Strzępiak poszarpany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Strzępiak poszarpany
Inocybe lacera T31.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina strzępiakowate
Rodzaj strzępiak
Gatunek strzępiak poszarpany
Nazwa systematyczna
Inocybe lacera (Fr.) P. Kumm.
Führ. Pilzk. (Zwickau): 79 (1871)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Inocybe lacera BŻ5 (3).JPG
Inocybe lacera BŻ5 (4).JPG

Strzępiak poszarpany (Inocybe lacera (Fr.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Inocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi według Index Fungorum[1].

Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898, używał też nazwy bedłka poszarpana[2]. Niektóre synonimy łacińskie[3]:

  • Inocybe lacera var. helobia Kuyper 1986
  • Inocybe lacera var. lacera (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Inocybe lacera var. regularis Kuyper 1986
  • Inocybe lacera var. rhacodes (J. Favre) Kuyper 1986
  • Agaricus lacerus Fr. 1821
  • Inocybe lacera f. heterospora J. Favre ex Bon 1988
  • Inocybe lacera f. subsquarrosa F.H. Møller 1945

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 1-6 cm, u młodych okazów stożkowato-wypukły z niewielkim tępym garbkiem,u starszych płaski. Brzeg kapelusza podwinięty, później wyprostowany. Powierzchnia sucha, u młodych okazów gładko-włóknista u starszych włókienkowata, na koniec włókienkowato-łuseczkowata. Łuseczko często (zwłaszcza na szczycie kapelusza) odstające[4]. Kolor od szarobrązowego przez ochrowobrązowy do brązowego. Na brzegu długo utrzymują się resztki zasnówki[5].

Blaszki

Młode brudnobiałe, starsze mięsnobrązowe, na koniec brązowe. Ostrza blaszek jaśniejsze[5]. Przy trzonie są zatokowato wycięte[4].

Trzon

Wysokość 3–5 cm, grubość 3–5 mm, walcowaty, pełny, bez bulwy, czasami o nieco zwężonej podstawie. Powierzchnia tej samej barwy co kapelusz, lub nieco jaśniejsza i pokryta drobnymi włókienkami[4].

Miąższ

W kapeluszu ma kolor biały do białokremowego, w trzonie jest brązowawy. Ma delikatny smak i zapach podobny do spermy[5].

Wysyp zarodników

Brązowy. Zarodniki gładkie i silnie wydłużone, czasami posiadające niewielki dzióbek. Czasami zdarzają się zarodniki z nieregularnymi wklęśnięciami. Rozmiar: 50–65 × 12–20 μm[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej i Europie[6]. Rośnie głównie w lasach iglastych i mieszanych, rzadko w liściastych, szczególnie na leśnych drogach i ich poboczach, na podłożu gliniastym i piaszczystym. Owocniki pojawiają się od czerwca do listopada[5]. Jest gatunkiem piaskolubnym (psammofil), często można go było spotkać na Pustyni Błędowskiej[7].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. Dla ludzi grzyb trujący; zatrucia muskarynowe[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • strzepiak rzepowaty (Inocybe napipes). Różni się promieniście włóknistym kapeluszem i wyraźną bulwą na trzonie[5].
  • strzępiak słodkogorzki (Inocybe dulcamara). Kapelusz ma odcień oliwkowy i nie posiada postrzępionych, odstających włókienek[5].
  • strzępiak wełnisty (Inocybe lanuginosa). Ma ciemniejszy kolor i trzon pokryty włóknami i łuskami. Rośnie w wilgotnych miejscach[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Andrzej. Nespiak: Grzyby. Tom XIX. Strzępiak (Inocybe). Warszawa - Kraków: PWN, 1990. ISBN 83-01-08749-8.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Kuo, Michael (February 2005). "Inocybe lacera". MushroomExpert.com. Retrieved 2009-02-15
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.