Sygryda Storråda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sygryda Storråda
Księżniczka polska
Królowa Szwecji, Danii, Norwegii i Anglii
Królowa Szwecji
Okres panowania od 980/984
do 995
Żona króla Eryka Zwycięskiego
Poprzedniczka Ingeborg Thrandsdotter
Następczyni Aud Håkansdotter
Królowa Danii
Okres panowania od 996
do 3 lutego 1014
Żona króla Swena Widłobrodego
Poprzedniczka Tofa obodrycka
Następczyni Emma z Normandii
Królowa Norwegii
Okres panowania od 9 października 1000
do 3 lutego 1014
Żona króla Swena Widłobrodego
Poprzedniczka Thyra duńska
Następczyni Astryda Olofsdotter
Królowa Anglii
Okres panowania od 25 grudnia 1013
do 3 lutego 1014
Żona króla Swena Widłobrodego
Poprzedniczka Emma z Normandii
Następczyni Emma z Normandii
Dane biograficzne
Dynastia Piastowie
Urodzona 960/972
Zmarła po 1016
Ojciec Mieszko I
Matka Dobrawa Przemyślidka
1. mąż Eryk Zwycięski
2. mąż Swen Widłobrody
Dzieci z Erykiem Zwycięskim:
Olof Skötkonung
Holmfryda
ze Swenem Widłobrodym:
Harald Svensson
Kanut Wielki
Estryda Małgorzata
Świętosława

Sygryda Storråda, Świętosława, Saum–Aesa (szw. Sigrid Storråda, w Danii jako Gunhild czyli Gunhilda, po słowiańsku Świętosława) (ur. między 960972, zm. po 1016) – królowa Szwecji, Danii i Norwegii. Córka Mieszka I i prawdopodobnie Dobrawy, siostra Bolesława Chrobrego[1], w sagach skandynawskich wzmiankowanego jako "Burisleif lub Burislafr, potężny konung Windlandii".

Kwestia historyczności[edytuj | edytuj kod]

Świętosława jest postacią, która pojawia się w wielu nordyckich sagach i kronikach historycznych. Nie jest do końca pewne, czy żyła naprawdę, czy też postać ta jest połączeniem kilku innych kobiet żyjących w tamtym okresie. Istnieje możliwość, że Sygryda, druga żona króla Danii Swena Widłobrodego, córka szwedzkiego wodza Skagula Tostea została pomylona z pierwszą żoną Swena, księżniczką polską Świętosławą, która po ślubie zmieniła imię na Gunhilda.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Data urodzin niepewna. Przyszła na świat między rokiem 960 a 972. Źródła nie mówią wprost o imieniu jej matki, ale w tym czasie jedyną żoną Mieszka była Dobrawa Przemyślidka i to ona zapewne była matką Świętosławy. Nie znane są żadne informacje na temat jej dzieciństwa i wychowania.

Pomiędzy rokiem 980 a 984 ojciec wydał ją za Eryka Zwycięskiego, króla Szwecji. Najprawdopodobniej było to małżeństwo polityczne, wymierzone przeciw Danii, które miało umożliwić Mieszkowi umocnienie swej władzy na Pomorzu Zachodnim. Jedynymi znanymi dziećmi z tego małżeństwa byli Olof Skötkonung, późniejszy król Szwecji oraz Holmfryda Eriksdotter. Sygryda owdowiała około 995 roku. Olaf sprawował już wówczas pełnię władzy. Królowa doprowadziła w tym czasie do zawarcia sojuszu szwedzko-duńskiego wymierzonego przeciw Norwegii pieczętując go swoim małżeństwem z królem Danii i NorwegiiSwenem Widłobrodym, który powrócił z wygnania. Małżeństwo to zostało zawarte około 996 roku. Z tego związku urodziło się co najmniej pięcioro dzieci, w tym dwaj kolejni duńscy królowie: Harald II Svensson i Kanut II Wielki oraz córki: Estryda oraz Świętosława. Gdy Swen około 1002[2] wypędził żonę, schroniła się ona u brata, Bolesława Chrobrego w Polsce. Swen w 1013 r. został królem Anglii. Po śmierci duńskiego króla Swena ich synowie Harald i Kanut przybyli do Polski prosząc ją aby wróciła do Danii. Ostatnim pewnym faktem z jej życia jest powrót do Danii. Kanut w 1016 r. podbił Anglię. Prawdopodobnie matka towarzyszyła mu podczas jego panowania w Anglii, źródła wskazują, że żyła jeszcze w 1016 r. Miejsce i data śmierci nieznane.

