Su-35

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Su-35
(Su-27SM2)
Pierwszy prototyp Su-35 (901)
Pierwszy prototyp Su-35 (901)
Dane podstawowe
Państwo  Rosja
Producent Suchoj
Typ myśliwiec wielozadaniowy
Załoga 1
Historia
Data oblotu 19 lutego 2008
Lata produkcji 2010 - trwa
Liczba wypadków 1
Dane techniczne
Napęd Dwa AL-37F (Saturn 117S) turbinowe, dwuprzepływowe
Ciąg maksymalnie 14 500 kg
Wymiary
Rozpiętość 14,70 m
Długość 22,10 m
Wysokość 6,32 m
Powierzchnia nośna 62,05 m²
Masa
Własna 18 400 kg
Startowa 26 000 kg (normalna)
29 000 kg (maksymalna)
Uzbrojenia 8000 kg na 12 węzłach
Osiągi
Prędkość maks. 2390 km/h
Prędkość wznoszenia 280 m/s
Pułap praktyczny 17 700 m
Zasięg 3600 km (4500 km z podwieszanymi zbiornikami)
Dane operacyjne
Uzbrojenie

  • 1 × działko przeciwlotnicze 30 mm GSz-30
  • 2 × węzeł uzbrojenia na końcówce skrzydła z możliwością podwieszenia rakiet R-73 lub zasobników walki radioelektronicznej (ECM)
  • 12 × węzeł uzbrojenia skrzydłowy i kadłubowy z mozliwością podwieszenia rakiet powietrze-powietrze, powietrze-ziemia, oraz bomb:
  • Wympieł R-27: R-27R, R-27ER, R-27T, R-27ET, R-27EP, R-27AE
  • Wympieł R-77: R-77, i proponowane R-77M1, R-77T
  • Wympieł R-73: R-73E, R-73M, R-74M
  • Kh-31: Kh-31A, Kh-31P
  • Kh-59
  • Kh-29: Kh-29T, Kh-29L
  • KAB-250L bomba naprowadzana laserowo
  • KAB-500L bomba naprowadzana laserowo
  • KAB-1500 bomba naprowadzana laserowo
  • FAB-250 bomba niekierowana 250 kg
  • FAB-500 bomba niekierowana 500 kg
  • S-25LD bomba naprowadzana laserowo
  • S-8 zasobnik rakiet niekierowanych S-8
  • SB-13 zasobnik rakiet niekierowanych S-13
Użytkownicy
Rosja Wojenno-Wozdusznyje Siły Rossii (WWS)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Su-35 (kod NATO: Flanker-E) – rosyjski jednoosobowy, dwusilnikowy myśliwiec wielozadaniowy, należący do rodziny Su-27. Początkowo nazwa ta przypisana była projektowi T-10M, a następnie wykorzystana po raz kolejny w odniesieniu do projektu T-10BM.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po rozpoczęciu seryjnej produkcji myśliwców Su-27 na początku lat '80 biuro konstrukcyjne Suchoja rozpoczęło prace nad udoskonaleniem tej obiecującej konstrukcji. Jednym z owoców prowadzonych prac był projekt T-10M (modernizowany) ze znacznie mocniejszymi silnikami Lulka Al-31FM, wzmocnionym płatowcem, poszerzonym wachlarzem uzbrojenia (szczególnie przeciwko celom naziemnym) i znacznie zmodernizowaną awioniką (m.in. nowy radar, komputer uzbrojenia, wyświetlacze ciekłokrystaliczne). Dodano także dodatkowe przednie usterzenie poziome (canardy) mające poprawić opływ powietrza wokół skrzydeł i stabilizować samolot przy kątach natarcia nawet do 120°.


