Strona (językoznawstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Strona czynna)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Strona – kategoria gramatyczna właściwa czasownikowi, wyrażająca stosunek między czynnością oznaczaną przez ten czasownik a gramatycznym podmiotem i gramatycznym dopełnieniem.

Język polski[edytuj | edytuj kod]

W języku polskim wyróżnia się trzy strony:

  1. strona czynna: podmiot jest wykonawcą czynności, dopełnienie jest odbiorcą czynności. Przykłady: Kot pije mleko. Karolina myje kota.
  2. strona bierna: podmiot jest odbiorcą czynności, dopełnienie jest wykonawcą czynności. Przykłady: Mleko jest pite przez kota. Kot jest myty przez Karolinę
  3. strona zwrotna: podmiot jest zarówno wykonawcą, jak i odbiorcą czynności. Przykład: Tata się myje

Zasada tworzenia form poszczególnych stron jest następująca:

  1. odmieniony czasownik
  2. odmieniony czasownik być, bywać, zostać lub zostawać + imiesłów przymiotnikowy bierny utworzony od czasownika
  3. odmieniony czasownik + zaimek zwrotny się

Inne języki[edytuj | edytuj kod]

Taka trójczłonowa kategoryzacja nie jest uniwersalna.

W klasycznym języku mongolskim wyróżnia się na przykład pięć stron. Podane niżej przykłady w języku polskim mają jedynie uzmysłowić, w jakich sytuacjach używa się poszczególnych stron w klasycznym języku mongolskim:

  1. strona czynna: podmiot jest wykonawcą czynności, dopełnienie jest odbiorcą czynności. Przykład: Kot liże psa.
  2. strona bierna: podmiot jest odbiorcą czynności, dopełnienie jest wykonawcą czynności. Przykład: Pies jest lizany przez kota.
  3. strona sprawcza: podmiot jest sprawcą czynności, jedno z dopełnień jest wykonawcą czynności, drugie z dopełnień jest odbiorcą czynności. Przykład: Pan kazał kotu polizać psa.
  4. strona wzajemna: podmiot jest wykonawcą czynności i jednocześnie odbiorcą czynności wykonywanej przez innego wykonawcę oznaczanego przez podmiot. Przykład: Pies i kot liżą się nawzajem.
  5. strona wspólna: podmiot jest wykonawcą czynności, dopełnienie jest odbiorcą czynności, czynność jest wykonywana wspólnie przez co najmniej dwóch wykonawców. Przykład: Pies i kot wspólnie lizały rękę pana.

Strona bierna nie występuje we współczesnym języku węgierskim.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]