Szamasz-szuma-ukin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Szamasz-szum-ukin)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szamasz-szuma-ukin
król Babilonu
Okres panowania od 668 p.n.e.
do 648 p.n.e.
Dane biograficzne
Dynastia Sargonidzi
Ojciec Asarhaddon
Matka Eszarra-hamat
Rodzeństwo Aszurbanipal
Szerua-eterat
Mapa imperium nowoasyryjskiego

Szamasz-szuma-ukin (akad. Šamaš-šuma-ukīn[1]) – król Babilonii z asyryjskiej dynastii Sargonidów, syn władcy asyryjskiego Asarhaddona, starszy brat Aszurbanipala. Panował w latach 668-648 p.n.e.

Kwestia sukcesji po Asarhaddonie[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Sin-nadin-apli, swego najstarszego syna, który zmarł najprawdopodobniej wkrótce po wyznaczeniu go na następcę tronu[2], Asarhaddon, król Asyrii i Babilonii, ponownie zająć się musiał uregulowaniem kwestii dziedziczenia tronu. W miesiącu ajaru (kwiecień-maj) w 672 roku p.n.e. oficjalnie wyznaczył on dwóch innych swoich synów na następców tronów Asyrii i Babilonii: Aszurbanipal, młodszy z nich, przejąć miał tron Asyrii, podczas gdy starszy, Szamasz-szuma-ukin, objąć miał tron Babilonii[3]. Pokojowe objęcie władzy w Asyrii i Babilonii przez obu braci po śmierci ich ojca gwarantować miały tzw. traktaty wasalne, w których przedstawiciele arystokracji asyryjskiej i plemion Medów zobowiązywali się wypełnić wolę Asarhaddona, pomóc jego synom w objęciu tronów i zachować im wierność. Wszystkie te klauzule zostały obłożone przysięgami na bogów. Zapobiegliwość Asarhaddona miała uchronić państwo i dynastię Sargonidów przed wstrząsami i rozłamem jakie towarzyszyły objęciu władzy przez niego samego[4].

Rządy w Babilonii[edytuj | edytuj kod]

Asarhaddon zmarł w 669 roku p.n.e. i tron asyryjski zgodnie z jego wolą objął Aszurbanipal[3]. Szamasz-szuma-ukin objął tron Babilonii dopiero rok później, po tym jak przybył do Babilonu przywożąc ze sobą z Asyrii posąg boga Marduka[3]. Jako władca Szamasz-szuma-ukin znany jest ze swych prac budowlanych prowadzonych w Babilonie, Borsippie i Sippar[3]. Datowane jego imieniem dokumenty ekonomiczne i administracyjne odkryto w wielu babilońskich miastach, w tym w Babilonie, Borsippie, Kucie, Dilbat, Kisz, Nippur, Sippar, Ur i Uruk[3]. Nie wiadomo czy obszar zajmowany przez plemię Gambulu na granicy z Elamem znajdował się pod jego kontrolą czy nie[3].

Nie są znane dokładnie polityczne relacje pomiędzy Szamasz-szuma-ukinem a jego bratem Aszurbanipalem, ale władza zwierzchnia wyraźnie znajdowała się w rękach tego ostatniego, który aktywnie zaangażowany był w wojskowe i polityczne sprawy w Babilonii[3]. Według inskrypcji Aszurbanipala to on był tym, który osadził swego brata na tronie Babilonu, i to przed nim, a nie przed Szamasz-szuma-ukinem, odpowiadali babilońscy oficjele i urzędnicy[3]. Kontrola nad wojskiem też znajdowała się w rękach Aszurbanipala. Gdy ok. roku 664 p.n.e. elamicki król Urtaki najechał Babilonię docierając pod Babilon i Uruk, Szamasz-szuma-ukin musiał czekać, aż jego brat przysłał oddziały które poradziły sobie z wrogiem[3].

Nie ma dowodów na to, że Szamasz-szuma-ukin był niezadowolony z istniejącego stanu rzeczy, ale nieustanne wtrącanie się Aszurbanipala w sprawy Babilonii było niewątpliwie tym czynnikiem, który w końcu doprowadził do buntu przeciw zwierzchnictwu jego brata[3].

