Stulisz lekarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stulisz lekarski
Sisymbrium officinale Sturm4.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj stulisz
Gatunek stulisz lekarski
Nazwa systematyczna
Sisymbrium officinale (L.) Scop.
Synonimy

Erysimum officinale L.[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty

Stulisz lekarski (Sisymbrium officinale (L.) Scop.) – gatunek rośliny należący do rodziny kapustowatych (Brassicaceae).

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w stanie dzikim w Europie, Afryce Północnej i Azji[2]. Jako gatunek zawleczony rozprzestrzenił się także na Azorach i w niektórych innych rejonach[2]. W Polsce roślina pospolita na całym obszarze. Archeofit.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Sztywna, przeważnie owłosiona, 30-60 cm wysokości, poziomo rozgałęziona.
Liście
Pierzastodzielne – najniższe pary odcinków zbliżają się do łodygi. Odcinki nierówno zazębione, największy jest odcinek końcowy. Górne liście niepodzielone.
Kwiaty
Bladożółte, drobne, zgrupowane w krótki, groniasty kwiatostan, który później się wydłuża. 4 owalne, wydłużone i owłosione działki kielicha, 4 łopatkowate płatki korony silnie rozchylone na boki, pojedynczy słupek, o wydłuzonej zalążni przechodzącej bezpośrednio w tarczowate znamię, kilka pręcików wystających nieco powyżej znamienia słupka. Kwitnie od maja do października, jest owadopylny lub samopylny.
Owoc
Czworokątna i wzniesiona łuszczyna na krótkiej, zrośniętej z nią szypułce. Ma długość do 20 mm, zwęża się ku szczytowi, jest 3-nerwowa, bez dzióbka i przytulona do osi kwiatostanu.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna. Siedlisko: przydroża, wysypiska, ugory, pola, nasypy kolejowe, mury. Gleby bogate w azot. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Sisymbrion, Ass. Sisymbrietum sophiae[3]. Roślina trująca: Roślina zawiera glikozyd siarkocyjanianowy i w większych ilościach jest lekko trująca, nie tylko dla ludzi, ale również zwierząt domowych. Nasiona zawierają ok. 30% oleju, są jednak podobnie, jak cała roślina trujące[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina lecznicza: ziele Herba Sisymbrii officinalis działa wzmacniająco na serce i żołądek.
  • Nasiona mogą zastąpić gorczycę.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  3. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  4. Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.