Sytuacja prawna i społeczna osób LGBT w Słowenii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Lesbijki, geje, biseksualiści i transseksualiści (osoby LGBT) mogą się spotkać w Słowenii z trudnościami, których nie spotykają osoby nie-LGBT, mimo tego, iż prawodawstwo w tym zakresie czyni ze Słowenii najbardziej postępowy kraj byłej Jugosławii i jedno z najbardziej postępowych państw słowiańskich.

Prawo wobec kontaktów homoseksualnych[edytuj | edytuj kod]

Kontakty seksualne pomiędzy osobami tej samej płci są legalne od 1977. W tym samym roku zrównano wiek osób legalnie dopuszczających się kontaktów homo- i heteroseksualnych – wynosi on 14 lat.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z Kodeksem karnym z 30 czerwca 1959, kontakty seksualne między mężczyznami były nielegalne w całej (obecnie byłej) Jugosławii. Prawo nie odnosiło się w żaden sposób do seksualnych interakcji między kobietami. W pierwszej połowie lat siedemdziesiątych XX wieku obowiązek wykonania kary za to przestępstwo został przekazany przez Republikę Federalną ośmiu poszczególnym częściom państwa. Nowy kodeks karny zdekryminalizował stosunki homoseksualne – prawo przyjęto w 1976, a weszło ono w życie w 1977.

Krwiodawstwo[edytuj | edytuj kod]

Mężczyźni mający kontakty seksualne z mężczyznami nie mogą być w Słowenii dawcami krwi.

Ochrona prawna przed dyskryminacją[edytuj | edytuj kod]

W 1998 dyskryminacja z powodu orientacji seksualnej została zakazana w miejscach pracy. To samo dotyczy osób poszukujących pracy[1]. Dyskryminacja na podstawie orientacji seksualnej jest również zabroniona na wielu innych płaszczyznach, takich jak edukacja, prawo mieszkaniowe oraz dostęp do towarów i usług. Słowenia posiada jedno z najbardziej rozwiniętych praw antydyskryminacyjnych w Unii Europejskiej.

Azyl[edytuj | edytuj kod]

Słoweńskie przepisy prawne nie przyznają prawa osobom do ubiegania się o azyl polityczny z powodu prześladowań przez wzgląd na orientację seksualną we własnym kraju. Była jednak już jedna sprawa, w której słoweński sąd przyznał takie prawo.

Służba wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Geje nie są wykluczeni ze służby wojskowej z powodu swojej orientacji seksualnej. Słowenia zniosła obowiązkową służbę wojskową w 2003.

Uznanie związków osób tej samej płci[edytuj | edytuj kod]

Związek partnerski[edytuj | edytuj kod]

Projekt ustawy o związkach partnerskich, zaproponowany przez opozycję, niemal zrównujący prawa par jednopłciowych z małżeństwami (pozbawiający jednak możliwości adopcji, taką możliwość miał dawać osobny projekt), został odrzucony w kwietniu 2005. Nie był to jednak pierwszy projekt ustawy tego typu – poprzedni zaproponowano w 1996.

W lipcu 2005 w Słowenii zalegalizowano związki partnerskie par tej samej płci[2]. Ustawa ta została przyjęta przez konserwatywny rząd, który nie konsultował się w tej sprawie ze środowiskami homoseksualnymi. Rząd został poddany również krytyce opozycji, która na znak protestu opuściła salę obrad podczas głosowania nad projektem. Rejestrowane związki partnerskie dla osób tej samej płci weszły w życie 23 lipca 2006. Obejmują one ograniczone prawo spadkowe, system składek i ubezpieczeń; odwołują się one także do najbliższych krewnych obu stron związku.

W lipcu 2009 Trybunał Konstytucyjny Słowenii orzekł, iż artykuł 22 o rejestrowanych związkach partnerskich narusza artykuł 14 Konstytucji Słowenii mówiący o zakazie dyskryminacji z powodu orientacji seksualnej, a powstała niezgodność powinna zostać usunięta przez prawodawców w ciągu sześciu miesięcy. Mowa była o poszerzeniu praw osób pozostających w związkach jednopłciowych.

W grudniu 2009 centrolewicowy rząd zaproponował nowy kodeks rodzinny przewidujący pełne równouprawnienie par jednopłciowych i różnopłciowych, małżeństwo osób tej samej płci i adopcję dla par homoseksualnych. Projekt wysłano do Zgromadzenia Narodowego. Po długim okresie oczekiwania i leżenia projektu odłogiem, kompromisowa wersja kodeksu rodzinnego została przyjęta w czerwcu 2011. Wprowadzono dla par jednopłciowych niemalże wszystkie prawa przysługujące małżeństwom – łącznie z adopcją biologicznego dziecka partnera – jednakże adopcja dziecka niespokrewnionego z parą jednopłciową oraz sama instytucja małżeństwa pozostały dostępne jedynie dla związków kobiety i mężczyzny[3]. Tak czy inaczej, wprowadzone zmiany zostały anulowane na podstawie przeprowadzonego w 2012 referendum, w wyniku którego został przywrócony stan prawny z roku 2006.

