Syntaza ALA

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Syntaza ALA (EC 2.3.1.37[1]) – enzym zaangażowany w anabolizm porfiryn. Jest to pierwszy, w kolejności reakcji, enzym tego szlaku metabolicznego.

Działanie[edytuj | edytuj kod]

Synteza hemu. ALA-synthase – syntaza ALA, Succinyl-CoA – bursztynylo-CoA, Glycine – glicyna.

Enzym ten działa w mitochondrium[2]. Reakcja syntezy jest dwuetapowa, do której zajścia niezbędny jest także fosforan pirydoksalu. W pierwszym etapie następuje kondensacja najprostszego z aminokwasów – glicyny i bursztynylo-CoA – metabolitu cyklu kwasów trójkarboksylowych, w wyniku której powstaje α-amino-β-ketoadypinian (sól kwasu 2-amino-3-oksohekasonodiowego) i uwolniony zostaje koenzym A. W kolejnym etapie zachodzi dekarboksylacja α-amino-β-ketoadypinianu, co prowadzi do powstania produktu ostatecznego: δ-aminolewulinianu (ALA) i cząsteczki dwutlenku węgla[2].

Izoenzymy[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się 2 izoenzymy, z których pierwszy występuje w wątrobie, kolejny zaś zaopatruje erytrocyty[2].

ALAS1[edytuj | edytuj kod]

Jest to izoforma wątrobowa. Odpowiada ona za rozpoczęcie syntezy hemu wykorzystywanego przez wiele enzymów, w tym związanych z cytochromem P450, odpowiedzialnych za detoksykację ksenobiotyków, m.in. leków, a także niektórych związków endogennych. Wiąże się to ze skomplikowaną regulacją. Enzym hamuje hem; przypuszcza się także, że pomaga w tym aporepresor. Wzmożone wykorzystanie hemu, np. w przypadku zwiększonej podaży ksenobiotyków, wiąże się ze spadkiem jego ilości w komórce wątroby, a więc wzmaga syntezę. Na aktywność syntazy wpływa też duże stężenie glukozy lub hematyny[2].

ALAS2[edytuj | edytuj kod]

Izoforma erytroidalna syntezuje prekursory hemu w komórkach szeregu erytrocytarnego[2], ale nie dojrzałych krwinkach czerwonych, które zaprzestały produkcji hemoglobiny. W związku z tym nie działają na nią ksenobiotyki[2].

Objawy niedoboru[edytuj | edytuj kod]

W przeciwieństwie do kolejnych enzymów uczestniczących w syntezie porfiryn, niedobór syntazy ALA nie powoduje porfirii[2]. Jest to pierwszy z biokatalizatorów, nie ma więc poprzednika, który stworzyłby szkodliwe i gromadzące się metabolity.

U ludzi z niedoborem ALAS2 stwierdza się niedokrwistość (związana z chromosomem X niedokrwistość syderoblastyczna). Wśród objawów wymienia się zaniżone wartości poziomu hemoglobiny i zbyt małą liczbę erytrocytów we krwi[2].

Przypisy

  1. Abu-Farha M., Niles J., Willmore WG. Erythroid-specific 5-aminolevulinate synthase protein is stabilized by low oxygen and proteasomal inhibition.. „Biochemistry and cell biology = Biochimie et biologie cellulaire”. 5 (83), s. 620–30, październik 2005. doi:10.1139/o05-045. PMID 16234850. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Robert K Murray, Daryl K Granner, Victor William Rodwell: Biochemia Harpera ilustrowana. Wyd. VI uaktualnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 338–345. ISBN 978-83-200-4087-6.