Szamszi-ilu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Szamszi-ilu (akad. Šamšī-ilu, tłum. „Słońcem moim jest bóg”) – dostojnik i naczelny dowódca wojsk (turtannu) z czasów panowania asyryjskich królów Adad-nirari III (810-782 p.n.e.), Salmanasara IV (782-772 p.n.e.), Aszur-dana III (771-754 p.n.e) i Aszur-nirari V (754-746 p.n.e.)[1][2]. Trzykrotnie, w 780, 770 i 752 r. p.n.e. pełnił urząd limmu - eponima[2][1].

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

O pochodzeniu Szamszi-ilu nie wiadomo praktycznie nic. Jedni uczeni - kierując się jego bliskimi związkami z miastem Til Barsip - widzą w nim członka królewskiej rodziny z aramejskiego państewka Bit-Adini, pozostawionej u władzy przez Salmanasara III (858-825 p.n.e.) po tym, jak podbił on i przekształcił to krolestwo w asyryjską prowincję[3]. Inni badacze z kolei widzą w nim członka asyryjskiej rodziny krolewskiej - być może młodszego syna króla Adad-nirari III[4]. Na to, iż musiał mieć on jakiś związek z asyryjską rodziną panującą, wskazywać może odkrycie złotego naczynia z jego inskrypcją w grobowcu asyryjskiej królowej Mulissu-mukanniszat-Ninuy[4].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Szamszi-ilu najprawdopodobniej odebrał staranne wykształcenie na dworze asyryjskim, gdzie zaczął obejmować coraz to ważniejsze stanowiska w armii[3]. Za czasów panowania Adad-nirari III zajmował już na pewno urząd głównodowodzącego armii asyryjskiej, gdyż w inskrypcji na steli z Antakyi król ten wymienia jego imię w związku z wyznaczeniem nowej linii granicznej pomiędzy królestwami Hamat i Arpad (ok. 800 r. p.n.e.)[2]. Wykorzystując małoletność króla i słabość władzy królewskiej Szamszi-ilu stał się szarą eminencją na dworze asyryjskim, kierując od 796 r. p.n.e. w rzeczywistości sprawami państwa[1]. Zgodnie z asyryjskimi listami eponimów utrzymał on swą pozycję i wielkie wpływy za panowania trzech kolejnych następców Adad-nirari III[2]. W tym czasie nie tylko wielokrotnie towarzyszył władcom asyryjskim w ich wyprawach wojennych, ale organizował i prowadził też własne wyprawy wojenne[2]. Z inskrypcji Salmanasara IV na steli z Pazarcik wiadomo na przykład, iż w 773 r. p.n.e. Szamszi-ilu brał udział w wyprawie wojennej przeciw królestwu Damaszku[2]. Prowincję Bit-Adini traktował jak własne księstwo, obierając za swą siedzibę jej stolicę - Til Barsip. W mieście tym odkryto liczne sławiące go inskrypcje, w tym zapisany na wielkim kamiennym lwie opis jego zwycięskich wypraw przeciwko Argiszti I, władcy Urartu[3]. W innej, częściowo zachowanej inskrypcji, Szamszi-ilu chwali się wzniesieniem w pobliżu Aszur nowego miasta, ktore nazwał Šarru-iddina (tłum. „Król mi je dał”)[2]. W jeszcze innej inskrypcji wymienia całą listę swych tytułów: „naczelny dowódca wojsk, wielki herold, zarządca świątyń, dowódca wielkiej armii, gubernator krajów Hatti, Guti i Namri[2]. Informacje o Szamszi-ilu urywają się pod koniec panowania Aszur-nirari V, kiedy to Asyrię objęła fala buntów i zamieszek, która w 845 roku p.n.e. wyniosła na tron Tiglat-Pilesera III (745-727 p.n.e.).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Joannes F., Historia..., s. 27.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Grayson A.K., Assyrian..., s. 27.
  3. 3,0 3,1 3,2 Leick G., Who's Who..., s. 149.
  4. 4,0 4,1 Grayson A.K., Assyrian..., s. 30.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]