Kroniki historyczne[edytuj | edytuj kod]

Kroniki historyczne twierdzą, że Sygryda była córką legendarnego Burysława (być może Mieszka I). Średniowieczne kroniki współczesne Sygrydzie pozwalają na sformułowanie hipotezy, że mogła ona być córką Mieszka i Dobrawy.

Kilka średniowiecznych kronik stoi na stanowisku, że matka Haralda II i Kanuta Wielkiego wywodziła się z plemienia Polan lub innego blisko z nimi spokrewnionego plemienia słowiańskiego. Ten rodowód Sygrydy potwierdzają:

  • Thietmar z Merseburga wspomina, że córka Mieszka I, a siostra Bolesława Chrobrego wyszła za mąż za Swena Widłobrodego i urodziła mu dwóch synów, Haralda II i Kanuta Wielkiego. W przekazie tym nie ma jednak żadnej wzmianki na temat jej imienia. Thietmar miał prawdopodobnie największą wiedzę spośród wszystkich średniowiecznych kronikarzy na temat wydarzeń mu współczesnych, ponadto był dosyć dobrze zaznajomiony z sytuacją w Polsce i Danii w tamtym czasie.
  • Adam z Bremy pisze, że polska księżniczka była żoną Eryka Zwycięskiego i matką Haralda II oraz Kanuta Wielkiego. Informacja ta jest uważana przez niektórych historyków za niepewną.
  • Encomium Emmae Reginae zawiera wzmiankę, że Kanut Wielki i jego brat przybyli na ziemie Słowian po swoją matkę, żeby zabrać ją z powrotem do Danii. Informacja ta nie przesądza tego, że Sygryda wywodziła się z plemion słowiańskich, jednak kronika mocno to sugeruje.
  • Liber vitae of the New Minster and Hyde Abbey Winchester zawiera zapis mówiący, że siostra króla Kanuta nosiła imię Santslaue (Santslaue soror CNVTI regis nostri), które bez wątpienia jest imieniem słowiańskim. J. Steenstrup sugeruje, że siostra Kanuta została tak nazwana po swojej matce, stąd hipoteza (odtąd uważana za słuszną), że słowiańską wersją imienia Sygryda jest Świętosława. To stwierdzenie pokrywa się z tezą, jakoby Sygryda byłą córką Mieszka.

Twierdzenie, że matką Kanuta była siostra Bolesława Chrobrego wyjaśnia kilka zagadkowych zapisów w średniowiecznych kronikach, jak choćby to, że polscy wojownicy brali udział w podboju Anglii.

Pogląd jakoby imię Świętosławy było zmieniane dwukrotnie jest mało prawdopodobny. Tylko skandynawskie źródła nazywają ją Sygrydą Storrådą. Imię Gunhilda zostało jej nadane, gdyż Świętosława było trudne do wymówienia w języku duńskim. Jednakże niektórzy historycy podają w wątpliwość fakt, aby autorzy sag, żyjący kilka pokoleń po opisywanych wydarzeniach mieli tak szczegółową wiedzę na temat jej imienia. Świętosława występuje w sagach pod imieniem Sygryda prawdopodobnie dlatego, że osoby je spisujące miały trudności z wymówieniem i zapisaniem tego trudnego imienia.

Szwedzkie źródła[edytuj | edytuj kod]

Według nordyckich sag, a więc utworów po części historycznych, po części fantastycznych, Sygryda była córką szwedzkiego wikinga Skagula Tostea. Poślubiła króla Szwecji Eryka Zwycięskiego, z którym miała syna Olofa Skötkonunga. Rozwiodła się z nim, a w lenno otrzymała Götalandię. Już po śmierci Eryka wyszła ponownie za mąż za króla Danii Swena Widłobrodego.

Duński historyk Saxo Grammaticus potwierdza część informacji zawartych w sagach, pisząc, że wdowa po Eryku Zwycięskim wyszła za Swena Widłobrodego po tym jak odrzuciła zaloty Olafa Trygvassona.

Odmowa małżeństwa z Olafem Tryggvasonem[edytuj | edytuj kod]

Sygryda Storråda odmawia Olafowi Tryggvasonowi

Według Pawła Jasienicy Świętosława kochała się w Olafie Tryggvasonie, który ją odtrącił i to stało się przyczyną intrygi, która zakończyła się jego śmiercią w Bitwie pod Svold.

Przydomek "Storråda"[edytuj | edytuj kod]

Storråda oznacza osobę mocną w słowach, dumną. Sygryda otrzymała ten skandynawski przydomek kiedy spaliła żywcem króla Vestfoldii Haralda Grenske, aby przestrzec innych "mało ważnych" królów przed proponowaniem jej małżeństwa.

