Symbol nabla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy symbolu. Zobacz też: nabla.
Harfa, instrument, którego nazwę nosi symbol nabla

Nablasymbol \nabla. Nazwa pochodzi od greckiego wyrazu określającego hebrajską harfę o podobnym kształcie. Podobne wyrazy istnieją także w aramejskim i hebrajskim. Symbol został użyty po raz pierwszy przez Williama Rowana Hamiltona w postaci poziomego klinu: . Inną, mniej popularną nazwą symbolu jest atled (delta wspak), ponieważ nabla jest odwróconą literą grecką delta.

Symbol nabli jest dostępny w standardzie HTML jako ∇ oraz w LaTeX-u jako \nabla. W Unikodzie jest to znak o kodzie punktowym U+2207 lub 8711 dziesiętnie.

Wykorzystanie w matematyce[edytuj | edytuj kod]

Nabla wykorzystywana jest w matematyce do oznaczania operatora nabla, ale może również oznaczać koneksję w geometrii różniczkowej, jak również relację całość (najczęściej w teorii krat). Symbol został wprowadzony przez irlandzkiego matematyka i fizyka Williama Rowana Hamiltona w 1837[1]. William Thomson pisał w 1884:

„Pozwoliłem sobie zapytać profesora Bella, czy miał nazwę dla symbolu \nabla, a on odpowiedział nabla, co było żartobliwą sugestią Maxwella. Jest to nazwa egipskiej harfy o tym kształcie.”[2]

W 1901 Gibbs i Wilson pisali:

„Ten symboliczny operator \nabla został wprowadzony przez Sir W. R. Hamiltona i jest teraz w powszechnym użyciu. Wydaje się jednak, że nie ma powszechnie rozpoznawalnej dla niego nazwy, choć w związku z częstym występowaniem symbolu, pewna nazwa jest niezbędna w praktyce. W praktyce okazało się, że monosylaba del jest na tyle krótka i łatwa do wymówienia, że nawet w skomplikowanych wzorach zawierających powielokroć \nabla nie występuje żadna niedogodność ze względu na powtarzanie dla mówiącego lub słuchającego. \nabla V czyta się po prostu jako 'del V'.”[3]

Z tego względu w literaturze anglojęzycznej operator nabla nosi nazwę „del”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło nabla w Wikisłowniku
  • operator nabla, wektorowy operator różniczkowy,
  • grad, div oraz curl, operatory różniczkowe definiowane za pomocą operatora nabla,
  • pochodna kowariantna, inny (tensorowy) operator różniczkowy definiowany dla tensorów.

Przypisy

  1. W. R. Hamilton, w Trans. R. Irish Acad. XVII. 236 (1837)
  2. W. Thomson, Notes Lect. Molecular Dynamics & Wave Theory of Light w Johns Hopkins Univ. x 112 (MS) (1884)
  3. Gibbs i Wilson, Vector analysis: a text-book for the use of students of mathematics and physics, founded upon the lectures of J. Willard Gibbs by Edwin Bidwell Wilson (1901)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]