Symbolika faszystowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Faszyzm jest ruchem różnorodnym i występuje w wielu odmianach, szczególnie rozpowszechnionych w okresie międzywojennym. Jego zwolennicy w poszczególnych krajach posługują się więc różnoraką symboliką. Często nawiązuje ona do specyfiki historii danego narodu, wzorując się w przeważającej liczbie przypadków na symbolice faszystowskiej, przyjętej we Włoszech i Niemczech.

Faszystowskie Włochy[edytuj | edytuj kod]

Symbolem faszyzmu w jego włoskim wcieleniu pod przywództwem Benito Mussoliniego były fasces (od których ruch wziął swoją nazwę)[1]. Były to wiązki rózg (poza Rzymem z zatkniętym w nie toporem) noszone przez liktorów przed najwyższymi urzędnikami, symbol ich władzy. Topór symbolizował w nich władzę nad życiem i śmiercią.

Hitlerowskie Niemcy[edytuj | edytuj kod]

Niemiecka odmiana faszyzmu, nazywana narodowym socjalizmem, przyjęła tradycyjny salut rzymski, jako sposób pozdrawiania się wewnątrz organizacji. Głównym symbolem nazizmu, popularnym i często używanym już od czasów starożytnych przez wiele kultur, była swastyka. Przez nazistów postrzegana była jako znak kultury aryjskiej, do której Niemcy mieli rzekomo należeć. Pomimo że swastyka przed zaadaptowaniem jej na potrzeby hitlerowskich Niemiec była popularnym symbolem[2], dziś najczęściej utożsamiana jest właśnie z narodowym socjalizmem.

Podobnie jak faszyzm włoski, nazizm zaadaptował elementy swojej spuścizny etnicznej, wykorzystując historyczne symbole w celu lepszego oddania charakteru swego nacjonalizmu. Na przełomie XIX i XX wieku austriacki mistyk i literat Guido von List[3] wywarł ogromny wpływ na Reichsführera SS Heinricha Himmlera, który wprowadził różnorodne starożytne germańskie symbole do wyposażenia SS, zwłaszcza stylizowane podwójne runy Sieg, które stały się symbolem całej formacji[4]. Innymi historycznymi symbolami używanymi przez niemieckie siły zbrojne w III Rzeszy były m.in. Wolfsangel[4] i Totenkopf ("trupia głowa")[5], których unowocześnionymi wersjami "ozdabiano" mundury i insygnia.

Inne kraje[edytuj | edytuj kod]

W innych krajach również pojawiły się ruchy faszystowskie lub bardzo do nich zbliżone. Posługiwały się one własną symboliką, m.in.:

Związki z neopogaństwem[edytuj | edytuj kod]

W wielu przypadkach symbole łączone z ruchami faszystowskimi, ale wywodzące się z tradycji indoeuropejskiej (takie jak właśnie swastyka), używane są przez niefaszystowskie neopogańskie ruchy i organizacje, takie jak islandzki Ásatrú czy walijski Cadw. Niektóre germańskie neopogańskie grupy wyrażają sprzeciw wobec wykorzystywaniu ich symboli w celach politycznych, zwłaszcza przeciwko określaniu ich jako "faszystowskie". Wytoczyły one nawet proces walczącej z antysemityzmem Lidze Przeciw Zniesławieniu (ADL), która na swojej stronie internetowej[23] przedstawiła symbole neopogańskie jako neonazistowskie.

Sytuacja prawna[edytuj | edytuj kod]

Poniżej znajdują się wizerunki graficzne symboli, spośród których niektóre używane były przez narodowosocjalistyczny rząd III Rzeszy lub organizacje ściśle z nim związane, jak również przez partie, których działalność została w Niemczech zakazana na mocy wyroków Federalnego Trybunału Konstytucyjnego.

