Szachowe turnieje pretendentów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Turnieje pretendentów FIDE stanowiły trzeci i najwyższy szczebel eliminacji (po turniejach strefowych i międzystrefowych) wyłaniających przeciwnika dla mistrza i mistrzyni świata w szachach. Projekt turniejów pretendentów powstał na Kongresie FIDE w Winterthur w 1946 roku.

Turnieje pretendentów[edytuj | edytuj kod]

W historii FIDE rozegrano siedem turniejów pretendentów (pięć w latach 1950–1962 oraz w latach 1985 i 2013), z których zwycięzca turnieju kwalifikował się bezpośrednio do meczu o mistrzostwo świata. Wyjątkiem był turniej z roku 1985, który jako jedyny stanowił pośrednią eliminację do meczów pretendentów (awansowało wówczas czterech zawodników). W latach 1965–1995 przeciwnika dla mistrza świata wyłaniano drogą meczów, rozgrywanych systemem pucharowym.

Formuła turniejów pretendentów zmieniała się wielokrotnie. Wszystkie turnieje rozegrano systemem kołowym (w formule jedno, dwu lub czterokołowej). Udział w turniejach pretendentów przysługiwał zawodnikom pokonanym w meczach o mistrzostwo świata oraz (w zależności od regulaminu danego cyklu) od 6 do 9 najlepszym szachistom z turnieju międzystrefowego. Wyjątkowo w roku 1953 dopuszczono również do startu zawodników, którzy w poprzedniej edycji zajęli w turnieju pretendentów miejsca od 2 do 5. Od 2013 r. uczestników wyłaniano również poprzez inne eliminacje (np. finaliści Pucharu Świata lub cyklu Grand Prix, jak również zawodnicy zakwalifikowani na podstawie list rankingowych).

Obsada turniejów wahała się od 8 do 16 zawodników.

Budapeszt 1950[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 18 rund
Dogrywka o I miejsce: D.Bronstein – I.Bolesławski 7½ – 6½

Miejsce Zawodnicy Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Izaak Bolesławski 12
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Dawid Bronstein 12
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wasilij Smysłow 10
4 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Paul Keres
5 Argentyna Miguel Najdorf 9
6 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Aleksander Kotow
7 Szwecja Gideon Ståhlberg 8
8 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Salomon Flohr 7
9 Węgry Andor Lilienthal 7
10 Węgry László Szabó 7

Zurych 1953[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 28 rund

Miejsce Zawodnicy Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wasilij Smysłow 18
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Dawid Bronstein 16
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Paul Keres 16
4 Stany Zjednoczone Samuel Reshevsky 16
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Tigran Petrosjan 15
6 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Jefim Geller 14½
7 Argentyna Miguel Najdorf 14½
8 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Aleksander Kotow 14
9 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Mark Tajmanow 14
10 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Jurij Awerbach 13½
11 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Izaak Bolesławski 13½
12 Węgry László Szabó 13
13 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Svetozar Gligorić 12½
14 Holandia Max Euwe 11½
15 Szwecja Gideon Ståhlberg 8

Amsterdam 1956[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 18 rund

Miejsce Zawodnicy Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wasilij Smysłow 11½
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Paul Keres 10
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Dawid Bronstein
4 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Jefim Geller
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Tigran Petrosjan
6 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Borys Spasski
7 Węgry László Szabó
8 Czechosłowacja Miroslav Filip 8
9 Argentyna Óscar Panno 8
10 Argentyna Herman Pilnik 5

Jugosławia 1959[edytuj | edytuj kod]

Rozegrany w trzech miastach: Bled, Zagrzeb i Belgrad
Turniej czterokołowy, 28 rund

Miejsce Zawodnicy Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Michaił Tal 20
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Paul Keres 18½
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Tigran Petrosjan 15½
4 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wasilij Smysłow 15
5 Stany Zjednoczone Bobby Fischer 12½
6 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Svetozar Gligorić 12½
7 Islandia Friðrik Ólafsson 10
8 Stany Zjednoczone Pál Benkő 8

Curaçao 1962[edytuj | edytuj kod]

Turniej czterokołowy, 28 rund
M.Tal wycofał się po 21 rundach

Miejsce Zawodnicy Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Tigran Petrosjan 17½
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Jefim Geller 17
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Paul Keres 17
4 Stany Zjednoczone Bobby Fischer 14
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wiktor Korcznoj 13½
6 Stany Zjednoczone Pál Benkő 12
7 Czechosłowacja Miroslav Filip 7
8 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Michaił Tal 7

Montpellier 1985[edytuj | edytuj kod]

Turniej kołowy, 15 rund
W meczu dodatkowym pomiędzy J.Timmanem a M.Talem padł remis 3 – 3, dający awans Timmanowi lepszą punktacją dodatkową.

