Strzępiak poszarpany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Strzępiak poszarpany
Strzępiak poszarpany: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina strzępiakowate
Rodzaj strzępiak
Gatunek strzępiak poszarpany
Nazwa systematyczna
Inocybe lacera (Fr.) P. Kumm.
Führ. Pilzk. (Zwickau): 79 (1871)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Inocybe lacera BŻ5 (3).JPG
Inocybe lacera BŻ5 (4).JPG
Owocniki pojawiają się już w maju, często grupkami

Strzępiak poszarpany (Inocybe lacera (Fr.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Inocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi według Index Fungorum[1].

Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898, używał też nazwy bedłka poszarpana[2]. Niektóre synonimy łacińskie[3]:

  • Inocybe lacera var. helobia Kuyper 1986
  • Inocybe lacera var. lacera (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Inocybe lacera var. regularis Kuyper 1986
  • Inocybe lacera var. rhacodes (J. Favre) Kuyper 1986
  • Agaricus lacerus Fr. 1821
  • Inocybe lacera f. heterospora J. Favre ex Bon 1988
  • Inocybe lacera f. subsquarrosa F.H. Møller 1945

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 1-6 cm, u młodych okazów stożkowato-wypukły z niewielkim tępym garbkiem,u starszych płaski. Brzeg kapelusza podwinięty, później wyprostowany. Powierzchnia sucha, u młodych okazów gładko-włóknista u starszych włókienkowata, na koniec włókienkowato-łuseczkowata. Łuseczki często (zwłaszcza na szczycie kapelusza) odstające[4]. Kolor od szarobrązowego przez ochrowobrązowy do brązowego. Na brzegu długo utrzymują się resztki zasnówki[5].

Blaszki

Młode brudnobiałe, starsze mięsnobrązowe, na koniec brązowe. Ostrza blaszek jaśniejsze[5]. Przy trzonie są zatokowato wycięte[4].

Trzon

Wysokość 3–5 cm, grubość 3–5 mm, walcowaty, pełny, bez bulwy, czasami o nieco zwężonej podstawie. Powierzchnia tej samej barwy co kapelusz, lub nieco jaśniejsza i pokryta drobnymi włókienkami[4].

Miąższ

W kapeluszu ma kolor biały do białokremowego, w trzonie jest brązowawy. Ma delikatny smak i zapach podobny do spermy[5].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników brązowy. Zarodniki gładkie i silnie wydłużone, czasami posiadające niewielki dzióbek. Czasami zdarzają się zarodniki z nieregularnymi wklęśnięciami. Rozmiar: 11-16(18) × 14,5-5,5(7,5) μm. Metuloidy o wrzecionowatym kształcie i rozmiarach: 50-65 × 12-20 μm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje głównie na półkuli północnej, najwięcej stanowisk podano z Ameryki Północnej i Europy, ale występuje także w Azji i w południowo-wschodniej Australii[6]. Owocnikuje od maja do października. Rośnie głównie w lasach iglastych i mieszanych, na obrzeżach dróg, na glebie piaszczystej lub gliniastej, czasami na wypaleniskach. Typowym miejscem jego występowania jest naga, osypująca się ziemia na obrzeżach dróg, szczególnie biegnących w wąwozach[4]. Jest gatunkiem piaskolubnym (psammofil), często można go było spotkać na Pustyni Błędowskiej. W odróżnieniu od większości grzybów jego owocniki często pojawiają się w miejscach suchych, słonecznych i podczas upalnych dni[7]. W Polsce występuje na obszarze całego kraju i jest pospolity[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. Dla ludzi grzyb trujący; zatrucia muskarynowe[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • strzepiak rzepowaty (Inocybe napipes). Różni się promieniście włóknistym kapeluszem i wyraźną bulwą na trzonie[5].
  • strzępiak słodkogorzki (Inocybe dulcamara). Kapelusz ma odcień oliwkowy i nie posiada postrzępionych, odstających włókienek[5].
  • strzępiak wełnisty (Inocybe lanuginosa). Ma ciemniejszy kolor i trzon pokryty włóknami i łuskami. Rośnie w wilgotnych miejscach[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. 2,0 2,1 2,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Andrzej. Nespiak: Grzyby. Tom XIX. Strzępiak (Inocybe). Warszawa - Kraków: PWN, 1990. ISBN 83-01-08749-8.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.