Swelina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Swelina
Swelina
Swelina
Lokalizacja Europa
Polska
Źródło GdyniaBernadowo
Ujście Zatoka Gdańska
na granicy miast Gdynia-Sopot
Długość 2,6 km
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Polski

Swelina (rzeka Swelina, niem. Menzelbach (Potok Menzla)) – zwana także Potokiem Granicznym (niem. Der Grenzfließ) lub Swelinią[1] – potok płynący wzdłuż granicy między Gdynią i Sopotem, uchodzący do Zatoki Gdańskiej. Długość potoku wynosi około 2,6 km[2]. W dolnym biegu potoku znajduje się niewielki zbiornik wodny o nazwie Staw Mazowiecki[3].

W okresie międzywojennym wzdłuż Sweliny przebiegał najbardziej na północ wysunięty odcinek międzypaństwowej granicy pomiędzy Polską i Wolnym Miastem Gdańskiem[4]. U ujścia potoku do Zatoki Gdańskiej znajdował się słup A001 z napisem Traite de Versailles / 28 Juin 1919 z dużymi literami FD i P.

Po raz pierwszy słowiańska nazwa Swelina pojawiła się w dokumencie z 1235 roku (Rivulum qui Swelina dicitur), potem wymieniano ją także w innych dokumentach z lat 1283, 1291 i 1295, a później wymieniał ją także Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego[5]. Swelina wyznaczała także granicę Oliwy i Kolibek, gdy 5 marca 1283 Sopot nadany został cystersom oliwskim przez Mściwoja II.[6] Od tego czasu potok stanowił granicę między dobrami oliwskich cystersów a znajdującymi się na północ dobrami rycerskimi.

Czasami, przez niektórych, niewłaściwie nazywana Kamiennym Potokiem, który znajduje się w pobliżu.

W czystych wodach górnego biegu potoku Swelina żyje wypławek alpejski[7].

Przypisy

  1. Z. Brecki w Roczniku Sopockim 1976 pisze: "gdy się jednak wie, że językowo niemieccy kanceliści średniowieczni nie zapisywali miękkości głosek słowiańskich, wówczas ich zapis Swelina odczytamy jako Swelinia". Patrz także Czasopismo Onomastica R.14: 1969.
  2. Monitoring wód powierzchniowych – www.gdynia.pl
  3. Inna spotkana nazwa to Staw Morawiecki, źródło: Przemysław Cudakiewicz, Igor Szymkowiak, Joanna Tycner, Mateusz Naskręt: Program Ochrony Środowiska wraz z Planem Gospodarki Odpadami na lata 2005-2007 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2008-2011 dla Miasta Gdyni. lipiec 2005. [dostęp 26 lipca 2008]. s. s. 170.
  4. Traktat wersalski w Sekcji XI. Artykule 100 wyznaczał tę granicę ogólnie, bez wymienienia nazwy potoku.
  5. Maria i Andrzej Szypowscy: Sopot, Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa 1984, ISBN 83-217-2436-1
  6. Mamuszka F., Bedeker sopocki, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1981.
  7. RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA NATURALNEGO W SOPOCIE, Sopot 2002

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]