Miejsce Zawodnicy Ranking Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Artur Jusupow 2600 9
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Rafael Waganian 2625 9
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Andriej Sokołow 2555 9
4 Holandia Jan Timman 2640
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Michaił Tal 2565
6 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Borys Spasski 2590 8
7 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Ołeksandr Bielawski 2640 8
8 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wasilij Smysłow 2595
9 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Aleksander Czernin 2560
10 Stany Zjednoczone Yasser Seirawan 2570 7
11 Anglia Nigel Short 2575 7
12 Węgry Lajos Portisch 2625 7
13 Szwajcaria Wiktor Korcznoj 2630
14 Węgry Zoltán Ribli 2605
15 Kuba Jesus Nogueiras 2545 6
16 Kanada Kevin Spraggett 2550 5

Londyn 2013[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 14 rund
W turnieju zwyciężyli Magnus Carlsen i Władimir Kramnik, jednak prawo do gry z mistrzem świata Viswanathanem Anandem zdobył Carlsen, który miał lepszą punktacją dodatkową (odniósł więcej zwycięstw – 5 [Kramnik – 4])[1].

Miejsce Zawodnicy Ranking Punkty
1 Norwegia Magnus Carlsen 2872
2 Rosja Władimir Kramnik 2810
3 Rosja Piotr Swidler 2747 8
4 Armenia Lewon Aronian 2809 8
5 Rosja Aleksander Griszczuk 2764
6 Izrael Boris Gelfand 2740
7 Ukraina Wasyl Iwanczuk 2757 6
8 Azerbejdżan Tejmur Radżabow 2793 4

Chanty-Mansyjsk 2014[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 14 rund

Miejsce Zawodnicy Ranking Punkty
1 Indie Viswanathan Anand 2770
2 Rosja Siergiej Kariakin 2766
3 Rosja Władimir Kramnik 2787 7
4 Azerbejdżan Szachrijar Mammedjarow 2757 7
5 Rosja Dmitrij Andriejkin 2709 7
6 Armenia Lewon Aronian 2830
7 Rosja Piotr Swidler 2758
8 Bułgaria Weselin Topałow 2785 6

Turnieje pretendentek[edytuj | edytuj kod]

Moskwa 1952[edytuj | edytuj kod]

Turniej kołowy, 16 uczestniczek

Miejsce Zawodniczki Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Jelizawieta Bykowa 11½
2 Holandia Fenny Heemskerk 10½
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Olga Ignatiewa 10½
4 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Walentina Borisenko 10
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Kira Zworykina 10
6 Niemiecka Republika Demokratyczna Edith Keller-Herrmann 10
7 Anglia Eileen Tranmer 9
8 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Olga Rubcowa 8

Moskwa 1955[edytuj | edytuj kod]

Turniej kołowy, 20 uczestniczek

Miejsce Zawodniczki Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Olga Rubcowa 15
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Łarisa Wolpert 14½
3 Niemiecka Republika Demokratyczna Edith Keller-Herrmann 14
4 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Kira Zworykina 13½
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Walentina Borisenko 13
6 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Verica Nedeljković 12½
7 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Milunka Lazarević 12
8 Bułgaria Antonia Iwanowa 11½
9 Holandia Fenny Heemskerk 10
10 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Olga Ignatiewa

Płowdiw 1959[edytuj | edytuj kod]

Turniej kołowy, 15 uczestniczek

Miejsce Zawodniczki Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Kira Zworykina 11½
2 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Verica Nedeljković 10½
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Łarisa Wolpert
4 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Salme Rootare 9
5 Niemiecka Republika Demokratyczna Edith Keller-Herrmann 9
6 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Milunka Lazarević 8
7 Węgry Éva Karakas
8 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Walentina Borisenko 7
9 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Olga Rubcowa
10 Czechosłowacja Květa Eretová 6

Vrnjačka Banja 1961[edytuj | edytuj kod]

Turniej kołowy, 17 uczestniczek

Miejsce Zawodniczki Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Nona Gaprindaszwili 13
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Walentina Borisenko 11
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Kira Zworykina 10
4 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Verica Nedeljković
5 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Milunka Lazarević
6 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Tatiana Zatułowska
7 Rumunia Alexandra Nicolau 9
8 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Łarisa Wolpert 9
9 Węgry Éva Karakas 9
10 Rumunia Elisabeta Polihroniade 8
11 Polska Henryka Konarkowska 7

Suchumi 1964[edytuj | edytuj kod]

Turniej kołowy, 18 uczestniczek
Dogrywka o I miejsce: 1. A.Kusznir, 2. M.Lazarević, 3. T.Zatułowska

