Systemy monetarne w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Systemy monetarne w Polsce

Systemy monetarne w średniowieczu[edytuj | edytuj kod]

System denarowymonometaliczny X-XIII wiek

  • moneta srebrna
  • denar = 2 obole
  • obol = 1/2 denara

System groszowy – XIV- pocz. XVI wieku

Systemy monetarne w czasach nowożytnych[edytuj | edytuj kod]

Jednostki monetarne w latach 1526–1548

  • monety złote
  • dukat czerwony złoty = 45-51 groszy (cena zmienna)

monety srebrne

Jednostki monetarne za rządów Stefana Batorego (1576–1586)

Jednostki monetarne w latach 1587–1632

Jednostki monetarne w latach 1649–1663

  • monety złote
  • dukat = 180-195 groszy
  • monety srebrne
  • talar = 90-105 groszy
  • półtalar = 45-52 ½ grosza
  • ort = 18 groszy = 3 szóstaki = 6 trojaków = 12 półtoraków = 54 szelągi
  • szóstak = 6 groszy = 2 trojaki = 4 półtoraki = 18 szelągów
  • trojak = 3 grosze = 2 półtoraki = 9 szelągów
  • półtorak = 1 ½ grosza
  • grosz = 3 szelągi
  • moneta miedziana
  • szeląg = 1/3 grosza (do 1658 roku ze srebra próby ok. 125, po 1658 roku z czystej miedzi)
  • Jednostki monetarne w latach 1663–1698
  • monety złote
  • portugał = 10 dukatów
  • dukat = 6 złotych – 7 złotych 15 groszy, albo 10-19 złotych w szelągach tzw. boratynkach
  • monety srebrne
  • talar = 3 złote 15 groszy – 3 złote 18 groszy albo 6-12 złotych w szelągach tzw. boratynkach
  • półtalar = 1 złoty 22 ½ grosza – 2 złotych 3 groszy albo 3-6 złotych w szelągach tzw. boratynkach
  • złoty (tymf) = 30 groszy (kurs urzędowy), 12-18 groszy (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • ort = 18 groszy (kurs urzędowy), 18-24 groszy (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • szóstak = 6 groszy (kurs urzędowy), 6-8 groszy (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • trojak = 3 grosze = 2 półtoraki = 9 szelągów (kurs urzędowy), 18-48 szelągów (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • dwugrosz = 2 grosze = 6 szelągów (kurs urzędowy), 12-32 szelągów (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • półtorak = 1 ½ grosza = 4 ½ szeląga (kurs urzędowy), 9-24 szelągów (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • grosz = 1/30 złotego, 3 szelągi (kurs urzędowy), 6-12 szelągów (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • monety miedziane
  • szeląg tzw. boratynka = 1/3 grosza (kurs urzędowy)

Jednostki monetarne w czasach saskich

Jednostki monetarne czasach stanisławowskich (1764 – 1795)

  • monety złote
  • stanislasdor = 3 dukaty = 9 talarów = 54 złote; od 1794 roku
  • półstanislasdor = 1 1/2 dukata = 4 1/2 talara = 27 złotych
  • dukat = 2 talary, 22 1/2 grosza miedzianego = 502 1/2 grosza miedzianego = 16 złotych 22 1/2 grosza miedzianego; 18 złotych – od 1787 roku
  • monety srebrne
  • talar = 8 złotych = 32 grosze srebrne = 240 groszy miedzianych; 6 złotych od 1794 roku
  • 1/2 talara = 4 złote = 16 groszy srebrnych = 120 groszy miedzianych
  • 2 złote = 8 groszy srebrnych = 60 groszy miedzianych
  • 1 złoty = 4 grosze srebrne = 30 groszy miedzianych
  • 1/2 złotego = 2 grosze srebrne = 15 groszy miedzianych
  • grosz srebrny = 7 1/2 grosza miedzianego
  • 10 groszy miedzianych = 1/3 złotego; bite w latach 1787–1795
  • 6 groszy miedzianych = 1/5 złotego; bite w latach 1794–1795
  • monety miedziane
  • trojak = 3 grosze miedziane = 9 szelągów
  • grosz = 3 szelągi
  • półgrosz = 1 1/2 szeląga
  • szeląg = 1/90 złotówki

Systemy monetarne w okresie rozbiorów[edytuj | edytuj kod]

System monetarny w Księstwie Warszawskim (1807–1815)

