Synagoga w Sandomierzu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Synagoga w Sandomierzu
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. A.735 i A.736 z 29.04.1959, z 20.05.1966 i z 28.02.1977[1]
Synagoga w Sandomierzu
Synagoga w Sandomierzu
Państwo  Polska
Miejscowość Sandomierz
ul. Żydowska 4
Data budowy 1768
Data zniszczenia 19391945
Data odbudowy {{{odbudowano}}}
Tradycja ortodoksyjna
Budulec cegła
Obecnie Archiwum Państwowe
Położenie na mapie Sandomierza
Mapa lokalizacyjna Sandomierza
Synagoga w Sandomierzu
Synagoga w Sandomierzu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Synagoga w Sandomierzu
Synagoga w Sandomierzu
Ziemia 50°40′48,7″N 21°44′53,7″E/50,680194 21,748250Na mapach: 50°40′48,7″N 21°44′53,7″E/50,680194 21,748250
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Synagoga w Sandomierzu – znajduje się na ul. Żydowskiej 4 w Sandomierzu, w zachodniej części Starego Miasta i przylega do murów miejskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zbudowana w roku 1768 w miejscu wcześniejszej, być może równie starej jak na krakowskim Kazimierzu (gmina żydowska otrzymała od króla Kazimierza Wielkiego przywilej opieki królewskiej równocześnie z Kazimierzem). Zbudowana z cegły w stylu barokowym, w XIX wieku dostawiono do niej dom gminy żydowskiej (kahał). W latach 1872, 1911 i 1929 przeprowadzono remonty. Synagoga została zdewastowana w czasie II wojny światowej przez okupantów niemieckich. Po remoncie w latach 70. przeznaczona została na Archiwum Państwowe, które gromadzi w swoich zbiorach akta Sandomierza od XVI wieku oraz archiwalia z terenu byłego woj. tarnobrzeskiego z XIX w.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Budynek synagogi wzniesiony został z cegły na planie zbliżonym do kwadratu w stylu późnobarokowym, w obrębie średniowiecznych murów miejskich. Cały zespół nakryty jest dachem łamanym, podbitym gontem. Sala modlitewna posiada sklepienie krzyżowo-kolebkowe z lunetami, a w każdej ścianie znajdują się po 3 okna.

We wnętrzu zachowały się polichromie z XVIII–XIX w., na początku XX w. przemalowane. Najprawdopodobniej najstarszy kawałek polichromii z XVIII w. zachował się na środkowym przęśle ściany wschodniej. Obrazy przedstawiają: Mojżesza nad Nilem, budowę Jerozolimy, mogiłę Judyty, Ścianę Płaczu, Świątynię, mogiłę Szymona Bar Jochaja, Jezioro Tyberiadzkie, Górę Synaj i ofiarę Jakuba. Dodatkowo zachowały się znaki zodiaku i kaligrafie hebrajskie.

Do sali modlitw z kahału wejście prowadzi przez gotycki portal z XIV/XV w. pochodzący z sandomierskiego zamku, wysadzonego przez Szwedów w 1656, z którego ocalało tylko skrzydło zachodnie.

Synagoga wraz z kahałem wpisana jest do rejestru zabytków województwa świętokrzyskiego[1].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]