System prawny Szwecji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sveriges rikes lag – Zbiór praw Szwecji
Szwecja
Godło Szwecji
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Szwecji
Portal Portal Szwecja

System prawny Szwecji – w Szwecji obowiązuje system prawa charakterystyczny dla krajów skandynawskich.

Geneza systemu prawnego[edytuj | edytuj kod]

Prawo szwedzkie uznawane jest za część rzymsko-germańskiej rodziny systemów prawnych. Jego rozwój (podobnie jak systemów prawnych innych krajów skandynawskich) przebiegał jednak odrębnie od prawa kontynentalnego. Wpływy prawa rzymskiego były tu znacznie słabsze. Z tego powodu skandynawskie systemy prawne charakteryzowane są często jako łączące w sobie elementy systemu kontynentalnego i common law. Podobieństwa prawa szwedzkiego do common law mają jednak charakter powierzchowny i nie wynikają z realnych wpływów, dlatego ta charakterystyka jest uznawana niekiedy za nietrafną[1].

Gałęzie prawa[edytuj | edytuj kod]

Prawo konstytucyjne[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Konstytucja Szwecji.

Konstytucja Szwecji ma charakter pisany. Opiera się na czterech aktach: Aktu o sukcesji tronu (1810), Ustawy o wolności prasy (1949), Aktu o formie rządów (1974) i Podstawowym prawie swobody wyrazu (1991)[1].

System prawny w Szwecji charakteryzuje się szczególnie wysokim rozwojem praw i wolności obywatelskich. Charakterystyczna dla tego kraju jest również instytucja Ombudsmana, mającego dbać o ich przestrzeganie. Instytucja ta, ustanowiona w 1809 r. została następnie przejęta przez wiele systemów prawnych (m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich w Polsce)[2].

Prawo cywilne i handlowe[edytuj | edytuj kod]

Od pierwszej dekady XX wieku rozwijała się współpraca pomiędzy legislaturami krajów skandynawskich, która doprowadziła do zbliżenia tych systemów prawnych (szczególnie w zakresie prawa prywatnego[1]). Prawo w Szwecji nie jest skodyfikowane, lecz ma charakter rozproszony. Na kształt prawa cywilnego i handlowego duży wpływ miało prawo niemieckie[1].

Prawo karne[edytuj | edytuj kod]

Szwedzkie prawo karne oceniane jest jako łagodne. Wynika to z założenia, że wiele przestępstw ma podłoże społeczne i ekonomiczne i nie powinno się za nie obciążać pełną odpowiedzialnością jednostki. W Szwecji nie ma kary śmierci, a za morderstwo grozi kara od 10 do 18 lat pozbawienia wolności lub dożywocie. Ważną rolę pełni system resocjalizacji więźniów.

Szwecja wyróżnia się stosunkowo wysokim współczynnikiem gwałtów (46 na 100 tys. mieszkańców) w porównaniu do innych krajów UE (np. 23 w UK)[3].

Sądownictwo[edytuj | edytuj kod]

Istnieją dwie podstawowe hierarchie sądów w Szwecji: sądy w sprawach cywilnych, handlowych i karnych, oraz sądy administracyjne.

Pierwszą instancją w sprawach cywilnych, handlowych i karnych są sądy rejonowe (Tingsrätt). Ponad nimi są sądy apelacyjne (Hovrätter), a na szczycie stoi Sąd Najwyższy (Högsta domstolen).

W sprawach administracyjnych sądami pierwszej instancji są sądy administracyjne (Förvaltningsrätter). Po przeprowadzonej reformie, 15 lutego 2010, zastąpiły one dotychczasowe administracyjne sądy wojewódzkie (Länsrätt)[4]. Apelację od ich wyroków składa się do administracyjnych sądów apelacyjnych Kammarrätt. Najwyższym Sądem Administracyjnym jest Högsta förvaltningsdomstolen (do 1 stycznia 2011 Regeringsrätten).

Poza tą hierarchią znajdują się sądy specjalne, m.in. Sąd Pracy (Arbetsdomstolen), Sąd Rynkowy (Marknadsdomstolen), Sąd Spraw Patentowych (Patentbesvärsrätten), Sąd Migracyjny (Migrationsdomstolen)[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Rolf Dotevall: Sweden. W: Elgar Encyclopedia of Comparative Law. Jan M. Smits (red.). Cheltenham, UK – Northampton, MA, USA: Edward Elgar, 2006, s. 700. ISBN 978-1-84542-013-0.]
  2. Joseph Board: Sweden. W: Legal Systems of the World: A Political, Social, and Cultural Encyclopedia. Herbert M. Kritzer(red.). Santa Barbara, CA: ABC Clio, 2002, s. 1560-1576. ISBN 1-57607-758-6.]
  3. Sweden tops European rape league. The Local, 2012.
  4. http://www.domstol.se/Om-Sveriges-Domstolar/Domstolarna/Forvaltningsratt/ (szw.) [dostęp 2012-07-08]
  5. MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH. Informator ekonomiczny o krajach świata. Szwecja [dostęp 2011-09-22]