Pierwszy prototyp powstał z modyfikacji istniejącego egzemplarza Su-27 (T-10-34) i z numerem bocznym 701 oblatany został w czerwcu 1988r. W kolejnych latach powstało jeszcze 5 prototypów (z których jeden przeznaczony był do testów statycznych) oraz 6 samolotów przedseryjnych (w latach 1992-1993). W roku 1996 zbudowano pierwsze 3 seryjne Su-35, bazujące na T-10M-9 (3 samolot przedseryjny), a następnie projekt zawieszono z powodów finansowych. Maszyny seryjne przekazane zostały do testów Rosyjskim Siłom Powietrznym (WWS), skąd w lipcu 2003 trafiły do grupy akrobacyjnej "Rosyjscy Rycerze" otrzymując po przemalowaniu w barwy zespołu numery 3,4 oraz 5, nigdy nie wystąpiły jednak przed publicznością. T-10M-11 i T-10M-12 trafiły do projektu Su-37. W 2004r program ostatecznie zamknięto.


Wkrótce jednak idea zastąpienia starzejących się Su-27 powróciła pod postacią programu T-10BM (duża modernizacja), także nazwanego Su-35, jednakże jest to konstrukcja pod wieloma względami odmienna, znacznie bardziej nowoczesna. W projekcie wykorzystano najnowszą awionikę stworzoną dla potrzeb myśliwców 5 generacji, silniki z wektorowaniem ciągu umożliwiające tzw. supermanewrowość, zrezygnowano też z przedniego usterzenia poziomego. Aby podkreślić wyższość samolotu nad dotychczasowymi maszynami generacji pośredniej 4+ producent określa go mianem 4++ i twierdzi, iż ustępuje on jedynie amerykańskiemu F-22, który w przeciwieństwie do Su-35S nie jest oferowany na rynkach zagranicznych.

Drugi prototyp Su-35 (902) na pokazach lotniczych MAKS 2009.

Pierwszy start, zbudowanego w roku 2007, prototypu nr 1 (o numerze taktycznym 901) miał miejsce 19 lutego 2008 r. 2 października 2008 roku miał miejsce pierwszy lot drugiego egzemplarza tej wersji o numerze taktycznym 902. Do marca 2009 ogłoszono że oba prototypy wykonały ponad 100 lotów. Niedługo później zakończono produkcję dwóch następnych prototypów. Prototyp nr 3 został przeznaczony do prób naziemnych, a prototyp nr 4 (numer taktyczny 904) do prób w locie. 26 kwietnia 2009 prototyp nr 4, jeszcze przed swoim pierwszym lotem samolot wypadł z pasa i uległ zniszczeniu.


Su-35S (najnowsza wersja) wszedł do produkcji seryjnej w 2010r, oficjalnie Rosyjskie Siły Powietrzne (WWS) złożyły zamówienie na 48 egzemplarzy z planowaną dostawą do 2015r.


Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Konfiguracja aerodynamiczna Su-35S w stosunku do Su-27 charakteryzuje się powiększonymi skrzydłami, usterzeniem i wlotami powietrza. Wzmocniona konstrukcja pozwoliła na wydłużenie resursu płatowca do 6000h (lub 30 lat użytkowania), a okres między przeglądami głównymi do 1500h. Napęd stanowią dwa silniki AL-37F Saturn 117S, skonstruowane jako nowoczesna pochodna silników AL-37F. Nowe silniki z niezależnymi dyszami o wektorowanym ciągu, zapewniają wzrost mocy o 16% (14,500 kG ciągu maksymalnego). Nowe wentylatory, turbiny wysokiego i niskiego ciśnienia oraz ulepszoną kontrolę cyfrową. Silniki te, podobnie jak płatowiec posiadają mniejsze wymagania w zakresie obsługi oraz dłuższy cykl życia.


Przy konstrukcji samolotu zadbano także o zmniejszenie przekroju radarowego RCS (Radar Cross Section), zwłaszcza w przekroju dziobowym. Samolot posiada 12 węzłów uzbrojenia lub wyposażenia dodatkowego o łącznej dopuszczalnej wadze 8000 kg.

