Systematyka sosny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wikispecies-logo.svg

Systematyka sosny (Pinus L. 1753) – w zależności od ujęcia systematycznego rodzaj Pinus dzielony jest na 2[1][2] lub 3[3][4] podrodzaje. Dwa z nich: Pinus i Strobus, są powszechnie akceptowane. Trzeci Ducampopinus jest wydzielany z podrodzaju Strobus. Podrodzaje różnią się wewnętrzną budową igieł (1 lub 2 wiązki przewodzące) oraz nasadami liści pierwotnych zbiegającymi się lub niezbiegającymi po pędzie (gałązki mogą być bruzdkowane lub gładkie).

Według The Compleat Botanica[5] bazującej na systemie Reveala rodzaj sosna (Pinus L.) należy do gromady nagonasienne (Pinophyta Cronquist, Takht. & Zimmerm. ex Reveal), podgromady nagonasienne drobnolistne (Pinophytina Cronquist, Takht. & Zimmerm. ex Reveal), klasy iglaste (Pinopsida Burnett), podklasy Pinidae Cronquist Takht. & Zimmerm., rzędu sosnowce (Pinales Dumort.), podrzędu Pinineae Vines, rodziny sosnowate (Pinaceae Lindl.), podrodziny Pinoideae Link. 1831[6].

Według nowszych opracowań APW[7] i Farjona[8] rodzaj sosna (Pinus L.) należy do kladu roślin naczyniowych (Tracheophyta), kladu roślin nasiennych (Spermatophyta), nagonasiennych, rzędu sosnowców (Pinales), rodziny sosnowatych (Pinaceae), podrodziny sosnowych (Pinoideae Pilg.).

Dwa podrodzaje[edytuj | edytuj kod]

Price et al. w 1998 r. zrewidował systematykę rodzaju i wyodrębnił 111 gatunków[9]. Podział ten był w 90% zgodny z zaproponowanym przez Farjona (2001), który wyróżnił 109 gatunków.

Następnie analiza sekwencji DNA (Liston et al., 1999, 2003; Gernandt et al., 2001) i chloroplastowego DNA (Wang et al., 1999; Geada López et al., 2002; Gernandt et al., 2003, 2005) potwierdziły podział na dwa podrodzaje, ale zredukowały liczbę podsekcji, chociaż żaden z nowych podziałów nie jest uznawany za dominujący. Wietnamski gatunek P. krempfii posiada specyficzne spłaszczone igły i unikatową budowę anatomiczną drewna. Na tej podstawie rozważany był jako trzeci podrodzaj, ale wyniki badań genetycznych sugerują, że powinien być umieszczony w podrodzaju Strobus.

W podejściu kladystycznym na podstawie badań genetycznych wyróżnia się dwa podrodzaje[1]:

  • podrodzaj Pinus L. – liczący ok. 73 gatunków (2–6 igielne)
  • podrodzaj Strobus Lemmon (syn. Apinus Necker, Caryopitys Small, Ducampopinus A. Cheval., Strobus Opiz) – liczący ok. 43 gatunków (1–5 igielne)

Kladogram rodzaju sosna:

rodzaj Pinus 
podrodzaj Strobus 
sekcja Quinquefoliae 
  

podsekcja Strobus



podsekcja Krempfianae




podsekcja Gerardianae



sekcja Parrya 

podsekcja Cembroides


  

podsekcja Balfourianae



podsekcja Nelsoniae





podrodzaj Pinus 
sekcja Trifoliae 
  

podsekcja Attenuatae



podsekcja Australes




podsekcja Ponderosae



podsekcja Contortae



sekcja Pinus 

podsekcja Pinus



podsekcja Pinaster





Podrodzaj Strobus[edytuj | edytuj kod]

Kladogram sekcji Quinquefoliae
sekcja Quinquefoliae 
  
 podsekcja Strobus 
  
  
  
  
  

wallichiana



koraiensis



  

bhutanica



fenzeliana



amamiana



wangii



dalatensis



kwangtungensis



armandii



cembra



morrisonicola



pumila



sibirica




lambertiana



parviflora



albicaulis




monticola



  
  