Bunt[edytuj | edytuj kod]

Bunt Szamasz-szuma-ukina rozpoczął się na początku 652 roku p.n.e. Jak dotychczas jego babilońskie archiwa nie zostały odnalezione, więc przy rekonstrukcji wydarzeń musimy polegać na źródłach asyryjskich[3]. Według nich rebelia Szamasz-szuma-ukina znalazła poparcie wśród grup Babilończyków, Chaldejczyków, Aramejczyków i mieszkańców Kraju Nadmorskiego[3]. Roczniki Aszurbanipala podają, że przed wojskami asyryjskimi bramy swe zamknęły Babilon, Borsippa i Sippar, natomiast z formuł datujących dokumenty wynika, że dodatkowo Nippur i Dilbat przyłączyły się do buntu, podczas gdy Kuta, Ur, Uruk i wiele innych miast na południu Babilonii pozostało wiernych Aszurbanipalowi[5]. 23 dnia miesiąca ajaru (kwiecień-maj) 652 roku p.n.e. Aszurbanipal wystosował odezwę do mieszkańców Babilonu, apelując do nich by nie przyłączali się do buntu Szamasz-szuma-ukina i przyrzekając im łaskę[5]. Asyryjskie inskrypcje wspominają, że Humban-nikasz II i Tammaritu II, dwóch władców Elamu, udzieliło Szamasz-szuma-ukinowi pomocy wojskowej w zamian za przysłane przez niego dary[5]. Wojska przysłane przez pierwszego z nich rozbite zostały przez Asyryjczyków w bitwie pod Mangisi[6], najprawdopodobniej gdzieś w pobliżu rzeki Dijali[5]. Szejkowie dwóch plemion arabskich na zachodzie też mieli wesprzeć rebelię[5]. Na południu Babilonii głównym sojusznikiem Szamasz-szuma-ukina był Nabu-bel-szumati z plemienia Bit-Jakini, który prowadził swe działania wojenne z Kraju Nadmorskiego[5].

27 dnia miesiąca addaru (luty-marzec) 652 roku p.n.e. siły babilońskie rozbite zostały przez Asyryjczyków w bitwie pod Hiritu w północnej Babilonii[5]. W połowie następnego roku rebeliantom udało się wprawdzie na krótko przejąć inicjatywę i zdobyć miasto Kuta, ale już pod koniec tego samego roku Asyryjczycy przeszli do kontrofensywy i zajęli Nippur[5]. 11 dnia miesiąca Du'ūzu (czerwiec-lipiec) 650 roku p.n.e. wojska asyryjskie rozpoczęły oblężenie Babilonu[5]. Wiele z dokumentów powstałych w Babilonie w czasie oblężenia wspomina o głodzie i ciężkich warunkach panujących w mieście[5]. Ostatnie znane dokumenty datowane imieniem Szamasz-szuma-ukina powstały 28 dnia miesiąca abu (lipiec-sierpień) 648 roku p.n.e. w Borsippie i 30 dnia miesiąca abu 648 roku p.n.e. w Babilonie, co wskazuje, że stolica musiała paść łupem Asyryjczyków niedługo potem[5]. Szamasz-szuma-ukin zginął w trakcie oblężenia, najprowdopodobniej popełniając samobójstwo, ale jest też możliwe, że zabity został przez swych poddanych chcących doprowadzić do zakończenia oblężenia[5]. Kronika akitu, która podaje, że w 651, 650, 649 i 648 roku p.n.e. nie obchodzono w Babilonie noworocznego święta akitu, milczy na temat roku 647 p.n.e., co wskazuje, że sytuacja w Babilonii była już na tyle opanowana przez Asyryjczyków, że święto akitu w końcu mogło się odbyć[5].

Po odzyskaniu kontroli nad zbuntowanymi miastami i pokonaniu wszystkich tych, którzy udzielili Szamasz-szuma-ukinowi poparcia, Aszurbanipal wyznaczył w Babilonii nowych gubernatorów i urzędników, a na tronie Babilonu jako marionetkowego władcę osadził Kandalanu[5].

Przypisy

  1. Frame G., Šamaš-šuma-ukīn, w: Reallexikon..., s. 618.
  2. Kwasman T., Parpola S., Legal transactions of the Royal Court of Niniveh (Part I: Tiglath-Pileser III through Esarhaddon), State Archives of Assyria, t. 6, Helsinki University Press 1991., s. XXIX.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Frame G., Šamaš-šuma-ukīn, w: Reallexikon..., s. 619.
  4. Laessøe J., Ludy Asyrii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1972, s. 167-175.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 Frame G., Šamaš-šuma-ukīn, w: Reallexikon..., s. 620.
  6. Frame G., Babylonia 669-627 B.C.: a political history, Nederlands Historisch-Archaeologisch Instituut te İstanbul, 1992., s. 291.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Frame G., Šamaš-šuma-ukīn, w: Reallexikon der Assyriologie, tom XI (Prinz, Prinzessin - Samug), Walter de Gruyter, Berlin - New York 2006-2008, s. 618-621.


Poprzednik
Asarhaddon
Babylonlion.JPG Król Babilonu
668 - 648 p.n.e.
Babylonlion.JPG Następca
Kandalanu