Używanie insygniów i oznaczeń organizacji (takich jak swastyka czy strzałokrzyż), których działalność jest w Niemczech zakazana, może być nielegalne również w takich krajach jak Polska, Austria, Węgry, Czechy, Francja, Brazylia i inne. W Rzeczypospolitej Polskiej mówi o tym art. 256 Kodeksu karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553), a w Republice Federalnej Niemiec – § 86a Kodeksu karnego (StGB).

Symbole[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Christopher Francese: Ancient Rome in So Many Words. Hippocrene Books, 2007, s. 123. ISBN 0781811538.
  2. Juan Eduardo Cirlot, Jack Sage, Herbert Read: A dictionary of symbols. Routledge, 1993, s. 323. ISBN 0415036496.
  3. Richard S. Levy: Antisemitism: A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution. ABC-CLIO, 2005, s. 425-426. ISBN 1851094393.
  4. 4,0 4,1 Paul Hannon, Robin Lumsden: The Allgemeine-SS. Osprey Publishing, 1993, s. 18. ISBN 1855323583.
  5. Paul Hannon, Robin Lumsden: The Allgemeine-SS. Osprey Publishing, 1993, s. 15-16. ISBN 1855323583.
  6. Graham Macklin: Very Deeply Dyed in Black: Sir Oswald Mosley and the Resurrection of British Fascism After 1945. I.B.Tauris, 2007, s. 17. ISBN 1845112849.
  7. David Stephen Lewis: Illusions of Grandeur: Mosley, Fascism, and British Society, 1931-81. Manchester University Press ND, 1987, s. 240. ISBN 0719023548.
  8. Unities: Webster’s Quotations, Facts and Phrases. Icon Group International, Inc., s. 153. ISBN 0546672833.
  9. British Union of Fascists (ang.). [dostęp 27 lutego 2009].
  10. Günter Bischof, Anton Pelinka: The Americanization/westernization of Austria. Transaction Publishers, 2003, s. 268. ISBN 076580803X.
  11. Barbara Jelavich: Modern Austria: Empire and Republic, 1815-1986. Cambridge University Press: 1987, s. 200. ISBN 0521316251.
  12. Believes: Webster’s Quotations, Facts and Phrases. Icon Group International, Inc., 2008, s. 455. ISBN 0546721907.
  13. Roger Griffin: The nature of Fascism. Routledge, 1993, s. 127. ISBN 0415096618.
  14. Carl C. Liungman: Thought Signs: The Semiotics of Symbols: Western Non-pictorial Ideograms. IOS Press, 1995, s. 324. ISBN 9051991975.
  15. Richard Landwehr: Frontfighters. Lulu.com, 2008, s. 26. ISBN 1435758536.
  16. Kwestią dyskusyjną pozostaje odpowiedź na pytanie, czy była to dyktatura faszystowska. Manuel de Lucena twierdzi np, że była to forma faszyzmu bez ruchu faszystowskiego (Zob. Paul H. Lewis: Latin Fascist Elites: The Mussolini, Franco, and Salazar Regimes. Greenwood Publishing Group, 2002, s. 133. ISBN 027597880X.).
  17. Romanian fascist parties (ang.). [dostęp 27 lutego 2009].
  18. Paola Bacchetta, Margaret Power: Right-wing Women: From Conservatives to Extremists Around the World. Routledge, 2002, s. 89. ISBN 0415927781.
  19. Arisotle A. Kallis: The Fascism Reader. Routledge, 2003, s. 230. ISBN 0415243599.
  20. Faith Berry, Richard Wright: Pagan Spain. Univ. Press of Mississippi, 1992, s. 55. ISBN 1578064279.
  21. Arthur Brakel, Boris Fausto: A Concise History of Brazil. Cambridge University Press, 1999, s. 209. ISBN 052156526X.
  22. Robert M. Levine: The History of Brazil. Greenwood Publishing Group, 1999, s. 103. ISBN 0313303908.
  23. ADL: Hate On Display: A Visual Database of Extremist Symbols, Logos and Tattoos (ang.). [dostęp 27 lutego 2009].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]