Suka biłgorajska
 |
Ten artykuł od 2011-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe. Informacje bez źródeł w każdej chwili mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Pomóż Wikipedii i dodaj przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| suka biłgorajska | |
 |
|
| Klasyfikacja naukowa | |
| Chordofon złożony | |
| Klasyfikacja popularna | |
| instrument smyczkowy | |
| Podobne instrumenty | |
| Producenci | |
Suka biłgorajska – staropolski instrument muzyczny smyczkowy, w grupie chordofonów ludowych, budową przypominający skrzypce.
Spis treści |
Opis [edytuj]
Suka była w użyciu jeszcze w XIX wieku. O jej pochodzeniu, stopniu rozpowszechnienia nie ma żadnych pewnych danych. Prawdopodobnie na instrumencie tym grano w okolicach Biłgoraja oraz Janowa Lubelskiego. Jedyny opisany egzemplarz suki pochodził ze wsi Bielaki k/Kocudzy. Raczej była instrumentem uniwersalnym co do repertuaru, chociaż ze względu np. na brzmienie szczególnie dobrze współgra ze śpiewem, zapewne więc towarzyszyła wykonywaniu pieśni, w tym tzw. "pieśni dziadowskich", możliwe, że wchodziła również w skład kapel.
Budowa [edytuj]
Pudło instrumentu żłobione jest z jednego kawałka drewna czereśniowego. Ma kształt zbliżony kształtem i wielkością do altówki, posiada od 4 do 7 strun.
Instrument charakteryzuje się krótką i szeroką szyjką, ozdobną rozetą wyciętą w podstrunnicy i podstawkiem opartym o płytę spodnią.
Sposób gry [edytuj]
Trzymając instrument na kolanie w pozycji pionowej oparty o ramię grającego, gra się techniką paznokciową, tzn. struny są skracane nie przez nacisk z góry, lecz poprzez boczny dotyk paznokciem. Ten sposób gry charakterystyczny jest dla instrumentów azjatyckich, np. dla sarangi w Indiach. Technikę tę jako charakterystyczną dla polskich instrumentów opisał w XVI w niemiecki teoretyk Martin Agricola.
Do naszych czasów nie przetrwał żadne egzemplarz suki. Została ona zrekonstruowana na podstawie akwareli Wojciecha Gersona (1895), m.in. przez lutnika Zbigniewa Butryna z Janowa Lubelskiego oraz lutnika Andrzeja Kuczkowskiego[1].
W latach 90. próby odtworzenia sposobu gry na suce podjęło się niezależnie od siebie dwóch muzyków: Zbigniew Butryn z Janowa Lubelskiego oraz dr Maria Pomianowska z Warszawy. Prowadzą oni niezależnie od siebie warsztaty gry na tym instrumencie oraz koncertują.
W 2007 roku Zbigniew Butryn wraz ze swoim synem Krzysztofem, (który przejął od ojca umiejętność gry) założył Szkołę Suki Biłgorajskiej, w ramach której odbywają się m.in. regularne warsztaty gry, spotkania i prezentacje poświęcone suce oraz muzyce tradycyjnej regionu Roztocza Zachodniego.
Natomiast Maria Pomianowska podejmuje próby odnalezienia instrumentów pokrewnych ( suka mielecka, fidel płocka) i od 2010r. prowadzi w Akademii Muzycznej w Krakowie na Wydziale Instrumentalnym autorską specjalność studiów „Fidele kolanowe”, gdzie naucza gry na suce biłgorajskiej oraz fideli plockiej. ( studia licencjackie i magisterskie). Jest to początek tworzenia pierwszego w Polsce wydziału muzyki ludowej i etnicznej na Akademii Muzycznej. Utwory wykonywane na suce znajdują się w repertuarze Zespołu Polskiego Marii Pomianowskiej.
W 2011 roku powstała pierwsza na świecie Suka & Fidel Orchestra zwana Arcus Poloniae, składająca się z grupy suk biłgorajskich, suk mieleckich oraz fideli płockich.
Przypisy
- ↑ http://tabor.domtanca.art.pl/lubelski1/suka.htm Tabor lubelski Domu Tańca – warsztaty gry na suce biłgorajskiej
