Struś czerwonoskóry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Struś)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Struś czerwonoskóry
Struthio camelus[1]
Linnaeus, 1758
Samiec i dwie samice; Park Narodowy Etoszy, Namibia
Samiec i dwie samice; Park Narodowy Etoszy, Namibia
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki paleognatyczne
Rząd strusie
Rodzina strusie
Rodzaj Struthio
Gatunek struś czerwonoskóry
Podgatunki
  • S. c. syriacus Rothschild, 1919
  • S. c. camelus Linnaeus, 1758
  • S. c. massaicus Neumann, 1898
  • S. c. australis Gurney, 1868
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Struś czerwonoskóry[3], struś, struś masajski[4], struś północnoafrykański[4] (Struthio camelus) – gatunek dużego, nielotnego ptaka z rodziny strusi (Struthionidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Struś czerwonoskóry zamieszkuje w zależności od podgatunku różne rejony Afryki[5][3][4]:

Ponadto występuje również struś afrykański czarnymieszaniec s. północnoafrykańskiego ze s. południowoafrykańskim – cechuje go krępa budowa ciała, jest to najczęstsza forma w hodowli[6]. Rozpowszechniony jest pogląd, że strusie żyją w Australii. Zostały tam jednak introdukowane[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Ubarwienie: samiec – czarne, jedynie pióra na końcach skrzydeł i ogona białe; samica – cała brązowa, końce wszystkich piór jasne. Głowa, górne 2/3 szyi i nogi nagie. Barwa skóry pozwala odróżnić poszczególne podgatunki. Posiada dwa palce u stopy; większy – odpowiednik palca środkowego – potężny, zaopatrzony w pazur, mniejszy – odpowiednik palca zewnętrznego, pozbawiony pazura. W żołądku mięśniowym zwanym mielcem znajdują się gastrolity pomagające w trawieniu pokarmu. Ma doskonały wzrok – widzi dobrze na odległość do 5 km. Zwykle w stadach po 5–6 osobników (jeden samiec z haremem), w towarzystwie innych zwierząt. Rzadko stada do 50 sztuk. Są to największe i najszybsze nielotne ptaki lądowe. Na dłuższych dystansach biegają z prędkością 50 km/h, a w sprincie nawet 70 km/h[8]. Mogą żyć do 75 lat.
Wymiary średnie
  • długość ciała: 210-275 cm samce, 175-190 cm samice[9]
    • długość czaszki: około 17,9 cm[10]
    • długość dzioba: około 10,4 cm[10]
  • masa ciała: 100-156 kg samce, 90-110 kg samice[9]

Największy obecnie żyjący ptak[11]. Samice są nieco mniejsze od samców.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Biotop 
Pustynie i półpustynie o skąpej roślinności. Struś masajski – sawanna.
Gniazdo 
W formie płytkiego dołu o średnicy 3 m wykopane przez samce w piasku lub ziemi[9]. W gnieździe jaja wszystkich samic haremu (główna samica składa 5-11 jaj, pozostałe samice ze stada 2-6 jaj[9]).
Jaja 
Duże (średnica 159[9] x 120[11] – 130 mm[9]), o barwie żółtawej (inny autor opisuje skorupkę jako białą z beżowym nalotem[11]), masie 1,5–2 kg[11], o objętości kilkudziesięciu kurzych jaj.
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są od zniesienia pierwszego jaja przez okres 42-46 głównie przez samca (w dzień czasem zmieniany przez główną samicę)[9]. Rodzice wykazują silny instynkt opiekuńczy. Młode opuszczają gniazdo po 3-5 dniach od wylęgu[9]. Okres pierzenie trwa 4-5 miesięcy. Dojrzałość płciową młode uzyskują w wieku około 3-4 lat[9], jednak rozmiar dorosłych osiągają już po 18 miesiącach[11]. Długość życia 30-40 lat[9].
Pożywienie 
Roślinne, czasem łapią owady i niewielkie kręgowce. Strusie posiadają czterokomorowy żołądek oraz jelito cienkie osiągające długość 14 m, ponadto połykają kamienie i inne twarde przedmioty, dzięki czemu trawienie twardej i suchej roślinności stepowej nie sprawia ich organizmom problemów[11].

Zagrożony, struś ucieka, ale może też zadać obrażenia, a nawet zabić swoimi silnymi nogami[12]. Może kopać tylko do przodu[13]. Wbrew powszechnemu przekonaniu strusie nie zakopują głowy w piasek, aby uniknąć niebezpieczeństwa[14]. Ten mit prawdopodobnie pochodzi od Pliniusza Starszego (23–79 n.e.), który napisał, że strusie "wyobrażają sobie, kiedy wetkną głowę i szyję w krzaki, że całe ich ciało jest ukryte"[15]. Opinia ta może być skutkiem błędnej interpretacji wkładania przez strusie głowy w piasek, aby połykać piasek i otoczaki[16], lub, jak sugeruje National Geographic, ich obronnego zachowania leżenia nisko, tak że z pewnego dystansu może się wydawać, że zakopały głowę[17]. Innym wytłumaczeniem jest zachowanie ptaka podczas upału, kiedy to układa na piasku wyciągniętą szyję i głowę[11].

Przypisy

  1. Struthio camelus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Struthio camelus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. 3,0 3,1 Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Struthionidae Vigors, 1825 – strusie – Ostriches (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-05-13].
  4. 4,0 4,1 4,2 struś czerwonoskóry (Struthio camelus) Linnaeus, 1758 (pol.). Avibase. [dostęp 2009-10-07].
  5. Frank Gill, David Donsker: Family Struthionidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-05-13].
  6. Struś afrykański – Struthio camelus (pol.). [dostęp 2010-08-11].
  7. Denis Lepage: Struś afrykański (Struthio camelus) (pol.). Avibase. Światowa Baza Danych o Ptakach. [dostęp 2010-08-11].
  8. S.J.J.F. Davies: Ostriches. W: Michael Hutchins: Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins. Wyd. drugie. Farmington Hills, MI: Gale Group, 2003, s. 99–101. ISBN 0 7876 5784 0.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 9,7 9,8 9,9 A. Folch, D. A. Christie, F. Jutglar, E. F. J. Garcia: Ostrich (Struthio camelus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2014-05-13]. (ang.)
  10. 10,0 10,1 Ostrich (Struthio camelus) (ang.). [dostęp 15 maja 2015].
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 Albin Łącki: Wśród zwierząt. Ptaki. Poznań: Państwowe Wydawnixctwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 12. ISBN 83-09-01320-5.
  12. Keenan Donegan: Struthio camelus (ang.). W: Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan Museum of Zoology, 2002.
  13. John Joseph Halcombe: Mission life. T. Vol. 3, Part 1. W. Wells Gardner, 1872, s. 304. (ang.)
  14. Michael Gosselin: Ostrich (ang.). W: Natural History Notebooks [on-line]. Canadian Museum of Nature, December 2010.
  15. Karl Kruszelnicki: 2 listopada 1777947.htm Ostrich head in sand (ang.). W: ABC Science: In Depth [on-line]. Australian Broadcasting Corporation, 2 listopada 2006.
  16. David Thomas: Why ostriches DON'T bury their heads in the sand... and the surprising truths behind other great animal myths (ang.). 15 maja 2008. [dostęp 7 listopada 2012].
  17. National Geographic Society: Ostrich Struthio camelus (ang.). 2009.