Syzyf

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Syzyf toczący kamień, attycka amfora czarnofigurowa z VI w. p.n.e.

Syzyf (gr. Σίσυφος Sísyphos, Sisyphos Aiolides, łac. Sisyphus) – w mitologii greckiej założyciel i król miasta Efyra (późniejszy Korynt), syn Eola. Postać tragiczna. Archetyp. Miał być ojcem Odyseusza i Glaukosa późniejszego króla Koryntu. Bogowie lubili Syzyfa i zapraszali go na swoje uczty, skąd król zawsze podkradał trochę ambrozji, a także słuchał pogłosek i plotek wymienianych przy stole, które potem powtarzał wśród innych śmiertelnych. Bogowie wybaczali jego przewinienia, do czasu gdy zdradził pewien poufny sekret Zeusa. Zdecydowali się zabić Syzyfa, ten jednak uwięził bożka śmierci Tanatosa. Kiedy zauważony został fakt nagłej nieśmiertelności ludzi, Tanatos został odbity. Sprytny Syzyf zdołał powiedzieć swej żonie, aby nie chowała go zgodnie z ceremoniałem greckim - tym samym jego dusza nie mogła zapłacić Charonowi za przeprawę przez Styks. Hades pozwolił więc Syzyfowi na powrót do krainy żywych, aby dopilnować odpowiedniego pochówku swojego ciała. Syzyf jednak wykorzystał ten fakt, i skrył się przed boskim wzrokiem. Żył bardzo długo, lecz w końcu przypomniano sobie o uciekinierze. Wtedy to bogowie zdecydowali, że ukarzą Syzyfa wieczną i bezużyteczną pracą - ma on wtaczać na szczyt ogromnej góry wielki głaz, który jednak przed wierzchołkiem zawsze wymyka mu się z rąk i stacza się na sam dół zbocza[1].

Wnukiem Syzyfa był Bellerofont, który zabił przez nieostrożność swojego brata.

W mieście Efyrze, w zakątku Argos, gdzie dobrej nie braknie paszy dla koni,
żył Syzyf najprzebieglejszy wśród ludzi, syn Ajolosa.
Ów Syzyf miał także syna Glaukosa, a zaś z Glaukosa zrodzony był Bellerofont bez skazy.
Tego pięknością bogowie i pełną powabu siłą obdarowali.
(HomerIliada, Pieśń VI)

Współcześnie określenie „syzyfowa praca” oznacza ciężką, bezcelową pracę, nie mającą końca, z góry skazaną na niepowodzenie.

Dla starożytnych los Syzyfa był zapewne głównie przestrogą, by szanować bogów – jest to przecież kolejny buntownik przeciw boskiej władzy, ale pokolenia późniejszych odbiorców odczytały mit o Syzyfie jako obraz absurdu ludzkiego istnienia. Ludzkie życie jest jak trud Syzyfa, bez sensu, podległe wyższym siłom. Syzyf stał się swoistym symbolem ludzkiego heroizmu i wytrwałości. Uosabia trud i bunt walczącego z bogami o swoją godność.

Archetyp[edytuj | edytuj kod]

Jako archetyp charakteru może być kojarzony z upadłą naturą anielską.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Syzyfie
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło syzyfowa praca w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Jan Parandowski: Mitologia wierzenia i podania Greków i Rzymian. Londyn: PULS, 1992, s. 208-209, seria: Proza i eseistyka. ISBN 0 907587 85 2.