Szabataka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szabataka
Shebitku’s statue (Nubian Museum).jpg
władca starożytnego Egiptu
Okres panowania od 700 p.n.e.
do 690 p.n.e.
Dane biograficzne
Dynastia XXV dynastia
Ojciec Pianchi
Rodzeństwo Taharka
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Imiona Szabataki
hieroglifami
NomenSzabataka - Szebitku, Szebitko
Szabataka Meri Amon
egip.Szabataka - Szebitku, Szebitko
Szabataka Ukochany-przez-Amona
G39 N5
<
M8 E10 N17
D28
>


G39 N5
<
M17 Y5
N35
U7
M8 E10 N17
D28
>
PrenomenDżed-Kau-Re
egip.Trwała-jest-dusza-Re
M23
X1
L2
X1
<
N5 R11 D28
D28
D28
>
Stela przedstawiająca składanie daru przez Szabataka dla Horusa

Szabataka lub Szabako lub Szebitku (imiona kuszyckie) – władca kuszycki rezydujący w Napacie, oraz faraon – władca starożytnego Egiptu z czasów końca Trzeciego Okresu Przejściowego, zaliczany do XXV dynastii kuszyckiej, rezydujący w Tebach. Był synem Pianchiego, starszym bratem Taharki, nastepcą Szabaki na tronie kuszyckim oraz tronie faraonów. Władzę sprawował w latach 700-690 p.n.e.

Stosunki z Asyrią[edytuj | edytuj kod]

Państwo egipskie, zbyt rozległe i zbyt głęboko podzielone potrzebowało więcej niż jednego człowieka aby nad nim zapanować. Zdający sobie z tego sprawę Szabataka, wezwał z Napaty swego młodszego brata Taharkę. Był on całkowitym przeciwieństwem swego starszego brata. Silny i energiczny Taharka, wykazywał wybitne zdolności przewódcze i dowódcze, przybył do Egiptu na czele doborowych jednostek kuszyckich. Szabataka powierzył mu wkrótce sprawowanie części władzy oraz obarczał coraz to bardziej odpowiedzialnymi zadaniami. Mając do pomocy młodego, zdolnego brata - doskonałego dowódcę wojskowego, Szabataka prowadził wobec Asyrii politykę nieustępliwą i bardziej agresywną niż jego poprzednik.

Asyria po rozbiciu koalicji palestyńskiej w latach panowania Szabaki, uwikłana w walki z Urartu znalazła się w przełomowym okresie zmiany na tronie. Po śmierci Sargona II władzę objął jego syn Sennacheryb, dążący do całkowitego podporządkowania sobie królestwa Judy.[1] Korzystając z przełomowego okresu zmian władzy w Asyrii, w Palestynie doszło do powstania koalicji palastyńsko-fenickiej, do której przystąpiły: Sydon, rządony przez Lule, Askalon, rządzony przez Sidka oraz Juda pod rządami Ezechiasza. Koalicjańci wystosowali do Szabataki apel o wsparcie militarne ich działań, a ten w przychylnej odpowiedzi wysłał do Palestyny korpus ekspedycyjny pod dowództwem Taharki. W wyniku działań militarnych podjętych przez Sennacheryba zdobyto Sydon i armia asyryjska pomaszerował dalej w kierunku Askalon. Miasto wkrótce zostało zdobyte, a jego władca został zesłany do Asyrii. Do walnej bitwy wojsk koalicji z armią Sennacheryba doszło pod Elteka, na północ od Aszdod, gdzie wojska koalicji poniosły klęskę. Po bitwie siły asyryjskie skierowały się na wschód i południe w kierunku Lakisz, gdzie Sennacheryb część armii wysłał dalej na wschód i północ w kierunku Jerozolimy, a sam z częścią armii pozostał w jego okolicy. W tym czasie pod Jerozolimą rozpoczęto oblężenie i wkrótce pod wpływem działań militarnych i namów posłów asyryjskich[2] miasto zostało poddane. Korpus Taharki tymczasem podążał na północ w kierunku Lakisz. Wojska Sennacheryba oraz część armii spod Jerozolimy wyruszyła na spotkanie Egipcjan. Wobec klęski koalicji oraz, prawdopodobnie znacznej przewagi wroga, Taharka zdecydował się na odwrót, unikając walnej bitwy. Być może wojska asyryjskie podążyły za korpusem Taharki i do potyczki doszło w okolicach Peluzjum. Do spotkania głównych sił egipskich z armią Sennacheryba nie doszło jednak, gdyż ten niespodziewanie wycofał swa armię. Być może powodem były niepokoje w Babilonii lub, jak podaje Biblia[3], być może zaraza, która zdziesiatkowała armię asyryjską. Resztki tej armii wycofały się do Asyrii. Pomimo swego osłabienia, Sennacheryb zdołał podporządkować sobie Judę i wymusić na niej ogromny haracz[4]. Po powrocie do Egiptu Taharki, Szabataka nie odgrywał już znaczącej roli w państwie. Podporządkowany woli brata, pozostawał jedynie władcą tytularnym.

Piramida Szabataki[edytuj | edytuj kod]

Szabataka został pochowany w piramidzie, zbudowanej pośród grobów przodków i swych poprzedników, w Kurru, nieopodal Napaty. Wraz z władcą pochowano osiem spośród jego rumaków. Zgodę na ceremonialny pogrzeb brata wyraził Taharka, czym zapewne potwierdził objęcie samodzielnej władzy po bracie.

Konkluzja[edytuj | edytuj kod]

Szabataka był władcą słabego charakteru i zdrowia. W sprawowaniu władzy wspierał się, a w prowadzeniu działań militarnych wyręczał się swym młodszym bratem Taharką. Istnieją osądy, mówiące iż obaj bracia byli współwładcami, a w ostatnich latach panowania Szabataka został całkowicie zdominowany przez swego brata. Według Manethona Szabataka został przez niego pozbawiony władzy i zamordowany.


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • „Biblia to jest Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu”, Brytyjskie i zagraniczne Towarzystwo Bibilijne, Warszawa 1980.
  • Grimal N. – „Dzieje starożytnego Egiptu”, PIW, Warszawa 2004, ISBN 83-06-02917-8.
  • Kwiatkowski B. – „Poczet faraonów”, Iskry, Warszawa 2002, ISBN 83-207-1677-2.
  • Edwards I.E.S. - „Piramidy Egiptu”, PIW, Warszawa 1995, ISBN 83-06-02426-5.
  • Černý J. - „Religia starożytnych Egipcjan”, PIW, Warszawa 1974.

Przypisy

  1. Iz 36, 1-6, 2 Krl 18, 13-18
  2. 2 Krl 18, 19-21
  3. 2 Krl 19, 35-36, 2 Krl 32, 20-21
  4. 2 Krl 18, 14-16


Poprzednik
Szabaka
HekaNemesNechacha PioMs.svg Trzeci Okres Przejściowy
Szabataka – XXV dynastia kuszycka

700-690 p.n.e.
HekaNemesNechacha PioMs.svg Następca
Taharka