Sumokształtne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sumokształtne
Siluriformes[1]
Cuvier, 1816
Okres istnienia: kreda późna–dziś
Od góry: Corydoras splendens, Bagre marinus i Hoplosternum littorale
Od góry: Corydoras splendens, Bagre marinus i Hoplosternum littorale
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd sumokształtne
Słodkowodny sum czerwonoogonowy (Phractocephalus hemioliopterus)
Zbrojnik niebieski (Ancistrus dolichopterus)
Zbrojnik czarnopasy (Panaque nigrolineatus)
Sturisoma złocista (Sturisoma aureum)

Sumokształtne[2] (Siluriformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), pierwotnie słodkowodnych, o dużym zróżnicowaniu pod względem morfologicznym i biologicznym. Wiele gatunków ma duże znaczenie gospodarcze jako ryby konsumpcyjne. Gatunki o niewielkich rozmiarach są popularne w akwarystyce. Najliczniej występują w wodach słodkich Ameryki Południowej, poza tym zasiedliły Afrykę, Europę i Azję. Przedstawiciele rodzin Ariidae i Plotosidae przystosowali się do życia w wodzie morskiej. W zapisie kopalnym znane są ze wszystkich kontynentów, z wyjątkiem Australii. Najstarsze znane otolity sumokształtnych pochodzą z pokładów górnej kredy[3]. Stanowią takson siostrzany strętwokształtnych. Dawniej klasyfikowane były w randze podrzędu o nazwie sumowce[4] (Siluroidei) w karpiokształtnych.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Ciało pokryte płytkami kostnymi lub nagie (bez łusek). W czaszce brak kości spójkowej, podpokrywowej i gnykowej brzusznej. Płetwa grzbietowa i płetwy piersiowe z kolcem (czasami połączonym z gruczołem jadowym). U większości gatunków występuje płetwa tłuszczowa. Pysk niewysuwalny, kości szczękowe większości (poza Diplomystes) nieuzębione. Zwykle do czterech par wąsików. Oczy z reguły małe. Obecny aparat Webera. Pęcherz pławny otwarty, dwukomorowy. Brak ości. Niektóre gatunki (rodziny Clariidae i Heteropneustidae) są przystosowane do oddychania powietrzem atmosferycznym. W płetwie ogonowej występuje do 18 (zwykle 17) promieni głównych[5][3].

U gatunków żyjących w wartkim nurcie górskich rzek wytworzyły się przyssawki – narządy czepne umożliwiające przyssanie się do podłoża. Gatunki zasiedlające zbiorniki zamulone, o niskiej zawartości tlenu wytworzyły dodatkowe narządy oddechowe (narząd nadskrzelowy u Clariidae i Heteropneustidae). Kilka rodzajów w różnych rodzinach sumokształtnych obejmuje ryby zasiedlające zbiorniki podziemne – jaskinie i zbiorniki artezyjskie. Ich oczy są w różnym stopniu zredukowane.

Wiele sumów zakłada gniazda i opiekuje się ikrą, a niektóre również potomstwem. Większość wiedzie drapieżniczy tryb życia, rzadziej żywią się roślinnością, a kilka gatunków (w tym kandyra) pasożytuje na innych rybach.

Rodziny[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Siluriformes, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Ludwik Żmudziński: Żywe skarby mórz. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1980. ISBN 83-02-01238-6.
  3. 3,0 3,1 Ryby kopalne. red. Michał Ginter. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 236–237. ISBN 978-83-235-0973-8.
  4. Ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976, seria: Mały słownik zoologiczny.
  5. Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006, s. 162–164. ISBN 0-471-25031-7.
  6. Rodzaje zaliczane do tej rodziny umieszczane są też w Sisoridae.
  7. Rodzaje zaliczane do tej rodziny umieszczane są też w Clariidae.
  8. Rodzaje zaliczane do tej rodziny umieszczane są też w Pimelodidae.
  9. Zaliczany do tej rodziny rodzaj Olyrus umieszczany jest też w Bagridae.
  10. Klasyfikowana też jako podrodzina w Akysidae

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]