Straż Ochrony Kolei

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Straż Ochrony Kolei
Logo Straży Ochrony Kolei (SOK)
Logo Straży Ochrony Kolei (SOK)
Straż Ochrony Kolei Tactical Officer (3046726085).jpg
{{{opis fotografii}}}
Data utworzenia 15 kwietnia 1934
Komendant Główny dr inż. Józef Hałyk
Adres ul. Chmielna 73A
00-801 Warszawa
tel: (+48) 224741065
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Straż Ochrony Kolei
Straż Ochrony Kolei
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Straż Ochrony Kolei
Straż Ochrony Kolei
Ziemia 52°13′40,84″N 20°59′46,10″E/52,228011 20,996139
Funkcjonariusze podczas patrolu

Straż Ochrony Kolei (SOK) – umundurowana i uzbrojona formacja działająca na podstawie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 789).

Do zadań Straży Ochrony Kolei należy:

  • kontrola przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;
  • ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;
  • zwalczanie zorganizowanych grup przestępczych na obszarze kolejowym (złodzieje złomu, towarów - w szczególności węgla i miału węglowego oraz zorganizowanych grup działających na dworcach i w pociągach).

Straż Ochrony Kolei współdziała z Policją, Strażą Graniczną, Żandarmerią Wojskową, organami kontroli skarbowej, Służbą Celną i Inspekcją Transportu Drogowego.

Funkcjonariusze[edytuj | edytuj kod]

Legitymacja służbowa funkcjonariuszy SOK

Funkcjonariuszem Straży Ochrony Kolei może być osoba, która:

  • posiada obywatelstwo polskie,
  • posiada pełną zdolność do czynności prawnych,
  • posiada co najmniej wykształcenie średnie,
  • cieszy się nienaganną opinią,
  • posiada zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych,
  • nie była karana za przestępstwa umyślne.
PM06 Glauberyt

Funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei używają następujących środków przymusu bezpośredniego:

Jednostki Straży Ochrony Kolei[edytuj | edytuj kod]

Stroboskop

Formacja Straż Ochrony Kolei podlega pod spółkę PKP Polskie Linie Kolejowe – zarządcę infrastruktury kolejowej w Polsce. Komendzie Głównej Straży Ochrony Kolei w Warszawie podlegają:

  • komendy regionalne w: Gdańsku, Katowicach, Tarnowskich Górach, Częstochowie, Kielcach, Łodzi, Siedlcach, Przemyślu, Bydgoszczy, Opolu, Zielonej Górze, Iławie, Krakowie, Lublinie, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu
  • Ośrodek Szkolenia Zawodowego Straży Ochrony Kolei oraz Hodowli i Tresury Psów Służbowych w Zbąszyniu z filiami w Przemyślu i Iławie oraz Siedlcach.

Pod komendy regionalne podlegają posterunki w terenie oraz grupy operacyjno-interwencyjne SOK.

Odrębną jednostkę SOK posiada też spółka PKP Szybka Kolej Miejska (PKP SKM) – kolej aglomeracji trójmiejskiej

Straż Ochrony Kolei może tak jak inne służby o charakterze policyjnym używać pojazdów uprzywilejowanych na drogach publicznych.

Historia Straży Ochrony Kolei[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy i funkcjonariusze podczas ćwiczeń

18 listopada 1918, na wniosek Warszawskiej Dyrekcji Kolejowej, Ministerstwo Kolei Żelaznych powołało do życia Straż Kolejową, na czele której stanął Emil Rauer[1], prezes I Okręgu „Sokoła” Ziemi Warszawskiej. Formację przeznaczono do zabezpieczenia majątku, utrzymania bezpieczeństwa publicznego, ładu i porządku, ochrony podróżnych i ich mienia.

Z dniem 28 kwietnia 1919 Straż Kolejową podporządkował sobie na czas wojny w porozumieniu z Ministrem Kolei Żelaznych, Minister Spraw Wojskowych. Od tej chwili straż stała się częścią Wojska Polskiego. Dotychczasowe zadania straży uzupełnione zostały o ochronę transportów wojskowych i zabezpieczenie obiektów kolejowych mających znaczenie wojskowe[2]. Później zmieniona została nazwa formacji na Wojskowa Straż Kolejowa.

Po niespełna roku 1 lutego 1920 rozwiązano tę formację, a całość spraw przekazano Policji Państwowej. Sytuacja taka trwała 14 lat, a w tym samym czasie na terenie kolejowym nastąpił znaczny wzrost przestępczości. Aby temu zaradzić mocą ustawy z 15 kwietnia 1934 o ochronie porządku na kolejach użytku publicznego, przystąpiono do organizacji Straży Ochrony Kolei.

Dnia 25 lipca 1939 ukazuje się zarządzenie Ministra komunikacji o przekształceniu SOK w Straż Kolejową. Z uwagi na wybuch II wojny światowej nie wchodzi ono w życie. 22 lipca 1944 Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego powołał Ministerstwo Komunikacji, Poczt i Telegrafów, w którego skład weszły również koleje państwowe. Te na bazie przedwojennego zarządzenia tworzą Straż Kolejową.

