Sumy

	Sumy; Суми
Herb Sumów	Flaga Sumów
Państwo	Ukraina
Obwód	sumski
Burmistrz	Genadi Minajew
Powierzchnia	145 km²
Wysokość	166 m n.p.m.
Populacja (2004); • liczba ludności; • gęstość	; 269 444 (2012); 1858 os./km²
Nr kierunkowy	+380 542
Kod pocztowy	40000-489
Podział miasta	2 rejony
	Położenie na mapie obwodu sumskiego ; Sumy
	Położenie na mapie Ukrainy ; Sumy
	50°55′11″N 34°46′55″E / 50.919722222222, 34.781944444444Na mapach: 50°55′11″N 34°46′55″E / 50.919722222222, 34.781944444444
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Ten artykuł dotyczy miejscowości. Zobacz też: sum (ujednoznacznienie).

Sumy (ukr. Суми) – miasto w północno-wschodniej części Ukrainy nad rzeką Psioł, przy granicy z Rosją, stolica obwodu sumskiego. Ma 302 tys. mieszkańców.

Historia[edytuj]

Sumy na znaczku pocztowym

Miasto zostało założone w 1652 przez "wychodźców z Małorusi" na terytorium tzw. "Słobodzkiej Ukrainy". W latach 1658-1764 rosyjski ośrodek zarządzania wojskami pogranicza na granicy z Ukrainą Zadnieprzańską należącą do Rzeczypospolitej, siedziba pułku kozackiego. W roku 1708 miała tu miejsce rada wojenna cara Piotra I prowadzącego działania wojenne przeciwko królowi szwedzkiemu Karolowi XII i hetmanowi Mazepie.

Od 1765 stolica prowincji, od 1835 guberni. Połączenie kolejowe od 1877, od końca XIX w. ośrodek handlowy i przemysłowy (cukrownie). W 1900 miało 28,5 tys. mieszkańców. W latach 1918-1919 w rękach Armii Ochotniczej Denikina, potem część ZSRR, od 1939 stolica obwodu, w latach 1941-1943 pod okupacją niemiecką. W roku 1944 miejsce stacjonowania pododdziałów 1 Armii Polskiej w ZSRR.

W latach 1945-1991 w Ukraińskiej SRR, od 1991 należy do niepodległej Ukrainy.

Opis[edytuj]

W mieście znajduje się stacja kolejowa Sumy.

Głównym akcentem architektonicznym miasta jest cerkiew katedralna Przemienienia Pańskiego. Wzniesiona została w stylu neoklasycystycznym w XVIII wieku, gruntownie przebudowana w roku 1858 i ponownie w latach osiemdziesiątych XIX wieku, kiedy dodano 56-metrową dzwonnicę. Wnętrze świątyni zdobią freski Władimira Makowskiego i Kławdija Lebiediewa. Cerkiew Zmartwychwstania (1702), najstarsza budowla w mieście, jest wciąż w dobrym stanie, szczególnie po ostatnio przeprowadzonej renowacji. Katedra przyklasztorna św. Pantaleona została zbudowana w roku 1911 według projektu Aleksieja Szczusiewa, na wzór średniowiecznych obiektów sakralnych Nowogrodu i Pskowa.

Na kolekcję lokalnego Muzeum Sztuki im. Nykanora Onackiego składają się prace miejscowych artystów, jak również zagranicznych, jak np. holenderski pejzaż ze szkoły Jana van Goyena. Podstawą kolekcji muzeum jest jednak 300 dzieł stanowiących polską kolekcję sztuki, a należącą pierwotnie do Polaka Oskara Hansena. Był on dyrektorem zarządu spółki Biełgorodzko-Sumskiej Kolei Żelaznej, działaczem na rzecz polskiej społeczności w Rosji, oraz miłośnikiem i znawcą sztuki starożytnej. Zgromadził bogatą kolekcję obrazów, grafik, rysunków, dzieł sztuki użytkowej, medali okolicznościowych i pieczątek. Zabytki te przepadły gdy dostały się w 1919 roku w ręce bolszewików i zostały znacjonalizowane. Stały się one podstawą do utworzenia Muzeum Sztuki w Sumach. Znajdują się tutaj dzieła m.in. Wilhelma Kotarbińskiego, Jana Stanisławskiego, Aleksandra Orłowskiego Juliusza Kossaka, Michała Płońskiego, Franciszka Kostrzewskiego, Michała Andriolliego i innych.^[1]

Dane demograficzne[edytuj]

Według danych spisu powszechnego z roku 2000 Sumy zamieszkiwało 295 847 osób. Podział etniczny na przestrzeni ostatnich dwóch stuleci kształtował się następująco:

1897 – 70,53% Ukraińców, 24,1% Rosjan 2,6% Żydów, 2.67% innych
1926 – 80,7% Ukraińców, 11,8% Rosjan 5,5% Żydów, 2% innych
1959 – 79% Ukraińców, 20% Rosjan, 1% innych

Przeważająca większość mieszkańców to chrześcijanie: (prawosławni, katolicy i protestanci). Istnieje również niewielka mniejszość żydowska.

Dane klimatyczne[edytuj]

Sumy znajdują się na obszarze północno-wschodniej Ukrainy, w pasie umiarkowanego klimatu kontynentalnego: zimne i śnieżne zimy, gorące lata. Średnie temperatury: -6.9 °C w styczniu, 20.3 °C w lipcu. Średni opad roczny wynosi 513 mm, przy czym najwięcej deszczu spada w czerwcu i lipcu.