Szarłat szorstki
| Szarłat szorstki | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Rząd | goździkowce |
| Rodzina | szarłatowate |
| Rodzaj | szarłat |
| Gatunek | szarłat szorstki |
| Nazwa systematyczna | |
| Amaranthus retroflexus L. Sp. pl. 2:991. 1753 |
|
| Synonimy | |
|
Amaranthus chlorostachys Willd., Amaranthus patulus Bertol. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Szarłat szorstki (Amaranthus retroflexus) – gatunek rośliny należący do rodziny szarłatowatych. Pochodzi prawdopodobnie z Ameryki Północnej. Do Polski został nieświadomie, przypadkowo zawleczony. Po raz pierwszy stwierdzono jego występowanie w pierwszej połowie XIX w. na Nizinie Śląskiej. W 1814 r. notowano go już w Opolu i Gdańsku. Obecnie występuje pospolicie na terenie całej Polski. Na rodzime gatunki nie wywiera wpływu[2]. Status gatunku we florze Polski: kenofit[3].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Dorasta do 80 (100) cm. Nazwa rośliny pochodzi od krótkich szczecinek, którymi pokryta jest cała roślina.
- Łodyga
- Jasnozielona, wzniesiona i stosunkowo gruba.
- Liście
- Ulistnienie nakrzyżległe. Liście duże, długoogonkowe, ostro zakończone, jasnozielone.
- Kwiaty
- Zebrane w kłębiki, przy czym górne kłębiki tworzą gęsty, czasami wiechowato rozgałęziony pozorny kłos na bezlistnym szczycie pędu. Kwiaty zielone (czasami zaczerwienione), okwiat złożony z 5 działek, 5 pręcików. Pod kłębikami przysadki zakończone kolcem dłuższym od listków okwiatu. W kwiatach żeńskich listki okwiatu tępe lub ucięte, górą rozszerzające się, czasami zakończone kolcem. Kwiatostan jest wzniesiony.
- Korzeń
- Palowy, o barwie różowej.
- Owoc
- Pękający poprzeczną szczeliną i otwierający się wieczkiem.
[edytuj] Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna. Kwitnie od lipca do października. Siedliska: miejsca ruderalne. Gleby średnie i żyzne, raczej wilgotne. Roślina azotolubna. Jest uciążliwym chwastem segetalnym, głównie w uprawach roślin okopowych, kukurydzy i warzyw[4]. Za próg szkodliwości uważa się już obecność 0,1-0,2 okazów tego chwastu na 1 m². Najważniejsze w zwalczaniu tego chwastu jest zapobieganie wysiewaniu się nasion[5].
Siewka jest kędzierzowato owłosiona. Podliścieniowa łodyżka jest naga i ciemnoczerwona, liścienie lekko pomarszczone, równowąskie z dobrze widocznym nerwem środkowym, górą zielone, na spodniej stronie fioletowo nabiegłe. pierwsze liście jajowate, wycięte na szczycie i podobnie ubarwione jak liścienie, ale z wyraźną pierzastą nerwacją.
[edytuj] Zmienność
Tworzy mieszańce z szarłatem zielonym (Amaranthus x ozanonii Thell i inni[3].
[edytuj] Zastosowanie
- Młode rośliny mogą być wykorzystywane na sałatkę, starsze stanowią wartościową paszę dla świń. Ziele zawiera garbniki, sole mineralne, ponad 20% białka, 200 mg% witaminy C. Jeszcze bardziej odżywcze są nasiona – zawierają 9% tłuszczu, 19% bialka i 41% skrobi.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
- ↑ Gatunki obce w Polsce. IOP PAN. [dostęp 10 grudnia 2007 r.].
- ↑ 3,0 3,1 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Włodzimierz Tymrakiewicz: Atlas chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976, s. 70.
- ↑ Środki ochrony roślin – szarłat szorstki. [dostęp 10 grudnia 2007 r.].
[edytuj] Bibliografia
- Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