MAKS Airshow 2013 (Ramenskoye Airport, Russia) (517-10).jpg
Su-27SM3
MAKS Airshow 2013 (Ramenskoye Airport, Russia) (517-26).jpg
Su-35S
  • długość: 21,3 m
  • rozpiętość: 14,7 m
  • masa wł: 16,380 kg
  • silnik: AL-31F
  • ciąg: 75,53/122,58 kN
  • radar: N001 Żuk
  • długość: 21,6 m
  • rozpiętość: 15,3 m
  • masa wł: 18 400 kg
  • silnik: AL-41F1S (wekt)
  • ciąg: 86,3/142 kN
  • radar: N035 Irbis-E


Awionika[edytuj | edytuj kod]

Kluczowy element awioniki samolotu stanowi radar N035 Irbis-E wyposażony w antenę z pasywnym skanowaniem fazowym, zdolny do śledzenia do 30 celów powietrznych, zwalczania do 8 celów jednocześnie lub śledzenia do 4 celów naziemnych bez przerywania skanowania przestrzeni powietrznej. Radar ten umożliwia wykrycie celów powietrznych o skutecznej powierzchni odbicia (Radar Cross Section - RCS) równej 3 m kwadratowych w odległości do 400 km.

Radar Irbis-E z Su-35BM na MAKS 2009

Jego uzupełnieniem jest system optoelektroniczny OLS-35 umożliwiający wykrycie celu powietrznego z odległości do 40-50 km na kursie spotkaniowym, bądź 70-90 km podczas pościgu (gdy dysze przeciwnika ustawione są w kierunku sensora) w zakresie 60° do góry, 15° w dół i 60-90° w poziomie bez ryzyka zdradzenia swojej aktywności. Dalmierz laserowy pozwala na pomiar odległości do 20 km w przypadku celów powietrznych i do 30 km w przypadku celów naziemnych z dokładnością do 5 m.


Nowoczesny kokpit zawiera dwa kolorowe 15" wielofunkcyjne wyświetlacze ciekłokrystaliczne, na których prezentowane mogą być zarówno przyrządy pokładowe w dowolnej konfiguracji jak i obraz z sensorów telewizyjnych. Samolot wyposażono w tradycyjny, umieszczony na środku drążek i przepustnicę, jednakże z pełną funkcjonalnością HOTAS, umożliwiającą obsługę systemów pokładowych i uzbrojenia bez odrywania rąk od sterów. Za sterowanie odpowiada zintegrowany system kontroli lotu KSU-35 wyposażony m.in. w system fly-by-wire czy funkcję ostrzegania przed kolizją z ziemią lub innymi statkami powietrznymi. Aby uniezależnić się od amerykańskiego systemu GPS, nawigację oparto o rosyjski system GLONASS

Wypadki[edytuj | edytuj kod]

19 grudnia 2002r. Su-27M-11 o nr 711, uczestniczący w programie rozwojowym Su-37 rozbił się w Rosji podczas przebazowania.


26 kwietnia 2009r. prototyp nr 4 (904) podczas prób na lotnisku Dzemgi w Komsomolsku nad Amurem wypadł z pasa, zderzył się z obiektem infrastruktury lotniskowej, a następnie kapotował i stanął w płomieniach. Pilot oblatywacz Jewgienij Frołow zdołał się katapultować i ranny został odwieziony do szpitala. Prawdopodobną przyczyną zdarzenia była awaria systemów sterowania silnikami lub systemu zasilania paliwem (problemy z napędem uniemożliwiły oblot prototypu dwa dni wcześniej). W rezultacie pilot nie był w stanie ani wystartować, ani też zatrzymać bezpiecznie maszyny. Według świadków lewy silnik samolotu zapalił się jeszcze przed wypadnięciem samolotu z pasa.


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Lista samolotów myśliwskich z rodziny Su-27

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Ostatni z Rodziny" Artykuł, Skrzydlata Polska 10/2009