Arkadij i Borys Strugaccy

Borys Strugacki (2006)

Arkadij Natanowicz Strugacki (Аркадий Натанович Стругацкий, ur. 28 sierpnia 1925 w Batumi, zm. 12 października 1991 w Moskwie) i Boris Natanowicz Strugacki (Борис Натанович Стругацкий, ur. 15 kwietnia 1933 w Leningradzie) to rosyjscy pisarze science fiction, bracia, piszący wspólnie.

Braci Strugackich zalicza się do klasyków światowej fantastyki. Zdobyli ogromną popularność zarówno w swej ojczyźnie jak i poza jej granicami.

Strugaccy przyszli na świat w inteligenckiej rodzinie, ich dzieciństwo upłynęło pod znakiem wojny, przeżyli blokadę Leningradu. Arkadij ukończył Aktiubińską Wyższą Szkołę Artyleryjską, a następnie japonistykę, również na wojskowej uczelni. Do 1955 r. służył w armii na Dalekim Wschodzie, później pracował w wydawnictwach w stolicy. Boris, po ukończeniu astronomii na leningradzkim uniwersytecie, pracował w obserwatorium.

Ogromna większość utworów, które wyszły spod piór braci Strugackich, jest ich wspólnym dziełem. Na pracy literackiej skupili się oni w końcu lat pięćdziesiątych, oficjalne uznanie - łączące się z możliwością druku w prestiżowych pismach literackich, czy też tworzenia scenariuszy do filmów na podstawie swych utworów - zdobyli dopiero na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.

Twórczość Strugackich pod wieloma względami wyróżniała się na tle całości literatury fantastycznej powstającej w ZSRR. Bohaterowie tworzeni przez nich byli ludźmi z krwi i kości, z wszelkimi ludzkimi słabościami, wątpliwościami, lękami. Kosmos przedstawiony przez nich jest dla człowieka zagadką, próby jego poznawania to nie spektakularne, pełne sukcesów misje - droga do odkrycia choć skrawka prawdy o świecie gwiazd jest dla człowieka trudna, niebezpieczna i nie sposób poruszać się po niej szybko.

W swej prozie Strugaccy stawiają stopniowo coraz więcej pytań, między innymi o dobro i zło, o naturę człowieka, o granice ludzkiego poznania, tak w zakresie wiedzy o otaczającym świecie, jak i samowiedzy. Poruszają problemy etyki, odpowiedzialności władzy, kierunku rozwoju świata. Kreślone przez nich wizje, początkowo tchnące optymizmem, stają się coraz bardziej złożone, niepokojące, pozbawione prostych rozwiązań i niedopuszczające jednoznacznych interpretacji.

Kolejne wznowienia utworów braci Strugackich świadczą o ich nieustającej popularności. Niektóre dzieła doczekały się ekranizacji, np. Piknik na skraju drogi stał się inspiracją filmu Andrieja Tarkowskiego Stalker, do którego Strugaccy byli współautorami scenariusza; a także gry komputerowej "S.T.A.L.K.E.R."). Podobnie w oparciu o Trudno być bogiem powstała gra o tym samym tytule. Twórczość braci nie tylko zyskała uznanie czytelników nurtu science fiction, ale i wpisała się do historii światowej literatury.

Bibliografia (wybór)