W 1955 następuje kolejna reorganizacja formacji. Rozwiązano Służbę Ochrony Kolei. A jej miejsce, na 5 lat, zajęła Straż Kolejowa, która zajmowała się tylko ochroną mienia kolejowego i kolei powierzonego. Utworzona w tym samym roku Kolejowa Milicja Obywatelska przejęła inne zadania dawnej Służby Ochrony Kolei.

W 1960, na podstawie Ustawy o kolejach powołano ponownie do życia Służbę Ochrony Kolei. W 1982 powołano oddziały operacyjne SOK. Oddziały te funkcjonowały do 1992.

Kolejna reorganizacja SOK nastąpiła w 1997 z mocy ustawy o transporcie kolejowym. Formacji przywrócono nazwę Straż Ochrony Kolei, zmieniono umundurowanie, wzorując je na wojskowym, wyodrębniono organizacyjnie Komendę Główną SOK i w jej ramach oddziały okręgowe i rejonowe.

W październiku 2001 w ramach dokonywanych w PKP przekształceń Straż Ochrony Kolei włączono w struktury spółki PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., zachowując jednak samodzielność organizacyjną służby.

W 2009 formacja ta liczyła 3.140 funkcjonariuszy oraz 190 pracowników administracji.

Obecnie w Sejmie dyskutowane są dwie propozycje przekształcenia tej formacji – według propozycji rządowej SOK zostałby zlikwidowany, a jego zadania w zakresie ochrony podróżnych przejęłyby wyspecjalizowane jednostki Policji (tzw. policja kolejowa) w sile 1 tys. funkcjonariuszy. Z kolei projekt poselski przewiduje powołanie w miejsce SOK Straży Kolejowej, podległej ministrowi spraw wewnętrznych i administracji i posiadającej uprawnienia zbliżone do policji.

Telefon alarmowy SOK[edytuj | edytuj kod]

Grupa operacyjna-interwencyjna podczas odbijania zakładników

Dnia 1 czerwca 2012 Straż Ochrony Kolei uruchomiła telefon alarmowy. Dzwoniąc pod numer telefonu 22 474 0000 połączymy się z dyspozytorem SOK. Telefon czynny jest całodobowo. Jest to ogólnopolski numer alarmowy SOK dostępny zarówno z telefonów stacjonarnych jak i komórkowych[3].

Stopnie używane w Straży Ochrony Kolei[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie używane stopnie zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Transportu z 19 września 2006[4].

Nazwa stopnia Oznaczenie
strażnik
Strażnik.svg
starszy strażnik
Starszy strażnik.svg
przodownik
Przodownik.svg
starszy przodownik
Starszy przodownik.svg
dowódca grupy operacyjno-interwencyjnej SOK
Jednagwiazdka.gif
dyżurny zmiany SOK
Dyżurny zmiany Posterunku SOK.svg
komendant zmiany SOK
Komendant zmiany Rejonu SOK.svg
Komendant Posterunku SOK
Cztery^gwiazdki.png
zastępca komendanta jednostki wykonawczej SOK
inspektor SOK
Zastępca komendanta Rejonu SOK.svg
starszy dyspozytor w komendzie głównej SOK
naczelnik działu w komendzie SOK
naczelnik działu w komendzie regionalnej SOK
starszy inspektor w komendzie głównej SOK
komendant jednostki wykonawczej SOK
Dyspozytor.svg
komendant ośrodka szkolenia zawodowego oraz hodowli i tresury psów służbowych SOK
zastępca komendanta SOK
zastępca komendanta Komendy Regionalnej SOK
Naczelnik działu.svg
komendant Komendy Regionalnej SOK
komendant SOK
naczelnik wydziału Komendy Głównej SOK
Naczelnik wydziału.svg
z-ca komendanta głównego SOK
Komendant regionu.svg
komendant główny SOK
Komendant główny SOK.svg

Jednostką wykonawczą w SOK był Rejon, zlikwidowany podczas reorganizacji przeprowadzonej w PKP PLK S.A. w 2010, która objęła również Straż Ochrony Kolei. W wyniku reorganizacji zlikwidowano stanowiska komendanta jednostki wykonawczej (Rejonu) oraz zastępcy komendanta jednostki wykonawczej (zastępcy Komendanta Rejonu). Natomiast wprowadzono stanowisko zastępcy komendanta Posterunku, dla którego nie przewidziano odpowiedniej dystynkcji.[potrzebne źródło]

Przypisy

  1. Historia Straż Ochrony Kolei na oficjalnej stronie SOK
  2. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 47 z 01.05.1919
  3. Telefon alarmowy SOK
  4. Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 19 września 2006 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzoru umundurowania, legitymacji, dystynkcji i znaków identyfikacyjnych funkcjonariuszy straży ochrony kolei oraz norm przydziału,warunków i sposobu ich noszenia (Dz. U. z 2006 r. Nr 185, poz. 1365)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mazur, Kazimierz: Straż Ochrony Kolei Wczoraj i Dziś 1918-2008, Komenda Główna Straży Kolei Warszawa 2008, 63 s.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]