Szalej jadowity
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Szalej jadowity | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad astrowych |
| Rząd | selerowce |
| Rodzina | selerowate |
| Rodzaj | szalej |
| Gatunek | szalej jadowity |
| Nazwa systematyczna | |
| Cicuta virosa L. Sp.Pl.2. 1753 |
|
| Synonimy | |
|
Cicuta mackenzieana Raup[2] |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Szalej jadowity (Cicuta virosa L. ) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny selerowatych (Apiaceae Lindl). Jest szeroko rozprzestrzeniony na półkuli północnej. Występuje w Azji, Europie i Ameryce Północnej, głównie na obszarach o klimacie umiarkowanym i zimnym, ale w Azji jego zasięg obejmuje również obszar w Indiach o tropikalnym klimacie[2].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Łodyga
- Naga, dęta, górą rozgałęziona. Ma wysokość do 1,2 m.
- Liście
- 2 -3 krotnie pierzastosieczne, odcinki lancetowate, na brzegach ostro piłkowane. Ogonki liściowe dęte, pochwy liściowe również rozdęte.
- Kwiaty
- Zebrane w wieloszypułkowe baldachy złożone z 10 – 12 baldaszków. Pokryw brak, pokrywek wiele, zwisłych, szczecinowatych. Kwiaty drobne, białe z wykształconym kielichem w postaci pięciu wyraźnych ząbków. Mają charakterystyczny mysi zapach, zapylane są przez muchy.
- Owoc
- Kulista rozłupnia, dwubocznie ściśnięta. Każda rozłupka na grzbiecie z 5 podłużnymi żeberkami.
- Część podziemna
- Ma bulwiaste kłącza podobne do kłącza tataraku z widocznymi na przekroju komorami powietrznymi. Pachnie pietruszką i ma słodkawy smak.
[edytuj] Biologia i ekologia
- Rozwój
- Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Nasiona dojrzewają od połowy sierpnia przez wrzesień. Roznoszone są przez wodę (hydrochoria).
- Siedlisko
- Występuje w miejscach podmokłych, na brzegach stawów, przy rowach, na torfowiskach, w szuwarach.
- Fitosocjologia
- Gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Magnocaricion, Ass. Cicuto-Caricetum pseudocyperi[3]
- Czynniki fotochemiczne
- Roślina bardzo silnie trująca: Cała roślina jest trująca, a szczególnie łodyga i kłącze[4]. Zawiera trujący wielonienasycony alkohol – cykutoksynę bardzo silnie toksyczny; już spożycie niewielkich ilości powoduje silne zatrucie. Objawy zatrucia występują szybko, do 20 minut po spożyciu. Są to: ślinotok, pieczenie w jamie ustnej, mdłości, wymioty, rozszerzenie źrenic, drgawki, utrata świadomości, trudności w oddychaniu. Śmierć może nastąpić wskutek porażenia ośrodka oddechowego[4].
- Genetyka
- Liczba chromosomów 2n=22, 44[5].
[edytuj] Ciekawostki
- Ma wiele zwyczajowych nazw: blekot, bzducha wodna, cykuta, cykuta jadowita, pietruszyca wodna, szaleniec, szaleń, wsza wodna.
- Tradycja literacka głosi, że wskutek otrucia cykutą zmarł między innymi Sokrates. Opisy egzekucji świadczą jednak, że został on najprawdopodobniej otruty szczwołem plamistym (Conium maculatum), w starożytności również określanym łacińskim cicuta. Szalej jadowity był jednak dawniej używany do skrytobójczych otruć[4].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-01].
- ↑ 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Burkhard Bohne, Peter Dietze: Rośliny trujące: 170 gatunków roślin ozdobnych i dziko rosnących. Warszawa: Bellona, Spółka Akcyjna, 2008. ISBN 978-83-11-11088-5.
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
