Supergromada w Zegarze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Supergromada w Zegarze – olbrzymia supergromada galaktyk znajdująca się w gwiazdozbiorze Zegara w odległości 800 milionów lat świetlnych. Jest to jedna z największych znanych supergromad.

Pierwszą obserwację Supergromady w Zegarze przeprowadził przypadkowo w 1899 roku DeLisle Stewart w Harvard College Observatory. Jego przełożony Edward Pickering doniósł o tym, że jeden z jego astronomów dostrzegł bardzo słabą grupę mgławic w gwiazdozbiorze Zegara. Pierwszym badaczem tej supergromady był Harlow Shapley. W 1935 roku skatalogował on 7889 galaktyk w gwiazdozbiorze Zegara i jego pobliżu. To on jako pierwszy zwrócił uwagę na bogate gromady galaktyk, które opisał słowami: grupy galaktyk w tym regionie są tylko koncentracjami w rozległej chmurze galaktyk. On też opublikował pierwsze mapy tego regionu zawierające gromady Abell 3128, Abell 3158 i Abell 3164.

Późniejsze badania supergromady podjęli w 1983 roku J. Lucey, R. Dickens, R. Mitchell i J. Dawe. W ich pracy zatytułowanej Supergromady galaktyk w Zegarze-Sieci znalazły się dwie gromady - mała znajdująca się w odległości 550 milionów lat świetlnych oraz większa w odległości 800 milionów lat świetlnych. W dalszym ciągu jednak ta jedna z największych i najbogatszych znanych supergromad nie została przebadana w całości.

Supergromada w Zegarze ciągnie się przez 550 milionów lat świetlnych. Jednocześnie jest ona wąska i cienka. Jej najbliższe galaktyki znajdują się w odległości 700 milionów lat świetlnych, a te najdalsze są odległe o 1,2 miliarda lat świetlnych. Jest to największa supergromada w odległości 1 miliarda lat świetlnych.

W Supergromadzie w Zegarze i jej pobliżu umieszcza się około 40 gromad galaktyk jednak lista ta jest prawdopodobnie niekompletna, gdyż wiele gromad znajdujących się w tym obszarze nieba nie ma opublikowanych przesunięć ku czerwieni wobec czego ich rzeczywista odległość nie jest znana. Najbogatszą gromadą w Supergromadzie w Zegarze jest Abell 3128, skatalogowana również jako Shapley 20.

Główne gromady należące do Supergromady w Zegarze
Nazwa Rektascensja (J2000)[1] Deklinacja (J2000)[1] Redshift (z)[1] Odległość w mln ly[1] Klasa obfitości[1]
Abell 3004 02h 18m 54s -48° 00' 00" 0,0619 840 0
Abell 3009 02h 22m 06s -48° 34' 00" 0,0641 865 1
Abell 3074 02h 57m 54s -52° 43' 00" 0,0718 965 0
Abell 3078 03h 00m 30s -51° 50' 00" 0,0636 860 0
Abell 3089 03h 08m 12s -36° 43' 00" 0,0655 885 0
Abell 3093 03h 10m 54s -47° 24' 00" 0,0818 1095 2
Abell 3098 03h 13m 42s -38° 19' 00" 0,0821 1100 0
Abell 3100 03h 13m 48s -47° 48' 00" 0,0617 835 0
Abell 3104 03h 14m 18s -45° 25' 00" 0,0718 965 0
Abell 3106 03h 14m 30s -58° 06' 00" 0,0627 850 0
Abell 3107 03h 15m 24s -42° 46' 00" 0,0863 1155 1
Abell 3108 03h 15m 12s -47° 38' 00" 0,0613 830 1
Abell 3109 03h 16m 42s -43° 51' 00" 0,0908 1210 0
Abell 3110 03h 16m 30s -50° 54' 00" 0,0737 990 0
Abell 3111 03h 17m 48s -45° 44' 00" 0,0763 1025 1
Abell 3112 03h 17m 54s -44° 14' 00" 0,0738 995 2
Abell 3116 03h 19m 00s -42h 56m 00s 0,0818 1095 0
Abell 3120 03h 21m 54s -51° 19' 00" 0,0678 915 0
Abell 3122 03h 22m 18s -41° 20' 00" 0,0631 855 2
Abell 3123 03h 23m 00s -52° 01' 00" 0,0632 855 0
Abell 3125 03h 27m 24s -53° 31' 00" 0,0577 785 0
Abell 3126 03h 28m 42s -55° 43' 00" 0,0844 1130 1
Abell 3128 (Shapley 20) 03h 30m 12s -52° 34' 00" 0,0587 795 3
Abell 3133 03h 32m 42s -45° 57' 00" 0,0522 710 0
Abell 3135 03h 34m 00s -39° 00' 00" 0,0630 850 2
Abell 3140 03h 36m 18s -40° 38' 00" 0,0608 825 0
Abell 3145 03h 37m 54s -38° 01' 00" 0,0592 805 0
Abell 3158 (Shapley 17) 03h 43m 00s -53° 39' 00" 0,0585 795 2
Abell 3164 03h 45m 48s -57° 03' 00" 0,0558 760 0
Abell 3195 03h 59m 12s -35° 11' 00" 0,0738 995 0
Abell 3202 04h 00m 12s -53° 40' 00" 0,0681 920 1
Abell 3223 04h 08m 36s -30° 49' 00" 0,0589 800 2
Abell 3225 04h 09m 18s -59° 36' 00" 0,0537 730 0
Abell 3266 04h 31m 12s -61° 29' 00" 0,0577 785 2
Abell 3301 05h 00m 48s -38° 41' 00" 0,0524 715 3
Abell 3312 05h 03m 54s -56° 56' 00" 0,0526 715 2