  

strobus



chiapensis




  
  

ayacahuite



flexilis



strobiformis







peuce



 podsekcja Krempfianae 

krempfii



 podsekcja Gerardianae 
  

bungeana



gerardiana




squamata




Kladogram sekcji Parrya
sekcja Parrya 
 podsekcja Cembroides 
  
  

discolor



culminicola



johannis



orizabensis



  

remota



cembroides



lagunae




  

juarezensis



monophylla




maximartinezii



pinceana



edulis



rzedowskii



  
 podsekcja Balfourianae 

balfouriana



aristata



longaeva



 podsekcja Nelsoniae 

nelsonii




Podrodzaj Pinus[edytuj | edytuj kod]

Kladogram sekcji Trifoliae
sekcja Trifoliae 
  
 podsekcja Attenuatae 

muricata



attenuata



radiata



 podsekcja Australes 
  

pungens



rigida



serotina



taeda



  

cubensis



occidentalis




lawsonii



teocote



patula



praetermissa



pringlei



greggii



oocarpa



jaliscana



tecunumanii



herrerae



palustris



caribaea



glabra



elliottii



echinata



lumholtzii



leiophylla




 podsekcja Ponderosae 
  

ponderosa



devoniana



durangensis



engelmannii



douglasiana



maximinoi



arizonica



coulteri



torreyana



sabiniana



jeffreyi




hartwegii



montezumae



pseudostrobus



 podsekcja Contortae 
  

clausa



virginiana




contorta



banksiana




Kladogram sekcji Pinus
sekcja Pinus 
 podsekcja Pinus 
  
  
  
  

densata



yunnanensis




kesiya




tabuliformis



thunbergii



luchuensis



hwangshanensis




taiwanensis



  
  

uncinata



mugo




sylvestris



densiflora



  
  

merkusii



massoniana




tropicalis



latteri




resinosa



nigra



 podsekcja Pinaster 
  
  

halepensis



brutia




pinaster



pinea



canariensis



roxburghii




heldreichii




Trzy podrodzaje[edytuj | edytuj kod]

Historyczny podział rodzaju bazujący na wcześniejszych pracach Price et al. 1998[3][10].

Podrodzaj Pinus (Diploxylon Koehne)[edytuj | edytuj kod]

Igły z dwoma wiązkami przewodzącymi, najczęściej zebrane po 2-3 na krótkopędach. Aparaty szparkowe zebrane w linie ze wszystkich stron liścia. Igły piłkowane. Podsadki krótkopędów zbiegają na pędach. Na łuskach szyszek wypukłe tarczki (apofyza) z poprzecznym kantem oraz piramidką (umbo) na środku. Drewno relatywnie twarde w porównaniu do pozostałych podrodzajów sosny, ale miękkie względem drzew liściastych. Na przekroju drewna wyraźne, żywiczne słoje roczne.

Podrodzaj Pinus L. liczy 73 gatunki.

Podrodzaj Ducampopinus[edytuj | edytuj kod]

Podrodzaj Ducampopinus (A. Cheval.) de Ferré ex Critchf. & Little liczy 20 gatunków.

Podrodzaj Strobus (Haploxylon)[edytuj | edytuj kod]

Podrodzaj Strobus Lemmon liczy 23 gatunki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Christopher J. Earle: Gymnosperm Database - Pinus (ang.). [dostęp 11 grudnia 2006].
  2. Tree of life. Pinus. (ang.). [dostęp 25 maja 2007].
  3. 3,0 3,1 Phylogeny and systematics of Pinus. W: R.A. Price, A. Liston, S.H Strauss: Ecology and Biogeography of Pinus. D.M. Richardson (red.). Cambridge University Press, 1998, s. 49-68. ISBN 0-521-55176-5.
  4. W. Seneta, J. Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13256-6.
  5. Crescent Bloom: Pinus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2008-10-22].
  6. Higher Taxa Based on Family Names in Current Use (ang.).
  7. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - PINACEAE. 2001–.
  8. Aljos Farjon: A natural history of conifers. Portland: Timbers Press, 2008, s. 287. ISBN 9780881928693.
  9. D.S. Gernandt, G. Geada López, S.O. Garcia, A. Liston. Phylogeny and classification of Pinus. „Taxon”. 54(1):29-42, 2005 (ang.). 
  10. Pinus description. 1999. [dostęp 2012-01-22].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]