Powieści

• 1959 - Страна багровых туч ("Strana bagrowych tucz") - W krainie purpurowych obłoków
• 1962 - Возвращение (Полдень, 22-й век) ("Wozwraszczenije (Połdień. 22-j wiek)") - Południe, XXII wiek
• 1963 - Далёкая Радуга ("Dalokaja Raduga") - Daleka tęcza
• 1963 - Трудно быть богом ("Trudno byt' bogom") - Trudno być bogiem
• 1965 - Хищные вещи века ("Chiszcznyje wieszczi wieka") - Drapieżność naszego wieku
• 1965 - Понедельник начинается в субботу ("Poniedielnik naczinajetsia w subbotu") - Poniedziałek zaczyna się w sobotę
• 1966 - Улитка на склоне ("Ulitka na skłonie") - Ślimak na zboczu
• 1967 - Второе нашествие марсиан: Записки здравомыслящего ("Wtoroje naszestwije marsian. Zapiski zdrawomyslaszczego") - Drugi najazd Marsjan
• 1968 - Сказка о тройке ("Skazka o trojkie") - Bajka o Trójce
• 1969 - Обитаемый остров ("Obitajemyj ostrow") - Przenicowany świat
• 1970 - Отель „У погибшего Альпиниста“ ("Otiel „U pogibszego Alpinista“") - Sprawa zabójstwa/Hotel pod poległym alpinistą
• 1971 - Малыш ("Małysz") - Koniec akcji Arka/Koniec eksperymentu „Arka“
• 1972 - Гадкие лебеди ("Gadkije lebiedi") - Pora deszczów
• 1972 - Пикник на обочине ("Piknik na oboczinie") - Piknik na skraju drogi
• 1974 - Экспедиция в преисподнюю ("Ekspiedicyja w prieispodniuju") - Ekspedycja do piekła (jako S. Jarosławcew)
• 1976 - За миллиард лет до конца света: Рукопись, обнаруженная при странных обстоятельствах - ("Za milliard let do konca swieta. Rukopiś obnarużennaja pri strannych obstojatielstwach") - Miliard lat przed końcem świata. Rękopis odnaleziony w zagadkowych okolicznościach
• 1979 - Жук в муравейнике ("Żuk w murawiejnikie") - Żuk w mrowisku
• 1980 - Повесть о дружбе и недружбе ("Powiest' o drużbie i niedrużbie") - O przyjaźni prawdziwej
• 1985 - Волны гасят ветер ("Wołny gasiat wietier") - Fale gaszą wiatr/Fale tłumią wiatr
• 1986 - Хромая судьба ("Chromaja sud'ba") - Kulawy los
• 1988 - Отягощенные злом, или сорок лет спустя ("Otiagoszczennyje złom, ili sorok let spustia") - Niedoskonali
• 1988 - Град обреченный ("Grad obrieczennyj") - Miasto skazane
• 1994 - Поиск предназначения, или Двадцать седьмая теорема этики - Poszukiwanie przeznaczenia albo 27 twierdzenie etyki (Borys Strugacki)
• 2003 - Бессильные мира сего - Bezsilni tego świata (Borys Strugacki)

Opowiadania

• 1960 - Путь на Амальтею ("Put' na Amaltieju") - Lot na Amalteę
• 1962 - Стажёры ("Stażory") - Stażyści
• 1962 - Попытка к бегству ("Popytka k biegstwu") - Próba ucieczki
• 1974 - Парень из преисподней ("Parień iz prieispodniej") - Przyjaciel z piekła
• 1984 - Подробности жизни Никиты Воронцова ("Podrobnosti żyzni Nikity Woroncowa") - Szczegóły życia Nikity Woroncowa (jako S. Jarosławcew)

Nowele

• 1958 - Спонтанный Рефлекс ("Spontannyj Refleks") - Odruch samorzutny
• 1958 - Извне ("Izwnie") - Z zewnątrz
• 1959 - Шесть Спичек ("Szest' spiczek") - Sześć zapałek
• 1959 - Забытый Эксперимент ("Zabytyj Ekspierimient") - Zapomniany eksperyment
• 1959 - Белый конус Алаида ("Biełyj konus Ałaida") - Biały stożek Ałaidu
• 1959 - Испытание „СКИБР“ ("Ispytanije „SKIBR“") - Próba cybkora
• 1960 - Ночь на Марсе ("Nocz na Marsie") - Noc na Marsie
• 1962 - О странствующих и путешествующих ("O stranstwujuszczich i putieszestwujuszczich") - O wędrowcach i podróżnikach

Inne

• 1981 - Машина желаний ("Maszyna żełanij") - Maszyna życzeń (scenariusz filmowy)
• 1986 - Пять ложек эликсира ("Piat' łożek eliksira") - Pięć łyżek eliksiru (scenariusz filmowy)
• 1990 - Жиды города Питера, или невеселые беседы при свечах ("„Żydy goroda Pitiera“, ili niewiesiełyje biesiedy pri swieczach") - Żydzi miasta Petersburga (sztuka teatralna)

Linki zewnętrzne

• O Strugackich w serwisie Pochitayka
• Strona oficjalna autorów w serwisie internetowym "Fantastyka rosyjska" - po rosyjsku i po angielsku