Szałwia łąkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szałwia łąkowa
Illustration Salvia pratensis0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj szałwia
Gatunek szałwia łąkowa
Nazwa systematyczna
Salvia pratensis L.
Sp. pl. 1:25. 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Szałwia łąkowa (Salvia pratensis L.) – gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych. Występuje w Europie (bez Skandynawii)[2]. W Polsce jest gatunkiem średnio pospolitym.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Kwiaty
Pokrój
Roślina o wysokości do 80 cm.
Łodyga
Prosto wzniesiona, czterokanciasta, owłosiona i bruzdowata, pojedyncza lub słabo rozgałęziona w części kwiatostanowej.
Liście
Liście odziomkowe są długoogonkowe, stosunkowo duże, zebrane w rozetę. Dolne liście łodygowe są krótkoogonkowe, górne zaś siedzące. Blaszka liściowa pomarszczona, jajowata, u nasady przeważnie sercowata, ostro zakończona. Brzeg blaszki nieregularnie karbowany. Podsadki zielone, krótsze od kielicha.
Kwiaty
Zebrane po 4-8 w 6-12 nibyokółki, krótkoszypułkowe. Kielich dzwonkowaty, dwuwargowy, gęsto owłosiony. Korona (długość 1-2 cm) o długiej rurce, o barwie fioletowoniebieskiej do fioletowoczerwonej. Górna warga z 3 małymi ząbkami jest hełmiasto sklepiona, dolna krótka i prosta. Wewnątrz 2 pręciki o pylnikach schowanych pod górną wargą, i pojedynczy słupek z 4-krotną zalążnią, długą szyjką i wychylonym na zewnątrz znamieniem. Roślina miododajna, miodniki znajdują się u nasady słupka.
Owoce
Rozłupnia zawierająca gładkie, czarnobrunatne rozłupki.
Korzeń
Długi, zdrewniały korzeń palowy.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do lipca. Występuje w strefie umiarkowanej od niżu po pogórze. Preferuje gleby suchsze, zasobne w składniki mineralne. Rośnie na łąkach, przydrożach i nasypach. Roślina wskaźnikowa gleb bogatych w wapń.

Jest wybitnie przystosowana do zapylania przez owady. Wejście do gardzieli kwiatu zasłania połączona przegubowo z pylnikami specjalna płytka o łyżeczkowatym kształcie. Pod ciężarem siadającego na wardze dolnej owada płytka odsłania wejście do kwiatu, a równocześnie połączone z nią dźwigniowo pylniki dotykają grzbietu owada obklejając go pyłkiem. Słupek w tym kwiecie nie jest jeszcze dojrzały (są to kwiaty przesłupne), a ich szyjka jest wyprostowana, więc znamię znajduje się wysoko. Gdy owad przeleci do innego kwiatu szałwii z dojrzałym już słupkiem, przyniesiony przez niego na grzbiecie pyłek z łatwością przyklei się do znamienia słupka, gdyż w dojrzałym słupku szyjka wygina się w dół.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Jako roślina lecznicza ma mniejsze znaczenie niż szałwia lekarska, ale dawniej stosowano ją do leczenia chorób oczu oraz używano jako środka dezynfekcyjnego. Służyła także jako przyprawa do poprawiania smaku i zapachu wina i piwa.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].