prawne dla tego procesu, którego ostatecznym celem było uzyskanie przez Polskę członkostwa w grupie państw Schengen, określone zostały w aktach europejskich, takich jak Partnerstwo dla członkostwa i Stanowiska Negocjacyjne Komisji Europejskiej oraz akty krajowe – Narodowa Strategia Integracji, Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa, Stanowiska Negocjacyjne Rządu RP oraz Polska, Strategia Zintegrowanego Zarządzania Granicą.

Podstawowym wymogiem członkostwa w Unii Europejskiej było przyjęcie przez Polskę dorobku prawnego UE wraz z dorobkiem Schengen. W celu wypełnienia tych warunków w Komendzie Głównej Straży Granicznej opracowano Program zagospodarowania granicy państwowej na lata 2003-2005, zgodny ze Strategią Zintegrowanego Zarządzania Granicą.

Efektem działań dostosowawczych jest m.in. nowelizacja Ustawy o Straży Granicznej z 2001 roku, zwiększająca uprawnienia i zasięg działania SG.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew B. Kumoś: Granice Rzeczpospolitej Polskiej : (na przestrzeni dziejów). Warszawa: Wydawnictwo Comandor, 2005. ISBN 83-7473-002-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]