Miejsce Zawodniczki Punkty
1 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Milunka Lazarević 12½
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Ałła Kusznir 12½
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Tatiana Zatułowska 12½
4 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Kira Zworykina 11
5 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Katarina Jovanović 11
6 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Maaja Ranniku 10½
7 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Walentina Borisenko 10
8 Polska Henryka Konarkowska 10
9 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Verica Nedeljković 9
10 Czechosłowacja Květa Eretová

Subotica 1967[edytuj | edytuj kod]

Turniej kołowy, 18 uczestniczek

Miejsce Zawodniczki Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Ałła Kusznir 13½
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Walentina Kozłowska 12½
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Tatiana Zatułowska 12½
4 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Tereza Štadler 12
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Aleksandra Kisłowa 11
6 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Verica Nedeljković 10½
7 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Nana Aleksandria 10
8 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Milunka Lazarević 10
9 Rumunia Alexandra Nicolau 10
10 Niemiecka Republika Demokratyczna Waltraud Nowarra 8

Malmö 1986[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 14 rund

Miejsce Zawodniczki Ranking Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Jelena Achmyłowska 2305
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Nana Aleksandria 2310 9
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Marta Lityńska 2275 8
4 Szwecja Pia Cramling 2400 7
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Lidia Siemionowa 2260 7
6 Polska Agnieszka Brustman 2220
7 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Irina Lewitina 2340 6
8 Chińska Republika Ludowa Wu Mingqian 2145 3

Ckaltubo 1988[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 14 rund
Dogrywka o I miejsce: N.Ioseliani – J.Achmyłowska 3 – 2

Miejsce Zawodniczki Ranking Punkty
1 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Nana Ioseliani 2455 10
2 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Jelena Achmyłowska 2400 10
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Irina Lewitina 2355 8
4 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Marta Lityńska 2415 8
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Nana Aleksandria 2415
6 Polska Agnieszka Brustman 2395
7 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Nona Gaprindaszwili 2485
8 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Ketevan Arachamia 2420

Bordżomi 1990[edytuj | edytuj kod]

Turniej kołowy
Dogrywka o I miejsce: Xie Jun – A.Marić 4½ – 2½

Miejsce Zawodniczki Ranking Punkty
1 Chińska Republika Ludowa Xie Jun 2360
2 Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii Alisa Marić 2305
3 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Alisa Gallamowa 2370 4
4 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Nana Ioseliani 2480 4
5 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Nona Gaprindaszwili 2435
6 Stany Zjednoczone Jelena Donaldson 2430 3
7 Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Ketino Kachiani 2330
8 Czechosłowacja Eliska Klimova 2340 2

Szanghaj 1992[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 16 rund
Finałowy mecz pretendentek: N.Ioseliani – Z.Polgar 6 – 6, Ioseliani awansowała w wyniku losowania.

Miejsce Zawodniczki Ranking Punkty
1 Węgry Zsuzsa Polgár 2540 12½
2 Gruzja Nana Ioseliani 2445
3 Gruzja Maja Cziburdanidze 2505
4 Federalna Republika Jugosławii Alisa Marić 2390 8
5 Chińska Republika Ludowa Qin Kanying 2315 8
6 Stany Zjednoczone Irina Lewitina 2415
7 Chińska Republika Ludowa Peng Zhaoqin 2370 6
8 Gruzja Nona Gaprindaszwili 2435 6
9 Chińska Republika Ludowa Wang Pin 2370 6

Tilburg 1994[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 16 rund
Dogrywka o I miejsce: Z.Polgar – M.Cziburdanidze 5½ – 1½

Miejsce Zawodniczki Ranking Punkty
1 Węgry Zsuzsa Polgár 2550 10½
2 Gruzja Maja Cziburdanidze 2520 10½
3 Szwecja Pia Cramling 2525
4 Rosja Alisa Gallamowa 2475 8
5 Federalna Republika Jugosławii Alisa Marić 2400 8
6 Chińska Republika Ludowa Peng Zhaoqin 2370
7 Gruzja Nana Ioseliani 2435 7
8 Rumunia Cristina-Adela Foişor 2405 7
9 Gruzja Ketevan Arachamia 2450 5

Groningen 1997[edytuj | edytuj kod]

Turniej dwukołowy, 18 rund
Ketino Kachiani wycofała się po 10 rundach

Miejsce Zawodniczki Ranking Punkty
1 Rosja Alisa Gallamowa 2445 13½
2 Chińska Republika Ludowa Xie Jun 2495 12½
3 Gruzja Nana Ioseliani 2520 11
4 Gruzja Maja Cziburdanidze 2525 11
5 Holandia Peng Zhaoqin 2400 9
6 Federalna Republika Jugosławii Alisa Marić 2460 9
7 Gruzja Ketevan Arachamia 2430 9
8 Szwecja Pia Cramling 2520
9 Gruzja Nino Gurieli 2370 5
10 Gruzja Ketino Kachiani 2415

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]