Sturmpanzer IV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
SdKfz 166 Sturmpanzer („Brummbär”)
(Sturmgeschütz IV mit 15cm StuH 43)
Sturmpanzer IV  w Muzeum Wojsk Pancernych w Munster
Sturmpanzer IV w Muzeum Wojsk Pancernych w Munster
Dane podstawowe
Państwo  III Rzesza
Producent Deutsche Eisenwerke w Duisburgu
Typ pojazdu działo pancerne
Trakcja gąsienicowa
Załoga 5 osób (dowódca, celowniczy, dwóch ładowniczych, kierowca)
Historia
Prototypy 1943
Produkcja 1943 - 1945
Wycofanie 1945
Egzemplarze 306
Dane techniczne
Silnik 1 silnik gaźnikowy w układzie V Maybach HL120 TRM lub Maybach 120TRM 112 o mocy 272 KM przy 2800 obr./min i 300 KM przy 3000 obr./min
Transmisja mechaniczna
Poj. zb. paliwa 470 l
Pancerz o grubości: 20 – 100 mm
Długość 5,93 m
Szerokość 2,88 m
Wysokość 2,52 m
Prześwit 0,40 m
Masa 28 200 kg (bojowa)
Nacisk jedn. 1,00 kg/cm²
Osiągi
Prędkość 40 km/h (po drodze)
24 km/h (w terenie)
Zasięg 210 km (po drodze)
130 km (w terenie)
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 1,00 m
Rowy (szer.) 2,20 m
Ściany (wys.) 0,60 m
Kąt podjazdu 30°
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 haubica 15cm StuH 43 kal. 150 mm lub 15cm StuH 43/1 L/12 kal. 150 mm
1 karabin maszynowy MG 34 kal. 7,92 mm (stały, montowany w przedniej ścianie)
1 karabin maszynowy MG 34 kal. 7,92 (ruchomy, dostosowania do strzelania przez luk ładowniczego, tylko w niektórych egzemplarzach)
Użytkownicy
Niemcy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Sturmpanzer (wersja późniejsza) w Muzeum w Munster

Sturmpanzer (inaczej SdKfz 166, Sturmgeschütz IV für 15cm StuH 43)[1], znany także jako Sturmpanzer IV Brummbärniemieckie działo pancerne z okresu II wojny światowej

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec 1942 roku wykorzystując doświadczenia z walk w Stalingradzie w Niemczech rozpoczęto pracę nad nowym działem pancernym, które można byłoby stosować w walkach w mieście.

Działo to opracowane w zakładach Alkett na podwoziu czołgu średniego PzKpfw IV Ausf. E i F a później także Ausf. G. Pierwsze z nich wyposażono w haubice 15cm StuH 43 a następnie w specjalnie opracowane dla tego działa – haubice 15cm StuH 43/1 L/12.

Prototyp nowego działa został zbudowany w lutym 1943 roku i otrzymał on oznaczenie 15cm Sturmhaubitze 43 L/12, a już w maju 1943 roku rozpoczęto jego produkcję seryjną. Po rozpoczęciu produkcji seryjnej, otrzymało ono wtedy oznaczenie Sturmpanzer (dosł. czołg szturmowy). Przez żołnierzy oznaczenie to było potocznie skracane do „Stupa”, natomiast według niemieckiego badacza T. Jentza, nazwa „Brummbär”, pod jaką pojazd jest powszechnie znany w późniejszym piśmiennictwie, nie była używana w żadnych niemieckich źródłach i została wprowadzona przez aliancki wywiad[1]. W piśmiennictwie stosowane jest także oznaczenie Sturmpanzer IV, biorące się od oznaczenia podwozia, lecz nie istniały inne niemieckie typy pojazdów Sturmpanzer.

Produkcja seryjna działa trwała do marca 1945 roku i w tym okresie łącznie wyprodukowano 306 sztuk tych dział. Produkowano je w trzech zakładach: Deutsche Eisenwerke, Sauerwerke i Simmering-Gratz-Pauker w Wiedniu. Część została zbudowana na podwoziach przebudowanych czołgów PzKpfw IV, część na nowo wyprodukowanych.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Działo pancerne Sturmpanzer zostało zbudowane na podwoziu czołgu średniego PzKpfw IV. Górne opancerzenia i wieża czołgu zostały usunięte, a na ich miejsce stworzono nowy pancerz. W kadłubie umieszczono stanowiska dla wszystkich członków załogi.