  • moneta złota
  • dukat = 18 złotych polskich

moneta srebrna

  • talar = 6 złotych polskich
  • 1/3 talara = 2 złote polskie
  • 1/6 talara = 1 złoty polski = 30 groszy polskich
  • 10 groszy = 1/3 złotego polskiego
  • 5 groszy = 1/6 złotego polskiego

moneta miedziana

  • 3 grosze = 1/10 złotego polskiego
  • 1 grosz = 1/30 złotego polskiego

System monetarny w Królestwie Polskim w okresie autonomii(1816–1831) moneta złota

  • 50 złotych tzw. złoty podwójny
  • 25 złotych tzw. złoty pojedynczy

moneta srebrna

  • 10 złotych
  • 5 złotych
  • 2 złote
  • 1 złoty

moneta miedziana

Jednostki monetarne od 1867 roku

  • monety złote
  • 15 rubli (emisja tylko z 1897 roku)
  • 10 rubli = 1 imperiał
  • 7 rubli 50 kopiejek (emisja tylko z 1897 roku)
  • 5 rubli = 1/2 imperiała tzw. świnka
  • 3 ruble (bite ze złota w latach 1869-1885)
  • monety srebrne
  • 1 rubel = 100 kopiejek = 1/10 imperiała = 2 połtiny
  • 50 kopiejek = 1/2 rubla = tzw. połtina
  • 25 kopiejek = 1/4 rubla
  • 20 kopiejek = 1/5 rubla
  • 15 kopiejek
  • 10 kopiejek = 1/10 rubla tzw. griwiennik
  • 5 kopiejek = 1/20 rubla = 1/10 połtiny
  • monety miedziane
  • 5 kopiejek = 1/20 rubla = 1/10 połtiny
  • 3 kopiejki tzw. ałtina
  • 2 kopiejki = 1/50 rubla = 1/25 połtiny = 1/5 griwiennika
  • 1 kopiejka = 1/100 rubla = 1/50 połtiny = 1/10 griwiennika = 1/3 ałtiny
  • 1/2 kopiejki = 1/200 rubla = 1/100 połtiny = 1/20 griwiennika = 1/6 ałtiny tzw. połuszka
  • 1/4 kopiejki = 1/400 rubla = 1/200 połtiny = 1/40 griwiennika = 1/12 ałtiny

System monetarny w Wolnym Mieście Krakowie (1815–1846) Monety wprowadzone do obiegu w 1835 roku, wycofane w 1847 roku, po wcześniejszym (w 1846 roku) wcieleniu Rzeczypospolitej Krakowskiej do zaboru austriackiego. Wymieniano monety krakowskie po kursie 1 gulden (60 krajcarów) = 4 złote i 12 groszy

  • monety srebrne
  • 2 złote (nie wprowadzone do obiegu) = 60 groszy
  • 1 złoty = 30 groszy
  • 10 groszy = 1/3 złotego
  • 5 groszy = 1/6 złotego
  • monety miedziane
  • 3 grosze = 1/10 złotego (nie wprowadzone do obiegu)

Systemy monetarne w zaborze austriackim

  • od 1892 roku
  • monety złote
  • 100 koron
  • 20 koron
  • 10 koron
  • monety srebrne
  • 5 koron
  • 2 korony
  • 1 korona

Systemy monetarne w Polsce od 1918 roku[edytuj | edytuj kod]

System markowy (lata 1918/1919-1924)

System złotowy (od 1924)

  • monety złote
  • 100 złotych (nie wprowadzona do obiegu)
  • 50 złotych (nie wprowadzona do obiegu)
  • 25 złotych (nie wprowadzona do obiegu), tzw. dukat
  • 20 złotych wprowadzona do obiegu jako moneta pamiątkowa, wybita na 900-lecia koronacji Bolesława Chrobrego w 1925 roku.
  • 10 złotych wprowadzona do obiegu jako moneta pamiątkowa, wybita na 900-lecia koronacji Bolesława Chrobrego w 1925 roku.
  • monety srebrne
  • 10 złotych
  • 5 złotych
  • 2 złote
  • 1 złoty
  • monety z niklu
  • 1 złoty wprowadzony do obiegu po 1929 roku
  • 50 groszy = 1/2 złotego
  • 20 groszy = 1/5 złotego
  • 10 groszy = 1/10 złotego
  • monety z brązu
  • 5 groszy = 1/20 złotego
  • 2 grosze = 1/50 złotego
  • 1 grosz = 1/100 złotego

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Szwagrzyk J.A Pieniądz na ziemiach Polskich X-XX w., Wrocław 1973