Gromady Abell 3144 oraz Abell 3193 tworzą małą supergromadę znajdującą się przed Supergromadą w Zegarze w odleglości 550 milionów lat świetlnych. Z kolei za Supergromadą w Zegarze znajdują się gromady Abell 3040 i Abell 3047, które są gromadami tła znajdującymi się odpowiednio w odległościach 1225 i 1250 milionów lat świetlnych.

Ponadto do Supergromady w Zegarze zaliczają się liczne grupy galaktyk. Wiele z nich zawiera dziesiątki galaktyk, jednak nie są one na tyle bogate by zostały umieszczone w katalogu Abella.

Niektóre grupy galaktyk należące do Supergromady w Zegarze
Nazwa Rektascensja (J2000)[1] Deklinacja (J2000)[1] Redshift (z)[1] Odległość w mln ly[1]
S239 02h 16m 48s -47° 49' 00" 0,0635 860
S261 02h 25m 12s -63° 14' 00" 0,0574 780
S315 02h 59m 12s -51° 01' 00" 0,0618 835
S324 03h 10m 00s -47° 20' 00" 0,0585 795
S329 03h 12m 36s -49° 38' 00" 0,0531 720
S336 03h 17m 30s -44° 42' 00" 0,0744 1000
S339 03h 19m 18s -53° 52' 00" 0,0546 740
S346 03h 22m 24s -49° 19' 00" 0,0670 905
S366 03h 34m 54s -53° 35' 00" 0,0598 810
S367 03h 35m 30s -45° 10' 00" 0,0666 900
S372 03h 37m 12s -55° 25' 00" 0,0758 1020
S390 03h 47m 00s -54° 02' 00" 0,0605 820
S416 04h 04m 48s -43° 51' 00" 0,0648 875
S424 04h 07m 36s -43° 25' 00" 0,0589 800
S433 04h 14m 30s -50° 48' 00" 0,0668 909
S461 04h 28m 12s -50° 32' 00" 0,0539 735
S468 04h 31m 42s -46° 07' 00" 0,0675 910
S501 04h 50m 06s -51° 08' 00" 0,0768 1030

Grupy galaktyk S250, S274, S338, S353, S377, S393, S399, S404, S412, S413, S463, S479, S487 oraz S497 wraz z gromadami Abell 3144 i Abell 3193 należą do mniejszej supergromady pierwszego planu.

Supergromada w Zegarze układa się w niezwykle długą ścianę galaktyk wypełnioną mnóstwem bardzo bogatych gromad galaktyk. Masa tej supergromady wynosi 1017 mas Słońca. Zawiera ona w sobie około 30 000 dużych galaktyk rozmieszczonych w około 5000 grupach galaktyk. Liczbę galaktyk karłowatych w supergromadzie szacuje się na 300 000, a jej całkowitą liczbę gwiazd na 1015 (1 milion miliardów).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Supergromada w Zegarze. W: Atlas Wszechświata [on-line]. [dostęp 2012-03-02].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]