Strzmiele

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Strzmiele
Delegatura Archiwum Państwowego w Szczecinie
Delegatura Archiwum Państwowego w Szczecinie
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat łobeski
Gmina Radowo Małe
Strefa numeracyjna (+48) 91
Tablice rejestracyjne ZLO
SIMC 0782340
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Strzmiele
Strzmiele
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Strzmiele
Strzmiele
Ziemia 53°39′05″N 15°31′33″E/53,651389 15,525833Na mapach: 53°39′05″N 15°31′33″E/53,651389 15,525833

Strzmiele (Strzemiele, niem. Stramehl) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Radowo Małe, nad strugą Meszną. Ok. 0,5 km na wschód od wsi znajduje się Jezioro Strzemielskie, a ok. 0,2 km na północny wschód jezioro Jurkowo. W latach 1818 - 1945 miejscowość administracyjnie należała do Landkreis Regenwalde (Powiat Resko) z siedzibą do roku 1860 w Resku, a nastęnie w Łobzie i liczyła mieszkańców w roku 1933 - 390, 1939 - 406 osób[1].

W latach 1946-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

W miejscowości znajduje się skrzyżowanie drogi wojewódzkiej nr 147 z drogą wojewódzką nr 146. Wieś jest położona na Wysoczyźnie Łobeskiej.

Pierwsze wzmianki o zamku w Strzmielach pochodzą z 1282 r. i mówią, że Borko I (von Borcke) ma synów Jana i Jakuba, a w 1295 r. urodził się tu Mikołaj. W roku 1334 ma miejsce konflikt zbrojny pomiędzy Borkami a księciem Barnimem III i zamek w Strzmielach zostaje zdobyty. W roku 1348 (1346) Strzmiele mają już kościół (w II poł. erygowano parafię). i otrzymują prawa miejskie według wzoru lubeckiego nadane przez przez Jakuba III Borka, ale tracą je w XVI w[2]. W roku 1357 Borkowie ze Strzmiela przejęli Pęzino k. Stargardu. W dniu 13.12.1388 Maćko Borko oraz Eckhard Volde z 40 przyjaciółmi napadli na księcia geldryjskiego (obecnie Holandia) Wilhelma jadącego do Krzyżaków w Malborku, porwali i uwięzili go w Złocieńcu. Powoduje to konflikt zbrojny Borków ze Strzmiela z księciem Wołogoszczy więc w sierpniu 1389 Maćko Borko uwolnił księcia Wilhelma. W tym samym roku 1389 na Strzmiele napadają Krzyżacy i palą miejscowość. W roku 1390 Podczas składania hołdu Władysławowi Jagielle w Pyzdrach w orszaku Warcisława VII był Maćko Borko. W roku 1392 Maćko Borko poturbował komtura z Czech, Johanna Muelheima, a w odwecie wiosną 1393 Krzyżacy pod wodzą Wielkiego Mistrza Konrada v. Jungingena z udziałem książąt pomorskich zniszczyli zamek i miejscowość. W odwecie za to w roku 1393 Maćko Borko zorganizował zbrojną wyprawę na tereny krzyżackie. W roku 1395 w kościele zbudowano dwa ołtarze – św. Katarzyny i św. Jerzego. W latach 1397-1408 Jakub Borko – altarzysta w Łobzie, zostaje prałatem kapituły kamieńskiej. W Strzmielach urodziła się Sydonia von Borck (1540 lub 1545). W roku 1544 na mapie Pomorza Zachodniego „Kosmografia” S. Muenstera widnieje nazwa Strzmiele. Z roku 1551 pochodzi najstarszy opis zamku. W roku 1584 Henryk Borko ufundował ambonę w kościele. W roku 1612 Adrian Borko gościł pomorskiego kartografa E. Lubinusa. W roku 1615 ma miejsce remont kościoła i budowa dzwonnicy. W roku 1714 część dóbr Borkowie sprzedali Adrianowi Bernhardowi von Edling, a ten wzniósł nowy dwór.

We wsi znajduje się zabytkowy kościół filialny pw. NMP i św. Andrzeja z 1722 roku. Na wieży kościoła znajduje się dzwon z 1592 roku wykonany przez stargardzkiego ludwisarza Joachima Karstede[3]. W roku 1731 mieszkał w Strzmielach pastor Dawid Klubte. W roku 1742 dobra strzmielskie wraz z Czachowem i Smorawiną nabył Jan Fryderyk Loeper. W roku 1752 ma miejsce konsekracja kościoła po zakończonym remoncie.

Strzmiele, kościół p.w. NMP i św. Andrzeja, 1722

Kolejnym zabytkiem w Strzmielach jest zespół dworski z XVI i XVIII-XIX wieku. W skład zespołu wchodzi dwór powstały w XVI wieku, przebudowywany w 1. ćwierćwieczu XVIII wieku, w 1782-83 roku (Johann Georg Loeper - nowy właściciel - koszt 21 000 talarów), a także w połowie XIX wieku. Do zespołu należą także dwa pawilony tzw. domki kawalerskie lub strażnice, a także park z przełomu XVIII/XIX wieku[4]. W roku 1834 ma miejsce sprzedaż cennej biblioteki strzemielskiej dla Pomorskiego Towarzystwa Historycznego w Szczecinie, którą to bibliotekę Jan Jerzy Loeper założył w roku 1782 r.

W 1947 roku zmieniono urzędowo niemiecką nazwę miejscowości – Stramehl, na polską nazwę – Strzmiele[5].

Przypisy

  1. Deutsche Verwaltungsgeschichte Pommern, Kreis Regenwalde
  2. Gmina Radowo Małe [1]
  3. M. Majewski Ludwisarstwo stargardzkie XVI-XVII wieku. Przyczynek do "Corpusu Campanorum Pomeranorum" [w:] Mała Ojczyzna - Wczoraj i Dziś. Materiały z sesji, Stargard 1999, s. 71
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie (pol.). 30 września 2014.
  5. M.P. z 1947 r. Nr 111, poz. 719, s. 13

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Harbuz: Kalendarium ziemi i powiatu łobeskiego, „Łabuź”, Łobez 2007, ISSN 1509-6378.