Sumokształtne

Sumokształtne
Siluriformes
Cuvier, 1816
Bagarius yarrelli
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	promieniopłetwe
Rząd	sumokształtne
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Słodkowodny sum czerwonoogonowy (Phractocephalus hemioliopterus)

Zbrojnik niebieski (Ancistrus dolichopterus)

Panaque nigrolineatus

Sturisoma złocista (Sturisoma aureum)

Sumokształtne (Siluriformes) – rząd ryb promieniopłetwych, pierwotnie słodkowodnych, o dużym zróżnicowaniu pod względem morfologicznym i biologicznym. Wiele gatunków ma duże znaczenie gospodarcze jako ryby konsumpcyjne. Gatunki o niewielkich rozmiarach są popularne w akwarystyce. Najliczniej występują w wodach słodkich Ameryki Południowej, poza tym zasiedliły Afrykę, Europę i Azję. Przedstawiciele rodzin Ariidae i Plotosidae przystosowali się do życia w wodzie morskiej. W zapisie kopalnym znane są otolity sumokształtnych z pokładów kredy. Dawniej klasyfikowane były w randze podrzędu sumowce (Siluroidei) w karpiokształtnych.

Cechy charakterystyczne

• ciało pokryte płytkami kostnymi, kolcami lub nagie; kolce mogą być połączone z gruczołami jadowymi
• płetwa grzbietowa i płetwy piersiowe z kolcem (czasami połączonym z gruczołem jadowym)
• płetwa tłuszczowa obecna u większości gatunków
• pysk niewysuwalny, kości szczękowe większości (poza Diplomystes) nieuzębione
• zwykle do czterech par wąsików
• oczy małe
• obecny aparat Webera
• otwarty, dwukomorowy pęcherz pławny
• brak ości
• niektóre gatunki są przystosowane do oddychania powietrzem atmosferycznym

U gatunków żyjących w wartkim nurcie górskich rzek wytworzyły się przyssawki – narządy czepne umożliwiające przyssanie się do podłoża. Gatunki zasiedlające zbiorniki zamulone, o niskiej zawartości tlenu wytworzyły dodatkowe narządy oddechowe (narząd nadskrzelowy u Clariidae i Heteropneustidae). Kilka rodzajów w różnych rodzinach sumokształtnych obejmuje ryby zasiedlające zbiorniki podziemne – jaskinie i zbiorniki artezyjskie. Ich oczy są w różnym stopniu zredukowane.

Wiele sumów zakłada gniazda i opiekuje się ikrą, a niektóre również potomstwem. Większość wiedzie drapieżny tryb życia, rzadziej żywią się roślinnością, a kilka gatunków (w tym kandyra) pasożytuje na innych rybach.

Rodziny

• Akysidae
• Amblycipitidae
• Amphiliidae
• Anchariidae
• †Andinichthyidae
• Ariidae – ariusowate
• Aspredinidae
• Astroblepidae
• Auchenipteridae
• Austroglanididae
• Bagridae – bagrowate
• Callichthyidae – kiryskowate
• Cetopsidae
• Chacidae
• Clariidae – długowąsowate
• Claroteidae
• Cranoglanididae
• Diplomystidae
• Doradidae – kirysowate
• Erethistidae
• Heptapteridae
• Heteropneustidae
• Hypophthalmidae
• †Hypsidoridae
• Ictaluridae – sumikowate
• Lacantuniidae
• Loricariidae – zbrojnikowate
• Malapteruridae
• Mochokidae – pierzastowąsowate
• Nematogenyidae
• Olyridae
• Pangasiidae
• Parakysidae
• Pimelodidae – mandiowate
• Plotosidae – plotosowate
• Pseudopimelodidae
• Schilbidae (Schilbeidae)
• Scoloplacidae
• Siluridae – sumowate
• Sisoridae
• Trichomycteridae

Bibliografia

1. Ryby : encyklopedia zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9.
2. G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
3. Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.
4. Systematyka za: Ferraris Carl J., Jr. Checklist of catfishes, recent and fossil (Osteichthyes, Siluriformes), and catalogue of siluriform primary types (format pdf). „Zootaxa”. 1418, s. 1-628, 2007. ISSN 1175-5334 (ang.). 

Zobacz też

• ryby - wykaz rodzin