Stilianos Gonatas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Stylianos Gonatas)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stilianos Gonatas
1922
1922
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 1876
Patras
Data i miejsce śmierci 1966
Ateny
Przebieg służby
Lata służby 1904 - ok. 1936
Siły zbrojne Armia Helleńska
Stanowiska Dowódca 2 dywizji
Główne wojny i bitwy I wojna bałkańska, II wojna bałkańska, wojna grecko-turecka (1919-1922), rewolucja 11 września 1922
Późniejsza praca polityk
Stilianos Gonatas
Data i miejsce urodzenia 1876
Patras
Data i miejsce śmierci 1966
Ateny
premier Grecji
Przynależność polityczna Partia Liberalna
Okres urzędowania od 27 listopada 1922
do 24 stycznia 1924
Poprzednik Sotirios Krokidas
Następca Eleutherios Venizelos

Stilianos Gonatas (ur. 1876 w Patras, zm. 1966 w Atenach) – grecki wojskowy, premier Grecji w latach 1922-1924.

Dowodził 2 dywizją w wojnie grecko-tureckiej[1].

W 1922 wszedł w skład Komitetu Rewolucyjnego, który stanął na czele rewolucji wywołanej przez społeczną frustrację po przegranej wojnie z Turcją[2]. W końcu września, gdy rewolucja 11 września 1922 ostatecznie odniosła sukces, Komitet Rewolucyjny wystosował do przebywającego w Paryżu Elefteriosa Wenizelosa prośbę o powrót do kraju i objęcie kierownictwa w rządzie. Wenizelos odmówił, twierdząc, że zamierza reprezentować interesy Grecji przed rządami państw Europy Zachodniej. Wówczas członkowie Komitetu Rewolucyjnego sami sformowali rząd, zaś Gonatas został premierem[2].

Rząd Gonatasa prowadził politykę wzmocnienia pozycji armii i rozliczeń z rojalistami, których uznano za winnych klęski w Anatolii. W listopadzie 1922 powołany został Trybunał Wojskowy, który przeprowadził proces trzech byłych premierów Grecji, dwóch ministrów oraz trzech oficerów wysokich rangą, uznając ich za winnych zdrady stanu i skazując na śmierć lub dożywotnie więzienie[2]. W okresie sprawowania urzędu premiera przez Gonatasa Grecja przyjęła kalendarz gregoriański (1923), podpisano traktat z Lozanny decydujący o wymianie ludności między Grecją i Turcją, miała miejsce interwencja na Korfu[2].

Kryzys związany z interwencją włoską na Korfu sprawił, że rząd Gonatasa przełożył o kilka miesięcy termin wyborów parlamentarnych, które według oczekiwań wojskowych miały potwierdzić poparcie społeczne dla urzędującego gabinetu. Tymczasem poparcie dla junty w rzeczywistości było coraz mniejsze, także w armii, gdzie służyło wielu oficerów-rojalistów[2]. Rząd wprowadził wówczas częściową cenzurę czasopism, zabraniając wszelkiej krytyki liderów rewolucji z września 1922. Jesienią 1923 oficerowie o przekonaniach rojalistycznych przeprowadzili nieudaną próbę zamachu stanu. Wybory w grudniu tego samego roku zakończyły się zdecydowaną wygraną republikanów; wcześniej w tym samym miesiącu rząd Gonatasa zaprosił do Aten polityków o przekonaniach republikańskich, którzy sporządzili memorandum z apelem o przeprowadzenie plebiscytu, jaki miał zdecydować o przyszłości monarchii greckiej. Po wyborach Gonatas poprosił Jerzego II, by ten udał się na czasową emigrację do momentu przeprowadzenia wymienionego plebiscytu[2].

W grudniu 1923 do kraju powrócił Wenizelos, któremu Gonatas przekazał urząd premiera[2]. Nadal działał w wenizelistowskiej Partii Liberalnej, w 1936 wszedł w skład kierującego nią tymczasowo triumwiratu (obok Temistoklisa Sofulisa i Sofoklisa Wenizelosa)[3].

Autor pamiętników[4].

W czasie II wojny światowej i okupacji Grecji Gonatas był jednym z inicjatorów stworzenia kolaboracyjnych Batalionów Bezpieczeństwa[5], co zdaniem lewicy stanowiło oczywistą zdradę narodu[6]

Następnie działacz parlamentarny, założyciel Partii Liberalnych Narodowców (Κόμμα Εθνικών Φιλελευθέρων), co oznaczało poglądy silnie rojalistyczne. Członek Rady Koronnej (Συμβούλιο του Στέμματος).

Przypisy

  1. Smith M.: Ionian vision: Greece in Asia Minor, 1919–1922. C. Hurst & Co. Publishers, 1998, s. 296. ISBN 9781850653684.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Czekalski T.: Pogrobowcy Wielkiej Idei. Przemiany społeczne w Grecji w latach 1923-1940. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze "Historia Iagiellonica", 2007, s. 19-22. ISBN 978-83-88737-58-9.
  3. Czekalski T.: Pogrobowcy Wielkiej Idei. Przemiany społeczne w Grecji w latach 1923-1940. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze "Historia Iagiellonica", 2007, s. 32. ISBN 978-83-88737-58-9.
  4. Czekalski T.: Pogrobowcy Wielkiej Idei. Przemiany społeczne w Grecji w latach 1923-1940. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze "Historia Iagiellonica", 2007, s. 87. ISBN 978-83-88737-58-9.
  5. Close D.: The Greek Civil War - Studies of Polarization. London: Routledge, an imprint of Taylor & Francis Books Lt, 1993.
  6. "Szubienica dla Gonatasa" - tablica o tej treści, niesiona była przez demonstrantów, zamordowanych strzałami sił porządkowych, 3 grudnia 1944, w Atenach.[1]