Straż Graniczna II RP

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Straż Graniczna II RPpolska formacja graniczna powołana dla ochrony południowych, zachodnich i północnych granic II Rzeczypospolitej z Niemcami, Czechosłowacją i z Rumunią (granica wschodnia z ZSRR, Litwą i Łotwą podlegała ochronie Korpusu Ochrony Pogranicza).

Formacje graniczne II RP[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze formacje graniczne powstały już w 1918. W okresie międzywojennym ochroną polskich granic na kierunku zachodnim zajmowały się następujące formacje:

  • Straż Gospodarczo-Wojskowa (31 października - grudzień 1918 r.),
  • Korpus Straży Skarbowej (listopad - grudzień 1918 r.),
  • Straż Graniczna (18 grudnia 1918 - marzec 1919 r.),
  • Wojskowa Straż Graniczna (marzec 1919 - 3 marca 1920 r.),
  • Strzelcy Graniczni (3 marca 1920 - 31 marca 1921 r.),
  • Bataliony wartownicze (listopad 1920 - 28 stycznia 1921 r.),
  • Bataliony celne Ministerstwa Skarbu (28 stycznia 1921 - 1 września 1922 r.),
  • Straż Celna (1 kwietnia 1921 - 2 kwietnia 1928 r.),
  • Straż Graniczna (22 marca 1928 - październik 1939 r.).

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Formacja została zorganizowana na zasadach wojskowych z pełnym umundurowaniem i uzbrojeniem. Straż Graniczna podlegała ministrom skarbu, spraw wewnętrznych oraz spraw wojskowych.

Najwyższym szczeblem struktury organizacyjnej była Komenda Główna Straży Granicznej, zaś niższymi kolejno:

  • inspektorat okręgowy,
  • inspektorat graniczny,
  • komisariat,
  • placówka I i II linii,
  • posterunek.

Oprócz Inspektoratów działała Centralna Szkoła Straży Granicznej w Rawie Ruskiej (do 1933 w Górze Kalwarii), oraz Zakład Tresury Psów Granicznych, również w tym mieście, tresujący psy o specjalnościach: śledczej i meldunkowej.

Komisariat Straży Granicznej zajmował się ochroną granicy o długości 20-25 km. Podlegały mu placówki I linii (3-6) i II linii (1-3). W 1938 było 129 komisariatów SG. Placówka I linii ochraniała odcinek granicy o długości 4-5 km. Placówki te znajdowały się w miejscowościach przy samej granicy. Zajmowały się patrolowaniem granicy, obserwacją, zasadzkami, obławami, oraz współpracą z tajnymi współpracownikami spośród ludności cywilnej. Placówek takich w 1938 było 419. Placówka II linii znajdowała się dalej w głąb kraju, poza linią placówek I linii. Prowadziła działalność rozpoznawczą i wywiadowczą. W 1938 było 212 takich placówek.

Inspektoraty okręgowe[edytuj | edytuj kod]

Zmiany w 1938[edytuj | edytuj kod]

W roku 1938 doszło do zmian pod względem odpowiedzialności za ochronę granicy ("Straż Graniczna" przejęła częściową ochronę granicy z Litwą, zaś "KOP" ochronę nowej granicy z Węgrami - część dotychczasowej granicy z Czechosłowacją). Od wiosny 1938 każdy z komisariatów granicznych otrzymał wsparcie w składzie wzmocnionego plutonu regularnego Wojska Polskiego.

Ostatnim komendantem "Straży Granicznej" był od 25 kwietnia 1938 roku generał Walerian Czuma. Po ogłoszeniu mobilizacji generalnej formację wcielono do sił zbrojnych.

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew B Kumoś: Granice Rzeczpospolitej Polskiej : (na przestrzeni dziejów). Warszawa: Wydawnictwo Comandor, 2005. ISBN 83-7473-002-1.