Stronnictwo Pracy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy partii politycznej działającej w II RP. Zobacz też: Stronnictwo Pracy w III RP.
Stronnictwo Pracy
Skrót SP
Lider Wojciech Korfanty (1937–1939), Karol Popiel (1939–1946), Tadeusz Michejda (1946–1950)
Data założenia 10 października 1937
Data rozwiązania 1950 (w kraju)
Deklarowana
ideologia polityczna
chrześcijańska demokracja
Barwy      lazur (błękit)

Stronnictwo Pracy (SP) – polska chadecka partia polityczna działająca w II RP, na emigracji (od 1939 do 1990) oraz w pierwszych latach Polski Ludowej (1945–1950).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Stronnictwo Pracy powstało 10 października 1937 w wyniku połączenia Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji, Narodowej Partii Robotniczej i Związku Hallerczyków. Początkowo występowało przeciw sanacji. Pierwszym prezesem partii został Wojciech Korfanty. Najsilniejsze struktury SP miało na Śląsku i na Pomorzu. W czasie II wojny światowej SP (krypt. Romb) wchodziło w skład rządów RP na uchodźstwie. Trzej politycy stronnictwa pełnili funkcję Delegata Rządu na Kraj: Cyryl Ratajski (1940–1942), Jan Jankowski (1943–1945) i Jerzy Braun (1945).

Po wojnie partia ta wznowiła działalność w Polsce poprzez połączenie konspiracyjnego SP i Stronnictwa Zrywu Narodowego (SZN powstało w wyniku rozłamu w SP na przełomie lat 1942 i 1943). Była reprezentowana w TRJN, Krajowej Radzie Narodowej i lokalnych radach narodowych, a także w administracji państwowej. Wobec infiltrowania przez agentów UB Zarząd Główny Stronnictwa Pracy 18 lipca 1946 postanowił zawiesić działalność partii (przy czym rok później rozpoczęły się aresztowania i procesy członków Stronnictwa), jednak część SP uległa wobec komunistów działała w Polsce do 1950, gdy niewielka grupa jej członków wraz z prezesem Tadeuszem Michejdą wstąpiła do Stronnictwa Demokratycznego.

Stronnictwo reprezentowane na emigracji przez nieliczną grupę członków działało na emigracji jako tzw. niezależne Stronnictwo Pracy. Czołowym jego działaczem był Hugon Hanke, który jako premier rządu emigracyjnego wrócił do PRL, co wywołało skandal na emigracji. Premierem był jedynie przez 33 dni – od 8 sierpnia do 10 września 1955. Drugim szefem rządu na uchodźstwie z ramienia SP był pełniący ten urząd od 20 lipca 1970 do 13 lipca 1972 Zygmunt Muchniewski.

12 lutego 1989 Stronnictwo Pracy zostało reaktywowane w kraju (początkowo pod nazwą "Chrześcijańsko-Demokratyczne Stronnictwo Pracy").

Program[edytuj | edytuj kod]

Program Stronnictwa Pracy był typowo chrześcijańsko-demokratyczny. W kwestii spojrzenia na człowieka ugrupowania odrzucało zarówno totalizm, jak i skrajny liberalizm jako prowadzące odpowiednio do niewoli i anarchii. Opowiadało się za wizją chrześcijańską jako traktującą człowieka z szacunkiem, obdarzonego rozumem i wolną wolą, będącego więc wolnym i odpowiedzialnym za swoje czyny. Podkreślało historyczną rolę chrześcijaństwa jako „potężnego czynnika dziejotwórczego Polski”, kształtującego psychikę i obyczaje pokoleń oraz polską kulturę. Rolę państwa określało jako służebną narodowi, a nie jako cel sam w sobie. Popierało ustrój demokratyczny jako najlepszą drogę do realizacji dobra powszechnego. Krytykowało liberalny kapitalizm, który służy jedynie zyskowi, a nie liczy się ze sprawiedliwością, godnością ludzką oraz dobrem powszechnym. Uznawało jednak za podstawę gospodarki własność prywatną. Próbowało niejako pogodzić gospodarkę planową z elementami wolnorynkowymi.

Prezesi partii[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dominika Sozańska, Chrześcijańska demokracja w Polsce, Kraków 2011, s. 87–88.