Szakłak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szakłak
Szakłak pospolity
Szakłak pospolity
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina szakłakowate
Rodzaj szakłak
Nazwa systematyczna
Rhamnus L.
Sp. Pl. 193. 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
Rhamnus catharticus L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło szakłak w Wikisłowniku

Szakłak (Rhamnus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny szakłakowatych. Liczy ok. 125[3]–150 gatunków[4]. Występują głównie na półkuli północnej[3], osiągając największe zróżnicowanie we wschodniej Azji i Ameryce Północnej, tylko kilka gatunków rośnie w Europie i Afryce[4], we florze Polski występuje tylko jeden gatunek – szakłak pospolity.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy lub małe drzewa do 6 m wysokości, czasem płożące[5][3]. U wielu gatunków występują ciernie[3].
Liście
Zimozielone lub opadające na zimę, naprzeciwległe lub skrętoległe. Pojedyncze, często o piłkowanych brzegach, rzadko całobrzegie. Przylistki zwykle szybko opadające, rzadko trwałe[3].
Kwiaty
Niepozorne, jedno- lub obupłciowe, wyrastające w gronach w kątach liści. Działek 4 lub 5, zrośniętych u nasady kubeczkowato. Płatki zredukowane, czasem zupełnie ich brak.. Pręcików 4 lub 5, przyrośniętych do działek. Zalążnia górna z 2 lub 3 owocolistków. Szyjka słupka trójdzielna[3].
Owoce
Niewielkie, mięsiste pestkowce[4], zwykle czarne, rzadziej czerwone. Zawierają 2–4 nasiona[3].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiaty zapylane są przez muchówki i błonkówki[3]. Owoce chętnie zjadane przez ptaki, które przyczyniają się do rozsiewania nasion[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[2][6]

Cervispina C. G. Ludwig, Oreoherzogia W. Vent, Oreorhamnus Ridl.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do plemienia Rhamneae, podrodziny Rhamnaceae, rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae L.), rzędu różowców, kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1]. Rodzaj blisko spokrewniony z głożyną (Zizyphus)[3].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rhamnanae Takht. ex Reveal, rząd szakłakowce (Rhamnales Dumort.), rodzina szakłakowate (Rhamnaceae Juss.), podrodzina Rhamnoideae Eaton, plemię Rhamneae Horan., rodzaj szakłak (Rhamnus L.)[7].

Gatunki flory Polski[8]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. Z niektórych produkuje się barwniki. Niektóre są wykorzystywane do produkcji lekarstw (szczególnie przeczyszczających).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-23].
  2. 2,0 2,1 2,2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and Shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 343. ISBN 0333730038.
  4. 4,0 4,1 4,2 Rhamnus (pol.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-02-17].
  5. 5,0 5,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  6. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Rhamnus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.