Sumokształtne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sumokształtne
Siluriformes[1]
Cuvier, 1816
Okres istnienia: kreda późna–dziś
Od góry: Corydoras splendens, Bagre marinus i Hoplosternum littorale
Od góry: Corydoras splendens, Bagre marinus i Hoplosternum littorale
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd sumokształtne
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Słodkowodny sum czerwonoogonowy (Phractocephalus hemioliopterus)
Zbrojnik niebieski (Ancistrus dolichopterus)
Zbrojnik czarnopasy (Panaque nigrolineatus)
Sturisoma złocista (Sturisoma aureum)

Sumokształtne[2] (Siluriformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), pierwotnie słodkowodnych, o dużym zróżnicowaniu pod względem morfologicznym i biologicznym. Wiele gatunków ma duże znaczenie gospodarcze jako ryby konsumpcyjne. Gatunki o niewielkich rozmiarach są popularne w akwarystyce. Najliczniej występują w wodach słodkich Ameryki Południowej, poza tym zasiedliły Afrykę, Europę i Azję. Przedstawiciele rodzin Ariidae i Plotosidae przystosowali się do życia w wodzie morskiej. W zapisie kopalnym znane są ze wszystkich kontynentów, z wyjątkiem Australii. Najstarsze znane otolity sumokształtnych pochodzą z pokładów górnej kredy[3]. Stanowią takson siostrzany strętwokształtnych. Dawniej klasyfikowane były w randze podrzędu o nazwie sumowce[4] (Siluroidei) w karpiokształtnych.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Ciało pokryte płytkami kostnymi lub nagie (bez łusek). W czaszce brak kości spójkowej, podpokrywowej i gnykowej brzusznej. Płetwa grzbietowa i płetwy piersiowe z kolcem (czasami połączonym z gruczołem jadowym). U większości gatunków występuje płetwa tłuszczowa. Pysk niewysuwalny, kości szczękowe większości (poza Diplomystes) nieuzębione. Zwykle do czterech par wąsików. Oczy z reguły małe. Obecny aparat Webera. Pęcherz pławny otwarty, dwukomorowy. Brak ości. Niektóre gatunki (rodziny Clariidae i Heteropneustidae) są przystosowane do oddychania powietrzem atmosferycznym. W płetwie ogonowej występuje do 18 (zwykle 17) promieni głównych[5][3].

U gatunków żyjących w wartkim nurcie górskich rzek wytworzyły się przyssawki – narządy czepne umożliwiające przyssanie się do podłoża. Gatunki zasiedlające zbiorniki zamulone, o niskiej zawartości tlenu wytworzyły dodatkowe narządy oddechowe (narząd nadskrzelowy u Clariidae i Heteropneustidae). Kilka rodzajów w różnych rodzinach sumokształtnych obejmuje ryby zasiedlające zbiorniki podziemne – jaskinie i zbiorniki artezyjskie. Ich oczy są w różnym stopniu zredukowane.

Wiele sumów zakłada gniazda i opiekuje się ikrą, a niektóre również potomstwem. Większość wiedzie drapieżniczy tryb życia, rzadziej żywią się roślinnością, a kilka gatunków (w tym kandyra) pasożytuje na innych rybach.

Rodziny[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Siluriformes w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Ludwik Żmudziński: Żywe skarby mórz. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1980. ISBN 83-02-01238-6.
  3. 3,0 3,1 Ryby kopalne. red. Michał Ginter. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 236–237. ISBN 978-83-235-0973-8.
  4. Ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976, seria: Mały słownik zoologiczny.
  5. Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006, s. 162–164. ISBN 0-471-25031-7.
  6. Rodzaje zaliczane do tej rodziny umieszczane są też w Sisoridae.
  7. Rodzaje zaliczane do tej rodziny umieszczane są też w Clariidae.
  8. Rodzaje zaliczane do tej rodziny umieszczane są też w Pimelodidae.
  9. Zaliczany do tej rodziny rodzaj Olyrus umieszczany jest też w Bagridae.
  10. Klasyfikowana też jako podrodzina w Akysidae

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]