Szalony Koń

Szalony Koń (Crazy Horse) Tashunka Witko lub Tashunka Uitko
Domniemany wizerunek "Szalonego Konia", zdjęcie z 1877 r.
Data urodzenia	4 grudnia 1849
Data śmierci	5 września 1877
Zawód	Wódz plemienia Oglala Teton Dakotów
Multimedia w Wikimedia Commons

Szalony Koń, właściwie Tashunka Witko lub Tashunka Uitko (co znaczy: jego koń jest nieposkromiony) (ang. Crazy Horse), ur. 4 grudnia 1849, zm. 5 września 1877 – wódz Indian plemienia Oglalów, należących do konfederacji Teton Dakotów (Siuksów).

Urodził się w obecnej Dakocie Południowej, niedaleko Rapid City. Data urodzenia nie jest pewna – podaje się także ok. 1842 rok. W 1865 roku sprzeciwił się zbrojnie planom wybudowania drogi do złotonośnych pól w Montanie. W 1874 roku odmówił opuszczenia terenów przyznanych Siuksom, które stały się obiektem zainteresowania poszukiwaczy złota. Doprowadziło to do zwycięskiej dla Indian bitwy nad Powder Creek, 17 czerwca 1876. W walce tej brali też udział Czejenowie.

Później Szalony Koń ruszył na północ, by tam nad rzeką Little Bighorn połączyć się z głównymi siłami Siuksów. Był jednym z głównych wodzów Indian i autorów zwycięstwa w bitwie nad Little Bighorn, zakończonej kompletnym zniszczeniem pułku kawalerii ppłka Custera. Powrócił następnie wraz z resztą plemienia w rodzinne strony. Ścigany przez generała Crooka, poddał się mu w Nebrasce w 1877 roku powodowany głodem swoich ludzi i namówiony przez swego wuja, Pstrego Ogona. Ale zanim do tego doszło, stoczył 7 i 8 stycznia z wojskiem gen. Milesa dwudniową bitwę w okolicy Wolf Mountain.

Internowano go w Forcie Robinson w Nebrasce, gdzie został zabity bagnetem przez wartownika podczas próby ucieczki.

Ogromny, powstający pomnik Szalonego Konia wykuty w skale, autorstwa rzeźbiarza polskiego pochodzenia Korczaka Ziółkowskiego, można obejrzeć niedaleko Custer City w hrabstwie Custer stanu Dakota Południowa.