System prawny Szwecji

Sveriges rikes lag – Zbiór praw Szwecji

Szwecja

Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka Szwecji Ustrój polityczny System prawny Konstytucja Król Karol XVI Gustaw Riksdag Premier Fredrik Reinfeldt Rząd Podział administracyjny Partie polityczne Polityka zagraniczna Wikiprojekt Polityka

System prawny Szwecji – w Szwecji obowiązuje system prawa charakterystyczny dla krajów skandynawskich.

Geneza systemu prawnego

Prawo szwedzkie uznawane jest za część rzymsko-germańskiej rodziny systemów prawnych. Jego rozwój (podobnie jak systemów prawnych innych krajów skandynawskich) przebiegał jednak odrębnie od prawa kontynentalnego. Wpływy prawa rzymskiego były tu znacznie słabsze. Z tego powodu skandynawskie systemy prawne charakteryzowane są często jako łączące w sobie elementy systemu kontynentalnego i common law. Podobieństwa prawa szwedzkiego do common law mają jednak charakter powierzchowny i nie wynikają z realnych wpływów, dlatego ta charakterystyka jest uznawana niekiedy za nietrafną.

Gałęzie prawa

Prawo konstytucyjne

Konstytucja Szwecji ma charakter pisany. Opiera się na czterech aktach: Aktu o sukcesji tronu (1810), Ustawy o wolności prasy (1949), Aktu o formie rządów (1974) i Podstawowym prawie swobody wyrazu (1991).

System prawny w Szwecji charakteryzuje się szczególnie wysokim rozwojem praw i wolności obywatelskich. Charakterystyczna dla tego kraju jest również instytucja Ombudsmana, mającego dbać o ich przestrzeganie. Instytucja ta, ustanowiona w 1809 r. została następnie przejęta przez wiele systemów prawnych (m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich w Polsce).

Prawo cywilne i handlowe

Od pierwszej dekady XX wieku rozwijała się współpraca pomiędzy legislaturami krajów skandynawskich, która doprowadziła do zbliżenia tych systemów prawnych (szczególnie w zakresie prawa prywatnego). Prawo w Szwecji nie jest skodyfikowane, lecz ma charakter rozproszony. Na kształt prawa cywilnego i handlowego duży wpływ miało prawo niemieckie.

Prawo karne

Szwedzkie prawo karne oceniane jest jako łagodne. Wynika to z założenia, że wiele przestępstw ma podłoże społeczne i ekonomiczne i nie powinno się za nie obciążać pełną odpowiedzialnością jednostki. W Szwecji nie ma kary śmierci, a za morderstwo grozi kara od 10 do 18 lat pozbawienia wolności lub dożywocie. Ważną rolę pełni system resocjalizacji więźniów.

Szwecja wyróżnia się stosunkowo wysokim współczynnikiem gwałtów (46 na 100 tys. mieszkańców) w porównaniu do innych krajów UE (np. 23 w UK).

Sądownictwo

Budynek Sądu Najwyższego w Sztokholmie

Istnieją dwie podstawowe hierarchie sądów w Szwecji: sądy w sprawach cywilnych, handlowych i karnych, oraz sądy administracyjne.

Pierwszą instancją w sprawach cywilnych, handlowych i karnych są sądy rejonowe (Tingsrätt). Ponad nimi są sądy apelacyjne (Hovrätter), a na szczycie stoi Sąd Najwyższy (Högsta domstolen).

W sprawach administracyjnych sądami pierwszej instancji są sądy administracyjne (Förvaltningsrätter). Po przeprowadzonej reformie, 15 lutego 2010, zastąpiły one dotychczasowe administracyjne sądy wojewódzkie (Länsrätt). Apelację od ich wyroków składa się do administracyjnych sądów apelacyjnych Kammarrätt. Najwyższym Sądem Administracyjnym jest Högsta förvaltningsdomstolen (do 1 stycznia 2011 Regeringsrätten).

Poza tą hierarchią znajdują się sądy specjalne, m.in. Sąd Pracy (Arbetsdomstolen), Sąd Rynkowy (Marknadsdomstolen), Sąd Spraw Patentowych (Patentbesvärsrätten), Sąd Migracyjny (Migrationsdomstolen).