Polskie źródła[edytuj | edytuj kod]

Niemal wszyscy polscy historycy uważają, że Świętosława i Sygryda to ta sama osoba. W polskich encyklopediach imię Sygryda jest prezentowane jako druga forma imienia Świętosława. Większość polskiej historycznej literatury naukowej uważa, że Sygryda była Polką, a forma imienia Sygryda była stworzona przez osoby spisujące sagi nordyckie.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Sygryda Storråda była dwukrotnie mężatką. Z pierwszym mężem – Erykiem Zwycięskim[1] (ur. ok. 945, zm. 995) miała dwoje dzieci:

Z mężem Svenem Widłobrodym (ur. w okr. 950–960, zm. 2 lub 3 II 1014) miała czworo dzieci:

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Siemomysł
ur. IX/Xw.
zm. w okr. 950–960
NN
ur. ?
zm. ?
Bolesław I Srogi
ur. po 903
zm. 15 VII 972
NN
ur. ?
zm. ?
         
     
  Mieszko I
ur. w okr. 922–945
zm. 25 V 992
Dobrawa
ur. ok. 930
zm. 977
     
   
1
Eryk Zwycięski
ur. ok. 945
zm. 995
OO   980–984
Sygryda Storråda (Świętosława)
(ur. 960–972, zm. po 1016)
2
Swen Widłobrody
ur. w okr. 950–960
zm. 2 lub 3 II 1014
OO   996
                   
                   
   1    1    2    2    2
Olof I Skötkonung
 ur. ok. 980
zm. 1021/1022
 
Holmfryda
 ur. ?
zm. ?
 
Harald I Svensson
 ur. ?
zm. 1018
 
Kanut Wielki
 ur. 996/997
zm. 12 XI 1035
 
Estryda Małgorzata
 ur. 995
zm. 9 V w okr. 1057–1073
   2
Świętosława
 ur. w okr. 995–999
zm. zap. po 1031
 


Od 1835 r. do 1977 r. szczątki kobiety Haraldskær Woman z epoki żelaza (początek XI w.) odkryte na Półwyspie Jutlandzkim były mylnie przypisywane Sygrydzie. Dopiero gdy szczątki poddano datowaniu metodą radiowęglową okazało się, że ta hipoteza była błędna. Ten błąd to jeden spośród wielu niejasności na temat skandynawskich królów i szlachty w tamtym okresie.

Sygryda w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Poezja, proza, sagi[edytuj | edytuj kod]

Henry Wadsworth Longfellow napisał poemat pod tytułem Królowa Sygryda Storråda, którego pierwsze wersy to:

Królowa Sygryda Storråda usiadła dumnie i wysoko
W komnacie, z której spoglądała na łąkę i zagrodę.
O serce najdroższe,
Czemu ogarnia cię żal taki?

Karen Blixen w krótkim opowiadaniu Potop w Norderney wydanym w zbiorze Siedem niesamowitych opowieści opisuje jak Sygryda zaprosiła do domu konkurentów do swojej ręki i spaliła ich żywcem, aby zniechęcić innych zalotników.

Ponadto uwieczniono ją w kilku sagach, w tym w XII-wiecznej, jako jedną z osób, które doprowadziły do śmierci króla Norwegii Olafa Tryggvassona.

Jest jedną z głównych postaci Sagi o Jarlu Broniszu Jana Władysława Grabskiego.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Paweł Jasienica, Ostatnia z rodu, Pruszyński i S-ka, Warszawa 2009, s. 113.
  2. L. Leciejewicz, Normanowie nad Odrą i Wisłą w IX-XI wieku, "Kwartalnik Historyczny", t. 100, 1993 nr 4, s. 61.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Ingeborg Thrandsdotter
Arms of Sweden.svg Królowa Szwecji
980/984-995
Arms of Sweden.svg Następca
Aud
Poprzednik
Tofa obodrycka
National Coat of arms of Denmark.svg Królowa Danii
996-1014
National Coat of arms of Denmark.svg Następca
Emma z Normandii
Poprzednik
Thyra
Coat of arms of Norway.svg Królowa Norwegii
1000-1014
Coat of arms of Norway.svg Następca
Astryda Olofsdotter
Poprzednik
Emma z Normandii
Royal Arms of England (1189-1198).svg Królowa Anglii
1013-1014
Royal Arms of England (1189-1198).svg Następca
Emma z Normandii