Działo było uzbrojone w haubicę StuH 43 L/12 kal. 150 mm, posiadało zapas 38 pocisków (amunicja burząca typu JGr 33 i JGr 38, a także przeciwpancerna JGr 39 Hl/A). Haubica była zamontowana lekko na prawo od centralnej części pojazdu, ponad stanowiskiem kierowcy. Oprócz tego Sturmpanzer był wyposażony w karabin maszynowy MG 34, z którego można było strzelać przez otwartą klapę luku ładowniczego i taki sam karabin maszynowy zamontowany w przedniej ścianie działa (tylko wersje późniejsze). Ponadto po obu stronach przedziału bojowego znajdowały się otwory, przez które było możliwe prowadzenie ognia z MP 40 lub z broni krótkiej. Otwory te normalnie były zatkane od zewnątrz specjalnymi zatyczkami przymocowanymi do łańcuszków.

W tylnej części przedziału bojowego znajdował się luk stanowiący wejście dla załogi oraz miejsce, przez które prowadzony był załadunek pocisków. W tylnej części znajdowały się również wentylatory przedziału bojowego, nad jednym z nich znajdowało się gniazdo anteny do radiostacji krótkofalowych FuG2 i FuG5. W lewej części pojazdu znajdowało się miejsce na narzędzia do naprawy oraz części zapasowe, natomiast z tyłu uchwyty do przewożenia zapasowych kół nośnych pojazdu. Aby wzmocnić odporność ścian bocznych na pociski przeciwpancerne dodatkowo zostało umożliwione zamontowanie ekranów przeciwpancernych (podobnie jak w PzKpfw IV Ausf. H i J)

Napęd działa stanowił silnik typu Maybach HL120 TRM o mocy 300 KM przy 3000 obr./min. lub Maybach 120TRM 112 o mocy 272 KM przy 2800 obr./min. Były to silniki czterosuwowe, 12-cylindrowe, gaźnikowe, chłodzone cieczą o układzie V. Wyposażone były w skrzynie biegów typu Zahnradfabrik ZF SGG77 (6 biegów do przodu i 1 wstecznym).

Użycie[edytuj | edytuj kod]

Po rozpoczęciu produkcji seryjnej w 1943 roku rozpoczęto formowanie oddziałów składających się z tych dział.

Pierwszy z nich 216 dywizjon dział szturmowych (niem. Sturmpanzer Abteilung 216.) został wykorzystany w lipcu 1943 roku w bitwie pod Kurskiem. Dywizjon ten do połowy grudnia 1943 roku walczył na froncie wschodnim, po czym został przebazowany do Austrii, gdzie został uzupełniony. W lutym 1944 roku skierowano go do Włoch, gdzie walczył w rejon przyczółka pod Anzio. We Włoszech dywizjon walczył do końca walk w II wojnie światowej.

Następne jednostki sformowano już w 1944 roku i były to:

  • 217 dywizjon dział szturmowych – sformowany w kwietniu 1944 roku, który walczył w bitwie pod Falaise a następnie w Holandii, ostatecznie skapitulował w kwietniu 1945 roku w zagłębiu Ruhry
  • 218 kompania dział szturmowych (Sturmpanzer-Kompanie 218.) – sformowana w sierpniu 1944 roku, wzięła udział w tłumieniu powstania warszawskiego, rozbita w styczniu 1945 roku na froncie wschodnim
  • 2/218 kompania dział szturmowych – sformowana w sierpniu 1944 roku, w styczniu włączona w skład 218 dywizjony dział szturmowych w składzie 7 Dywizji Pancernej.
  • 219 dywizjon dział szturmowych – sformowany we wrześniu 1944 roku, walczył na Węgrzech i w Czechach.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Thomas L. Jentz: Panzer Tracts No.8. Sturmgeschuetz - s.Pak to Sturmmoerser, Panzer Tracts, 2000, ISBN 0-892848-04-X (ang.), ss.8, 50-54

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 44. ISBN 83-86028-01-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]