Sun Zi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy stratega wojennego. Zobacz też: Sun Zi (matematyk).
To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Sun.
Sun Zi
Sun Zi
Chińskie nazwisko i imię
Hanyu pinyin Sūn Zǐ
Wade-Giles Sun Tzu
Zn. tradycyjne 孫子
Zn. uproszczone 孙子
Bambusowe wydanie Sztuki wojennej

Sun Zi, (544-496 p.n.e.) – jeden z największych starożytnych myślicieli Dalekiego Wschodu, autor Sztuki wojennej Sun Zi (孙子兵法), najstarszego na świecie podręcznika sztuki wojennej. Uważa się go również za jednego z pierwszych realistów w teorii stosunków międzynarodowych, a jego książka jest współcześnie traktowana jak podręcznik prakseologii i reinterpretowana w odniesieniu do innych dziedzin, które wymagają stosowania strategii, jak m.in. zarządzanie przedsiębiorstwem.

Nazywał się Sun Wu (孫武), ale w chińskiej tradycji – podobnie jak wielu innych szanowanych autorów – nazywa się go Mistrzem. Mistrz Sun, to po chińsku Sun Zi. Znany jest również pod imieniem dworskim Chang Qing (長卿).

Jedynym źródłem o życiu Sun Zi jest biogram zamieszczony w Zapiskach historyka Sima Qiana z II w. p.n.e. Według Sima, Sun Zi był generałem w służbie króla Helü[1] w królestwie Wu w VI w. p.n.e., a więc w czasach innego wielkiego chińskiego myśliciela – Konfucjusza. Jednak biografia ta nie jest zgodna z innymi źródłami z tej epoki, a zarówno forma jak i zawartość Sztuki wojennej sugerują, że książka została spisana dopiero między 400 p.n.e. a 320 p.n.e.

Sztuka wojenna sama zawiera parę wskazówek pomagających w sprecyzowaniu pewnych szczegółów z życia teoretyka. Np. rydwany bojowe opisane przez Sun Zi były używane w stosunkowo krótkim okresie pod koniec IV w. p.n.e. i w związku z tym na ten okres jest datowana przynajmniej część książki.

Niektórzy naukowcy sugerują, że praca Suna jest anonimowa, a on sam nie istniał jako postać historyczna. Uważał tak m.in. Herbert Giles, który przetłumaczył księgę w 1910. Uważa się, że francuskie wydanie pracy Sun Zi z 1782 czytał Napoleon Bonaparte. Książka ta wywarła ogromny wpływ na późniejsze osiągnięcia cesarza.[potrzebne źródło]

W 1972 odkryto w miejscowości Linyi w prowincji Szantung zestaw tekstów wyrytych na bambusie[2], co potwierdziło autentyczność Sztuki wojennej. Z materiału dodano do księgi kilka nieznanych dotąd rozdziałów[3]. Teksty te datuje się na lata pomiędzy 134 p.n.e. i 118 p.n.e.[4], co wyklucza teorie, że treść księgi została spisana znacznie później.

Sun Bin, niepełnosprawny potomek Sun Zi również napisał tekst znany jako Sztuka wojenna, chociaż prawdopodobnie nazwa Sztuka walki byłaby bardziej na miejscu, jako że dzieło to odnosi się bardziej do praktycznych zagadnień walki[5]. Co najmniej jeden tłumacz opublikował dzieło pod tytułem Stracona sztuka wojenna (lub też Zagubiona sztuka wojenna), wynikający z tego, że przez dłuższą część czasu książka ta była, całkiem dosłownie, stracona.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Sun Zi

Wśród polskich opracowań należy wymienić prace Krzysztofa Gawlikowskiego Reguły wojowania Mistrza Sun, Jarosława Zawadzkiego Sztuka wojny autorstwa Sun Wu oraz Roberta Stillera Sztuka wojenna.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. James Trapp, Sztuka wojenna Sun Zi, ISBN 978-83-7844-294-3
  2. The New Translation of the Art of War (ang.). [dostęp 9 lutego 2009].
  3. Interview with Roger Ames (ang.).
  4. V.P. Österberg: Military theory and the concept of Jointness: A study of connection. Do the theories of Sun Tzu include the Concept of Jointness?. 2004, s. 14. [dostęp 9 lutego 2009]. (ang.)
  5. John W. Killigrew: Sun Pin’s Art of War: A Summary (ang.). [dostęp 9 lutego 2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]