Stroigła
| Stroigła | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klad | nagonasienne |
| Rząd | cyprysowce |
| Rodzina | cyprysowate |
| Rodzaj | stroigła |
| Nazwa systematyczna | |
| Cunninghamia R. Brown in L. C. Richard Comm. Bot. Conif. Cycad. 149. Sep-Nov 1826[3] |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| C. sinensis R. Brown, nom. illeg. (= C. lanceolata (A. B. Lambert) W. J. Hooker)[3] | |
| Synonimy | |
|
Belis R. A. Salisbury, Trans. Linn. Soc. London 8: 315. 1807[3] |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Stroigła, kuningamia (Cunninghamia) – rodzaj drzew klasyfikowany, zwłaszcza w dawniejszych systemach, do cypryśnikowatych[4], współcześnie włączany do cyprysowatych jako klad bazalny tej rodziny[2][5]. Rodzaj obejmuje dwa gatunki występujące w południowo-wschodniej części Chin, w północnym Wietnamie oraz na wyspie Tajwan[6]. Nazwa naukowa upamiętnia Jamesa Cunninhama (zm. ok. 1709) – lekarza Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej w Chinach, który w 1702 nabył rośliny tego rodzaju do swego ogrodu i wysłał do Anglii, gdzie zostały opisane[6].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Drzewa o pędach rozgałęzionych okółkowo (u młodych okazów), naprzeciwlegle i dwurzędowo. Boczne gałązki z czasem zasychają i są odrzucane[4]. Pień pokryty jest włóknistą korą. Drzewo jest jednopniowe lub u okazów odroślowych wielopniowe. Korona jest wąska, z wyraźnie rozdzielonymi okółkami poziomo rozpościerających się gałęzi bocznych[6].
- Liście
- Wąsko lancetowate, sztywne, ułożone na pędach skrętolegle, gęsto, na brzegach drobno piłkowane, pośrodku zwykle nieco wygięte. Żywe przez 5 lat lub nieco dłużej, potem zasychają.
- Organy generatywne
- Rośliny jednopienne. Strobile męskie kotkowate, podłużne, skupione po ok. 12 na końcach gałązek. W każdym strobilu znajduje się od 30 do 100 skrętolegle wyrastających łuskowatych mikrosporofili. Łuski mają kształt trójkątno-owalny, są piłkowane i zawierają po 3 kuliste worki pyłkowe. Szyszki żeńskie owalne ze skórzastymi, sztywnymi, trójkątnymi łuskami, na brzegach piłkowanymi i kolczasto zakończonych na szczycie. Wyrastają pojedynczo lub rzadko skupione po kilka. Na szczycie często przerastają dalej rosnącym, ulistnionym pędem[4][6].
- Nasiona
- Rozwijają się po 3 na łuskach nasiennych, nieco spłaszczone, po bokach z wąskimi skrzydełkami. Liścieni 2[4].
- Rośliny podobne
- Z liści i pokroju rośliny tego rodzaju podobne są do niektórych araukarii, które jednak mają liście całobrzegie[7]. Liście przypominają też torreję, od której stroigłę różni m.in. zrzucanie gałązek z zaschniętymi liśćmi, zawsze łatwo widocznych pod drzewem.
Systematyka [edytuj]
Rodzaj stanowi klad bazalny w obrębie rodziny cyprysowatych[2][5]. Należą do niego dwa gatunki[4][6][8]:
- Cunninghamia konishii Hayata
- Cunninghamia lanceolata (Lamb.) Hook. – stroigła chińska
Zastosowanie [edytuj]
Drzewa o lekkim, miękkim i jasnym drewnie, bardzo trwałym i wolno rozkładającym się. W obszarze naturalnego występowania są cenionymi drzewami użytkowymi. Drewno ma wiele zastosowań, w tym m.in. używane jest często do wyrobu trumien. W obszarach o odpowiednich warunkach klimatycznych stroigły bywają uprawiane, jednak ze względu na obfite zaśmiecanie powierzchni gruntu zrzucanymi pędami – raczej nie są zbyt cenione jako rośliny ozdobne[6].
Przypisy [edytuj]
- ↑ P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website. 2001–.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-11-17].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 John Silba: Encyclopaedia Coniferae. Harold N. Moldenkeand, Alma L. Moldenke, 1986, s. 58, seria: Phytologia Memoroirs VIII.
- ↑ 5,0 5,1 Gadek, P. A., Alpers, D. L., Heslewood, M. M., & Quinn, C. J.. Relationships within Cupressaceae sensu lato: a combined morphological and molecular approach. „American Journal of Botany”. 87, s. 1044–1057, 2000 (ang.).
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 James E. Eckenwalder: Conifers of the world: the complete reference. Timber Press, 2009, s. 209-210.
- ↑ Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1987. ISBN 83-01-05225-2.
- ↑ Cunninghamia (ang.). W: The Plant List [on-line]. The Kew Gardens i in.. [dostęp 2011-11-17].
