Synod w Jamni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Synod w Jamni (Jawne, Jabne) – domniemany synod rabinów, który miał mieć miejsce około 90/95 roku n.e. w Jawne (w okolicach dzisiejszego Tel Awiwu) - głównym ośrodku badań halachicznych, gdzie też powstała pierwotna redakcja miszny. Synod był konferencją rabinów, na której najprawdopodobniej ustalono pierwszy raz oficjalnie kanon Biblii hebrajskiej zwany (Tanach)[1]. Główną decyzją o kanoniczności ksiąg które zaliczono do Tanach zostało przyjęte określenie przez rabinów zakończenia się objawiania proroctw i proroków około roku 400 p.n.e., a powstałe w późniejszym czasie księgi w związku z nim nie mogły zostać włączone w skład tego kanonu ksiąg świętych.

Zdarzenie znane pod nazwą Synodu w Jamnii, jest wyłącznie koncepcją historyczną, którą pierwszy w pełni sformułował w 1871 roku, niemiecki uczony pochodzenia żydowskiego, Heinrich Graetz (w książce: Kohelet oder der Somonische Prediger, Lipsk 1871; str. 155-156)[2].

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Filistyńskie miasto Jamni, znane również pod nazwami Jamnia, Jabne, Jawne, w Septuagincie występuje pod nazwą Iabne, a w Wulgacie jako Iabniae. Jest ono położone nad Morzem Śródziemnym, pomiędzy Gat i Aszdod. Jest też ono utożsamiane z Jabneel z Księgi Jozuego 15,11 a także wzmiankowane w innych miejscach w Starym Testamencie[3].

W trakcie Powstania Żydowskiego trwającego w latach 66-73 została zniszczona Jerozolima a Jamnię zajął Wespazjan, który osiedlał tam mieszkańców innych miejscowości, uznających jego władzę. Po upadku powstania, za zgodą Wespazjana do Jamnii przeniósł się także rabbi Johanan ben Zakkaj, wraz ze swymi uczniami, rozpoczynając proces rekonstrukcji judaizmu pozbawionego Świątyni. Oznaczało to przenosiny Wielkiego Sanhedrynu do Jamni[3].

Akademia w Jamni[edytuj | edytuj kod]

Uczeni żydowscy rozstrzygali tam kwestie religijne związane z kalendarzem liturgicznym, obowiązkiem modlitwy, szabatem, świętami i prawem rodzinnym[4]. Niektórzy historycy, jak np. H. Graetz, F. Buhl i O. Eissfeldt, opierając się na interpretacji tekstu talmudycznego miszny Yadayim 3,5 doszli do wniosku, że ok. 90 roku, za Eleazara ben Azariasza został tam zamknięty żydowski kanon Biblii. Inni badacze jak m.in. Jack P. Lewis i Sidney Z. Leiman, wykazują, że w Yadayim 3,5 jest mowa tylko o dyskusji nad Pieśnią nad pieśniami i Księgą Koheleta i ich zdaniem nie ma żadnych podstaw by twierdzić, że w Jamni zamknięto kanon żydowski Biblii. Uważają również, że nie ma podstaw by twierdzić, że odbył się tam jakikolwiek synod uczonych żydowskich. Zdaniem Alexandra Dubrau od lat 70. XX wieku w badaniach dominuje pogląd, że w Jabne nie miał miejsce żaden synod poświęcony kwestiom kanoniczności ksiąg biblijnych rozumiany w sposób analogiczny do synodów chrześcijańskich[5].


Przypisy

  1. Michał Adamski: W co wierzą Żydzi?. opoka.org.pl. [dostęp 2013-06-28].
  2. Bartłomiej Sokal: Jamnia, terapeuci i Leontopolis. biblista.pl. [dostęp 2013-06-28].
  3. 3,0 3,1 Jabneh or Jamnia (ang.). jewishencyclopedia.com, 1906. [dostęp 2013-06-28].
  4. Academies in Palestine (ang.). jewishencyclopedia.com, 1906. [dostęp 2013-06-28].
  5. Alexander Dubrau: Jabne/Jabneel (niem.). W: Das wissenschaftliche Bibellexikon im Internet [on-line]. bibelwissenschaft.de. [dostęp 2013-12-30].