Małżeństwo osób tej samej płci[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 2014 opozycyjna partia Zjednoczona Lewica przedstawiła projekt nowelizujący ustawę z 1976 o małżeństwie i relacjach rodzinnych, który wprowadzi małżeństwa osób tej samej płci[4]. 29 stycznia 2015 rząd nie wyraził sprzeciwu wobec projektu[5]. 10 lutego 2015 komitet do spraw pracy, rodziny, polityki społecznej i niepełnosprawności przyjął w drugim czytaniu ustawę głosami 11 za, 2 przeciw[6]. Trzecie czytanie ustawy zostało zaplanowane na marzec 2015[7]. 3 marca 2015 słoweński parlament uchwalił ustawę ustanawiającą małżeństwa osób tej samej płci. Za przyjęciem tej ustawy głosowało 51 deputowanych, zaś 28 było przeciw[8].

Partie polityczne, takie jak socjaldemokraci – ZLSD, liberałowie – LDS oraz inne popierają prawa gejów i lesbijek. Partie prawicowe: SDS, czy NSi są im zdecydowanie przeciwne.

Adopcja dzieci przez pary jednopłciowe[edytuj | edytuj kod]

Pary jednopłciowe nie mają w Słowenii prawa do adopcji dzieci – zarówno tych z domu dziecka, jak i tych, których jedna z osób jest rodzicem biologicznym. Tę drugą opcję Słoweńcy odrzucili w referendum w 2012.

Prawa osób transpłciowych[edytuj | edytuj kod]

Osoby transseksualne mają w Słowenii możliwość prawnej zmiany płci.

Życie osób LGBT w kraju[edytuj | edytuj kod]

Czarny napis graffiti w Kranju Lezbijke na kole (po słoweńsku Lesbijki na stos) przerobiony kolorem pomarańczowym na Pred lezbijke na kolena (po słoweńsku Przed lesbijkami na kolana).

Gejowskie i lesbijskie ruchy społeczne są w Lublanie aktywne od 1984. Wtedy MAGNUS, gejowski oddział ŠKUC (Studenckiego Centrum Kulturalnego w Lublanie) został założony jako "organizacja kulturalna na rzecz socjalizacji homoseksualizmu". Prolesbijska grupa feministyczna, Lilit, rozpoczęła działalność w 1985. Jej kontynuatorem jest założone w 1987 LL, lesbijska grupa działająca w ramach ŠKUC. W 1990 MAGNUS i LL założyły wspólnie narodową organizację gejów i lesbijek o nazwie Roza Klub.

W innych częściach kraju nie istnieją – lub są bardzo nieliczne – organizacje zajmujące się prawami mniejszości seksualnych.

W Lublanie znajduje się wiele klubów i barów gay-friendly. Początkowo niewielka ich liczba wzrasta z roku na rok. W klubie K4 w Lublanie organizowane są imprezy dla gejów i lesbijek (K4 ROZA) w jedną sobotę w miesiącu. W klubach Factory i Bolivar gejowsko-lesbijskie imprezy organizuje grupa Jing Jang. Odbywają się one średnio raz w miesiącu. Inne gay-friendly lokale w Lublanie to Lan, Tiffany i Galerija.

Odnotowano liczne przypadki przemocy wobec mniejszości seksualnych w całym kraju, w tym słynny atak, który miał miejsce podczas spotkania literackiego w jednym ze znanych gejowskich barów w Lublanie. Sprawcami byli młodzi mężczyźni trzymający pochodnie w rękach. Gejowski działacz Mitja Blažič został ranny.

Podczas parady mniejszości seksualnych w 2007 w Mariborze kilka osób zostało pobitych przez młodych mężczyzn. Na wiejskich terenach Słowenii wiele osób ledwo co kojarzy terminy takie jak gej, lesbijka, feminizm czy transpłciowość.

Sondaże[edytuj | edytuj kod]

Sondaż Eurobarometru opublikowany w 2006 pokazuje, iż 31% Słoweńców popiera małżeństwa osób tej samej płci, a 17% nadanie parom jednopłciowym praw adopcyjnych (średnia Unii Europejskiej to 44% i 33%).

Poparcie Słoweńców wobec: Za Przeciw
Małżeństw homoseksualnych (2003) 40 55
Małżeństw homoseksualnych (2006) 31 -
Adopcji dzieci przez homoseksualistów (2003) 30 67
Adopcji dzieci przez homoseksualistów (2006) 17 -
Równego traktowania homoseksualistów (2001) 44 18

Źródło (za 2006):

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy