Sukcesja tronu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Sukcesja tronu w państwach o ustroju monarchicznym określa w jaki sposób odziedziczony będzie tron królewski (a także, trony księstw i mniejszych jednostek lub niektóre urzędy) w przypadku śmierci lub abdykacji (rezygnacji) osoby piastującej taki urząd.

Jan, wielki książę Luksemburga, w 2000 abdykował na rzecz syna Henryka

Następcą tronu, czyli osobą która przejmuje panowanie po poprzednim władcy (wstępnym) w razie jego śmierci lub abdykacji – jest zazwyczaj zstępny: najstarsze dziecko monarchy lub inny najbliższy mu krewny (brat, lub inna osoba wyznaczona przez monarchę).

Jest to sytuacja powszechnie spotykana w monarchii dziedzicznej.

Przykłady: po śmierci króla Jerzego VI 6 lutego 1952 królową Wielkiej Brytanii oraz Australii, Kanady i Nowej Zelandii została Elżbieta II - najstarsza córka zmarłego króla.

Po abdykacji wielkiego księcia Luksemburga Jana w dn. 7 października 2000 nowym władcą księstwa został jego syn Henryk.

Sukcesja wtórna[edytuj | edytuj kod]

"Sukcesja wtórna", lub sukcesja wsteczna - nadzwyczajna sytuacja kiedy to wbrew porządkowi naturalnemu tron po synu (zstępnym) przejmuje wstępny: ojciec, lub inna osoba z pokolenia ojca (np. brat), a nawet dziadek. Sytuacje tego typu zdarzały się w historii bardzo rzadko - miały miejsce w następujących państwach:

Jan I był synem króla Francji Ludwika X Kłótliwego i Klemencji Andegaweńskiej. Urodził się jako pogrobowiec, pięć miesięcy po śmierci swojego ojca. Panował jako król Francji i Nawarry, regentem był jego stryj - Filip, który sam został królem po śmierci Jana I 20 XI 1316 r.

W 1724 r. Filip V abdykował rzecz syna - Ludwika I. Ludwik I wkrótce zmarł na ospę po tylko 6 miesiącach panowania, a Filip V objął ponownie tron.

Po śmierci króla Sisowath Monivong w 1941 r. jego następcą został wnuk Norodom Sihanouk, który w 1955 abdykował na rzecz swego ojca - Norodoma Suramarita

Po śmierci Ferdynanda I 20 lipca 1927 tron Rumunii objął jego małoletni wnuk Michał I w imieniu którego władzę sprawowała Rada Regencyjna. Jednak syn Ferdynanda I a ojciec Michała - Karol (wcześniej pozbawiony praw do tronu) powrócił do kraju i 8 czerwca 1930 przejął tron od syna jako Karol II.

Gyanendra - król Nepalu, w 1951 oddał tron dziadkowi, zaś w 2001 przejął tron po bratanku

Gyanendra wstąpił na tron 1950 po odsunięciu jego dziadka Tribhuvana w trakcie powstania ludowego. Jednakże Tribhuvan powrócił do Nepalu i odzyskał tron.

1 czerwca 2001 na skutek masakry której sprawcą był następca tronu książę Dipendra zginęło 9 członków rodziny królewskiej w tym król Birendra Bir Bikram Shah Dev ojciec Dipendry. W tej sytuacji formalnym królem Nepalu został sam Dipendra który jednak na skutek podjętej w trakcie tych wydarzeń próby samobójczej (według innej wersji postrzelenia przez straż pałacową) żył jeszcze tylko trzy dni. W dniu jego śmierci 4 czerwca 2001 tron przejął brat króla Birendry - Gyanendra (nieobecny w pałacu w czasie masakry).

Moshoeshoe po uzyskaniu przez Lesotho niepodległości w 1966 został koronowany na króla. Pełnił swą funkcję do roku 1970, kiedy, po przegranych wyborach parlamentarnych przez partię premiera L. Jonathana, chcącego odzyskać kontrolę nad państwem, został usunięty z tronu. Wyjechał do Holandii gdzie przebywał na wygnaniu. W tym okresie regentką była jego żona, 'Mamohato Bereng Seeiso. Po obaleniu Jonathana w 1986, król odzyskał część rzeczywistej władzy, którą mu jednak odebrano na początku 1990; regentką ponownie została jego żona, a on sam został zmuszony do emigracji. W listopadzie 1990 jego syn, David Mohato Bereng Seeiso, zastąpił go na tronie jako król Letsie III. Do 1992 Moshoeshoe II przebywał na wygnaniu w Wielkiej Brytanii; w styczniu 1995 powrócił na tron Lesotho, zastępując swego syna. Rok później, w styczniu 1996, król Moshoeshoe II zginął w wypadku drogowym w górach Maluto,a tron objął ponownie Letsie III.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]