Suharto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Suharto
Hadji Mohamed Suharto

Suharto signature.svg
Data urodzenia 8 czerwca 1921
Kemusuk
Data śmierci 27 stycznia 2008
Dżakarta
2. Prezydent Indonezji
Przynależność polityczna Golkar
Okres urzędowania od 12 marca 1967
do 21 maja 1998
Poprzednik Sukarno
Następca Jusuf Habibie
Odznaczenia
Order Gwiazdy Indonezji I klasy Krzyż Kawalerski Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Wielka Wstęga Orderu Nilu (Egipt) Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA)

Suharto (ur. 8 czerwca 1921 w Kemusuk, zm. 27 stycznia 2008 w Dżakarcie) – polityk indonezyjski, wojskowy, wieloletni prezydent państwa.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Suharto urodził się w miejscowości Kemusuk koło Yogyakarty, na środkowej Jawie. Studiował w holenderskiej akademii wojskowej. W czasie II wojny światowej dowodził batalionem wspierającym Japończyków.

Od 1949 w armii państwowej Indonezji, stacjonował głównie na Jawie. W 1960 został zastępcą szefa Sztabu Generalnego, dwa lata później generałem brygady. Należał do frakcji prawicowej w armii. W okresie 1965-66 roku stopniowo odsunął Sukarno od władzy i wprowadził wojskową juntę. Suharto wycofał dotychczasową antyimperialistyczną politykę rządu która miała rzekomo zwiększać w Indonezji wpływy ZSRR i Chin. W tym czasie Suharto krwawo stłumiło wojskowy zamach stanu o który oskarżona została KPI. Zamach stanu rozpoczął brutalne czystki i zniszczenie PKI. W represjach junty zginęło co najmniej 500 tysięcy ludzi a więcej niż milion ludzi trafiło do więzień[1][2][3][4]. Od 12 marca 1967 oficjalnie pełnił funkcję prezydenta. Od początku rządów cofnął politykę agraniczną poprzednika poprzez zakończenie konfrontacji z Malezją oraz wstrzymaniem pomocy dla powstańców w Sarawaku a w końcu jawne akcje militarne przeciwko nim[5].

Kierował represjami wobec opozycji, zakazał działania związków zawodowych, zerwał stosunki dyplomatyczne z Chinami, utrzymywał natomiast kontakty z krajami zachodnimi, zwłaszcza z USA, które ułatwiły mu dojście do władzy. W okresie rządów Suharto nagminnie łamano prawa człowieka tłumiąc demonstracje opozycji. Istotnym problemem stała się powszechna korupcja. W tym czasie doszło do aneksji Timoru Wschodniego. Suharto wdał się też w konflikt w Nowej Gwinei gdzie jego wojska starły się z separatystycznym Ruchem Wolnej Papui[6]. W 1976 roku rozpoczęła się trwająca do 2005 roku separatystyczna rebelia Ruchu Wolnego Acechu[7]. Opierając się na władzy wojskowej, Suharto był wybierany na kolejne kadencje prezydenckie w 1973, 1978, 1983, 1988, 1993 i 1998. W maju 1998, dwa miesiące po ostatniej reelekcji, fala protestów społecznych zmusiła go do ustąpienia. Władzę przejął wiceprezydent Jusuf Habibie.

Po odejściu od władzy został oskarżony o nadużycia władzy i w maju 2000 znalazł się w areszcie domowym. Do procesu sądowego nie doszło ze względu na zły stan zdrowia byłego prezydenta, na 15 lat więzienia został natomiast skazany we wrześniu 2000 jego syn, Hutomo Mandala Putra (Tommy Suharto). Suharto zarzuca się odpowiedzialność za śmierć od 700 tys. do 2 mln ludzi, głównie przedstawicieli opozycji i Timorczyków. 4 stycznia 2008 Suharto trafił do szpitala w Dżakarcie z objawami anemii i niskim ciśnieniem krwi. 11 stycznia jego stan gwałtownie się pogorszył, wystąpiła niewydolność oddechowa, niewydolność serca i nerek. Suharto stracił świadomość i został podłączony do respiratora, ze względu na brak możliwości samodzielnego oddychania. Zmarł 27 stycznia 2008. Po jego śmierci zarządzono żałobę narodową.


Przypisy

  1. Friend (2003), s. 113
  2. Robert Cribb (2002). "Unresolved Problems in the Indonesian Killings of 1965–1966". Asian Survey 42 (4): 550–563. doi:10.1525/as.2002.42.4.550.
  3. Ricklefs (1993), s. 280–284, 287–290
  4. Friend (2003), s. 107–109
  5. Cheah Boon Kheng (2009). "The Communist Insurgency in Malaysia, 1948–90: Contesting the Nation-State and Social Change" (PDF). New Zealand Journal of Asian Studies (University of Auckland) 11 (1): 132–52.
  6. Richard Chauvel, Ikrar Nusa Bhakti, The Papua conflict: Jakarta's perceptions and policies, 2004, ISBN 1-932728-08-2, ISBN 978-1-932728-08-8
  7. Amnesty: Indonesia 'failing to uphold' Aceh peace terms

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • H. Benda, The Crescent and the Rising Sun, Indonesian Islam and the Japanese Occupation, The Hague, 1958
  • H. McDonald, Suharto’s Indonesia, Hawaii, 1981
  • H. Thoolen, Indonesia and the Rule of Law, 1987
  • M. Agnosiewicz, Reżim Suharto: religijny kazus neokolonialny
  • Brown, Colin (2003). A Short History of Indonesia. Crows Nest, New South Wales: Allen & Unwin.
  • Friend, T. (2003). Indonesian Destinies. Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6.
  • Kahin, George McTurnan (1952). Nationalism and Revolution in Indonesia. Ithaca, NY: Cornell University Press.
  • Ricklefs, M. C. (1993). A History of Modern Indonesia Since c. 1300 (2nd ed.). London: MacMillan. ISBN 978-0-333-57689-2.
  • Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5.
  • Whitten, T.; Soeriaatmadja, R. E.; Suraya, A. A. (1996). The Ecology of Java and Bali. Hong Kong: Periplus Editions.
  • Witton, Patrick (2003). Indonesia. Melbourne: Lonely Planet. ISBN 1-74059-154-2.