Straż Ochrony Kolei

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Straż Ochrony Kolei
Logo Straży Ochrony Kolei (SOK)
Logo Straży Ochrony Kolei (SOK)
Straż Ochrony Kolei Tactical Officer (3046726085).jpg
Data ustanowienia 15 kwietnia 1934
Komendant Główny dr inż. Józef Hałyk
Adres ul. Chmielna 73A
00-801 Warszawa
tel: (+48) 224741065
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Straż Ochrony Kolei
Straż Ochrony Kolei
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Straż Ochrony Kolei
Straż Ochrony Kolei
Ziemia 52°13′40,84″N 20°59′46,10″E/52,228011 20,996139Na mapach: 52°13′40,84″N 20°59′46,10″E/52,228011 20,996139
Commons in image icon.svg
Funkcjonariusze podczas patrolu

Straż Ochrony Kolei (SOK) – umundurowana i uzbrojona formacja działająca na podstawie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 789).

Do zadań Straży Ochrony Kolei należy:

  • kontrola przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;
  • ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;
  • zwalczanie zorganizowanych grup przestępczych na obszarze kolejowym (złodzieje złomu, towarów - w szczególności węgla i miału węglowego oraz zorganizowanych grup działających na dworcach i w pociągach).

Straż Ochrony Kolei współdziała z Policją, Strażą Graniczną, Żandarmerią Wojskową, organami kontroli skarbowej, Służbą Celną i Inspekcją Transportu Drogowego.

Funkcjonariusze[edytuj | edytuj kod]

Legitymacja służbowa funkcjonariuszy SOK

Funkcjonariuszem Straży Ochrony Kolei może być osoba, która:

  • posiada obywatelstwo polskie,
  • posiada pełną zdolność do czynności prawnych,
  • posiada co najmniej wykształcenie średnie,
  • cieszy się nienaganną opinią,
  • posiada zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych,
  • nie była karana za przestępstwa umyślne.
PM06 Glauberyt

Funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei używają następujących środków przymusu bezpośredniego:

Jednostki Straży Ochrony Kolei[edytuj | edytuj kod]

Stroboskop

Formacja Straż Ochrony Kolei podlega pod spółkę PKP Polskie Linie Kolejowe – zarządcę infrastruktury kolejowej w Polsce. Komendzie Głównej Straży Ochrony Kolei w Warszawie podlegają:

  • komendy regionalne w: Gdańsku, Katowicach, Tarnowskich Górach, Częstochowie, Kielcach, Łodzi, Siedlcach, Przemyślu, Bydgoszczy, Opolu, Zielonej Górze, Iławie, Krakowie, Lublinie, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu
  • Ośrodek Szkolenia Zawodowego Straży Ochrony Kolei oraz Hodowli i Tresury Psów Służbowych w Zbąszyniu z filiami w Przemyślu i Iławie oraz Siedlcach.

Pod komendy regionalne podlegają posterunki w terenie oraz grupy operacyjno-interwencyjne SOK.

Odrębną jednostkę SOK posiada też spółka PKP Szybka Kolej Miejska (PKP SKM) – kolej aglomeracji trójmiejskiej

Straż Ochrony Kolei może tak jak inne służby o charakterze policyjnym używać pojazdów uprzywilejowanych na drogach publicznych.

Historia Straży Ochrony Kolei[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy i funkcjonariusze podczas ćwiczeń

18 listopada 1918, na wniosek Warszawskiej Dyrekcji Kolejowej, Ministerstwo Kolei Żelaznych powołało do życia Straż Kolejową, na czele której stanął Emil Rauer[1], prezes I Okręgu „Sokoła” Ziemi Warszawskiej. Formację przeznaczono do zabezpieczenia majątku, utrzymania bezpieczeństwa publicznego, ładu i porządku, ochrony podróżnych i ich mienia.

Z dniem 28 kwietnia 1919 Straż Kolejową podporządkował sobie na czas wojny w porozumieniu z Ministrem Kolei Żelaznych, Minister Spraw Wojskowych. Od tej chwili straż stała się częścią Wojska Polskiego. Dotychczasowe zadania straży uzupełnione zostały o ochronę transportów wojskowych i zabezpieczenie obiektów kolejowych mających znaczenie wojskowe[2]. Później zmienia została nazwa formacji na Wojskowa Straż Kolejowa.

Po niespełna roku 1 lutego 1920 rozwiązano tę formację, a całość spraw przekazano Policji Państwowej. Sytuacja taka trwała 14 lat, a w tym samym czasie na terenie kolejowym nastąpił znaczny wzrost przestępczości. Aby temu zaradzić mocą ustawy z 15 kwietnia 1934 o ochronie porządku na kolejach użytku publicznego, przystąpiono do organizacji Straży Ochrony Kolei.

Dnia 25 lipca 1939 ukazuje się zarządzenie Ministra komunikacji o przekształceniu SOK w Straż Kolejową. Z uwagi na wybuch II wojny światowej nie wchodzi ono w życie. 22 lipca 1944 Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego powołał Ministerstwo Komunikacji, Poczt i Telegrafów, w którego skład weszły również koleje państwowe. Te na bazie przedwojennego zarządzenia tworzą Straż Kolejową.

