Synagoga w Lesku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Synagoga w Lesku
Synagoga w Lesku
Państwo  Polska
Data budowy 1626-1654
Data zniszczenia II wojna światowa
Data odbudowy {{{odbudowano}}}
Tradycja ortodoksyjna
Budulec murowana
Obecnie Muzeum Żydów Galicji
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Synagoga w Lesku
Synagoga w Lesku
Ziemia 49°28′16″N 22°19′52″E/49,471000 22,331000Na mapach: 49°28′16″N 22°19′52″E/49,471000 22,331000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Synagoga w Lesku – główna synagoga leskiej gminy żydowskiej znajdująca się przy obecnej ulicy Berka Joselewicza 16.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Synagoga została zbudowana w latach 1626-1654 na miejscu starej bożnicy. W 1838 przebudowano szczyty, dach oraz wystrój wnętrza. Podczas II wojny światowej hitlerowcy doszczętnie zdewastowali wnętrze synagogi.

Po zakończeniu wojny synagoga przez 10 lat stała opuszczona do chwili, gdy w 1957 roku doszło do zawalenia dachu. Od tego czasu lokalne władze miejskie zainteresowały się losem budynku i przystąpiły do stopniowej renowacji przeprowadzanej w latach 1960-1963, następnie w latach 70. i na początku lat 80. XX wieku.

Po remoncie przeznaczona na Galerie Sztuki Bieszczadzkiej Grupy Twórców, a od 1995 roku również Muzeum Żydów Galicji.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Murowany z otoczaków rzecznych i kamieni ciosanych z dodatkiem cegły, budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta w stylu manierystyczno-barokowym. Linia szczytów zwieńczona jest wazonami, co jest jedynym tego przykładem kościelno-pałacowych szczytów na synagodze w Polsce. Następnie do południowo-zachodniego narożnika dobudowano wieżę, w której znajdują się oryginalne zaokrąglone schody prowadzące do dawnego więzienia dla Żydów. Podczas powojennej przebudowy wieża została podwyższona. Szczyty jak i wieżyczka są niezgodna z ówczesnymi przepisami do spraw budowania synagog.

Budynek składa się z jednonawowej sali głównej, z przybudówki na zachodniej ścianie, w której dawniej znajdował się babiniec. Później babiniec znajdował się na piętrze, z której kobiety miały wgląd na salę główną. Na szczycie elewacji zewnętrznej znajdują się tablice Dekalogu z 10 przykazaniami oraz napis:

"O jakimże lekiem napawa to miejsce ! Nic tu innego, tylko dom Boży i brama nieba" (Rdz 28:17).

Wystrój wnętrza nie zachował się do dnia dzisiejszego. We wnętrzu zachowała się oprawa Aron ha-kodesz, w postaci dwóch kolumn zwieńczonych trójkątnym szczytem. Jest uproszczoną kopią arki z synagogi Złotej Róży we Lwowie. Pośrodku pierwotnie stała żeliwna, altanowa bima. Płaszczyzny ścian podzielone są dwoma gzymsami na trzy kondygnacje. Pomiędzy gzymsami znajdują się półkoliste wnęki na cytaty z Tory.

Na drugim gzymsie znajdowały się malowidła ze scenami biblijnymi, zaś na trzecim gzymsie okna ujęte półkolumnami. Przedsionek od sali modlitewnej oddzielają żelazne, XIX-wieczne, kute drzwi osadzone w kamiennym portalu. W przedsionku po obu stronach znajdowały się dawniej modlitewnie rzemieślników.

Obecnie fragmenty bimy można zobaczyć jako balustrady balkonów domu przy placu Konstytucji 3 Maja oraz domu przy ulicy Unii Brzeskiej. Zostały wyniesione z synagogi przed 1947 rokiem.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]