Strzępka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Strzępki
Wikimedia Commons

Strzępki (łac. hyphae) – nitkowate elementy, z których zbudowana jest grzybnia (plecha), czyli ciało grzybów. Strzępki mają postać nitkowatych, prostych lub pogiętych rurek wypełnionych cytoplazmą, w której znajdują się struktury komórkowe. Mogą składać się z komórek jednojądrowych lub wielojądrowych zwanych komórczakami[1].

Rodzaje strzępek
Pod względem budowy wyróżnia się następujące rodzaje strzępek[2]:
  • bezprzegrodowe, tzw. coenocytyczne. Są delikatne, bezbarwne i zazwyczaj występują u organizmów grzybopodobnych i grzybów środowisk wilgotnych, np. u lęgniowców i sprzężniaków. Czasami zdarzają się w strzępkach tych grzybów przegrody, jednak rozmieszczone są one nieregularnie, tylko w niektórych miejscach. Jeśli są, to powstały w wyniku uszkodzenia grzybni, lub oddzielają stare części grzybni od młodych.
  • podzielone przegrodami, bez sprzążek. Występują u grzybów workowych i niektórych grzybów podstawkowych, np. z rzędu Uredinales.
  • podzielone przegrodami, z sprzążkami lub hakami. Tego typu strzępki występują u wielu grzybów podstawkowych.
Typy strzępek
Wyróżnia się następujące typy strzępek[3].:
  • strzępki generatywne (hyphae generativae) – strzępki delikatne, o cienkich ścianach,
  • strzępki łącznikowe (hyphae conjunctivae) – strzępki o grubych ścianach, występujące obok strzępek generatywnych,
  • strzępki prymordialne (hyphae promordiales) – długie strzępki o zwężonych końcach, często (zwłaszcza u podstawy) rozgałęziające się. Są rodzajem przekształconych dermatocystyd.
Tkanki strzępkowe
Strzępki często przeplatają się z sobą lub łączą, tworząc tzw. tkankę strzępkową. Wyróżnia się dwa jej zasadnicze rodzaje[2]:
  • prozenchyma złożona z luźno rozmieszczonych strzępek. Występuje np. w owocnikach grzybów z rzędów Agaricales, Poriales i Stereales.
  • pseudoparenchyma złożona ze zbitych strzępek. Zbudowane z niej są:
    • skleroty (sklerocja) – twarde twory o różnym kształcie i wielkości, zwykle czarne na powierzchni, które mają za zadanie zachować formy życiowe grzyba w niesprzyjających warunkach (np. susza, mróz).
    • pseudoskleroty (pseudosklerocja) – zwarte skupienia strzępek obejmujące podłoże, np. glebę, kamienie, resztki owoców
    • ryzomorfy (sznury grzybniowe) – zbite skupiska równolegle ułożonych i silnie połączonych strzępek służące do dostarczania powietrza, wody i substancji pokarmowych.
    • podkładki (stroma) – zwarte skupienie strzępek, na lub w którym tworzą się zarodniki lub owocniki. Czasami strzępki stromy obejmują zarówno tkankę gospodarza, jak i podłoże.

Przypisy

  1. Edmund Malinowski: Anatomia roślin. Warszawa: PWN, 1966.
  2. 2,0 2,1 Janusz Błaszkowki: Przewodnik do ćwiczeń z fitopatologii. Szczecin: Wyd.AR w Szczecinie, 1999. ISBN 83-87327-23-9.
  3. Alina Skirgiełło: Gołąbek (Russula). Grzyby (Mycota), tom 20. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), gołąbek (Russula). Warszawa-Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-01-09137-1.