W 1955 następuje kolejna reorganizacja formacji. Rozwiązano Służbę Ochrony Kolei. A jej miejsce, na 5 lat, zajęła Straż Kolejowa, która zajmowała się tylko ochroną mienia kolejowego i kolei powierzonego. Utworzona w tym samym roku Kolejowa Milicja Obywatelska przejęła inne zadania dawnej Służby Ochrony Kolei.

W 1960, na podstawie Ustawy o kolejach powołano ponownie do życia Służbę Ochrony Kolei. W 1982 powołano oddziały operacyjne SOK. Oddziały te funkcjonowały do 1992.

Kolejna reorganizacja SOK nastąpiła w 1997 z mocy ustawy o transporcie kolejowym. Formacji przywrócono nazwę Straż Ochrony Kolei, zmieniono umundurowanie, wzorując je na wojskowym, wyodrębniono organizacyjnie Komendę Główną SOK i w jej ramach oddziały okręgowe i rejonowe.

W październiku 2001 w ramach dokonywanych w PKP przekształceń Straż Ochrony Kolei włączono w struktury spółki PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., zachowując jednak samodzielność organizacyjną służby.

W 2009 formacja ta liczyła 3.140 funkcjonariuszy oraz 190 pracowników administracji.

Obecnie w Sejmie dyskutowane są dwie propozycje przekształcenia tej formacji – według propozycji rządowej SOK zostałby zlikwidowany, a jego zadania w zakresie ochrony podróżnych przejęłyby wyspecjalizowane jednostki Policji (tzw. policja kolejowa) w sile 1 tys. funkcjonariuszy. Z kolei projekt poselski przewiduje powołanie w miejsce SOK Straży Kolejowej, podległej ministrowi spraw wewnętrznych i administracji i posiadającej uprawnienia zbliżone do policji.

Telefon alarmowy SOK[edytuj | edytuj kod]

Grupa operacyjna-interwencyjna podczas odbijania zakładników

Dnia 1 czerwca 2012 Straż Ochrony Kolei uruchomiła telefon alarmowy. Dzwoniąc pod numer telefonu 22 474 0000 połączymy się z dyspozytorem SOK. Telefon czynny jest całodobowo. Jest to ogólnopolski numer alarmowy SOK dostępny zarówno z telefonów stacjonarnych jak i komórkowych[3].

Stopnie używane w Straży Ochrony Kolei[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie używane stopnie zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Transportu z 19 września 2006[4].

Nazwa stopnia Oznaczenie
strażnik
Strażnik.svg
starszy strażnik
Starszy strażnik.svg
przodownik
Przodownik.svg
starszy przodownik
Starszy przodownik.svg
dowódca grupy operacyjno-interwencyjnej SOK
Jednagwiazdka.gif
dyżurny zmiany SOK
Dyżurny zmiany Posterunku SOK.svg
komendant zmiany SOK
Komendant zmiany Rejonu SOK.svg
Komendant Posterunku SOK
Cztery^gwiazdki.gif
zastępca komendanta jednostki wykonawczej SOK
inspektor SOK
Zastępca komendanta Rejonu SOK.svg
starszy dyspozytor w komendzie głównej SOK
naczelnik działu w komendzie SOK
naczelnik działu w komendzie regionalnej SOK
starszy inspektor w komendzie głównej SOK
komendant jednostki wykonawczej SOK
Dyspozytor.svg
komendant ośrodka szkolenia zawodowego oraz hodowli i tresury psów służbowych SOK
zastępca komendanta SOK
zastępca komendanta Komendy Regionalnej SOK
Naczelnik działu.svg
komendant Komendy Regionalnej SOK
komendant SOK
naczelnik wydziału Komendy Głównej SOK
Naczelnik wydziału.svg
z-ca komendanta głównego SOK
Komendant regionu.svg
komendant główny SOK
Komendant główny SOK.svg

Jednostką wykonawczą w SOK był Rejon, zlikwidowany podczas reorganizacji przeprowadzonej w PKP PLK S.A. w 2010, która objęła również Straż Ochrony Kolei. W wyniku reorganizacji zlikwidowano stanowiska komendanta jednostki wykonawczej (Rejonu) oraz zastępcy komendanta jednostki wykonawczej (zastępcy Komendanta Rejonu). Natomiast wprowadzono stanowisko zastępcy komendanta Posterunku, dla którego nie przewidziano odpowiedniej dystynkcji.[potrzebne źródło]

Przypisy

  1. Historia Straż Ochrony Kolei na oficjalnej stronie SOK
  2. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 47 z 01.05.1919
  3. Telefon alarmowy SOK
  4. Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 19 września 2006 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzoru umundurowania, legitymacji, dystynkcji i znaków identyfikacyjnych funkcjonariuszy straży ochrony kolei oraz norm przydziału,warunków i sposobu ich noszenia (Dz. U. z 2006 r. Nr 185, poz. 1365)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mazur, Kazimierz: Straż Ochrony Kolei Wczoraj i Dziś 1918-2008, Komenda Główna Straży Kolei Warszawa 2008, 63 s.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]