Szczaw

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szczaw
Szczaw zwyczajny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina rdestowate
Rodzaj szczaw
Nazwa systematyczna
Rumex L.
Sp. Pl. 333. 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
Rumex patientia L.[2]
Synonimy
  • Acetosa Mill.,
  • Acetosella (Meisn.) Fourr.,
  • Bucephalora Pau,
  • Lapathum P. Miller[2][3]
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło szczaw w Wikisłowniku
Szczaw alpejski – roślina wysokogórska

Szczaw (Rumex L.) – rodzaj roślin z rodziny rdestowatych. Obejmuje około 200 gatunków szeroko rozprzestrzenionych na całym świecie, zwłaszcza w strefach klimatu umiarkowanego. Rośliny z tego rodzaju bywają kłopotliwe do identyfikacji, gatunki są bardzo zmienne, do cech diagnostycznych niezbędnych do prawidłowego oznaczenia gatunków należą detale budowy kwiatów[4]. Występują na terenach ruderalnych, na brzegach wód, na terenach zalewowych zarówno nad rzekami, jak i wzdłuż wybrzeży morskich, na łąkach[5]. Niektóre gatunki są jadalne i wykorzystywane jako warzywo, zwłaszcza szczaw zwyczajny, ogrodowy i tarczolistny, inne gatunki są chwastami w uprawach lub wykorzystywane są leczniczo (np. szczaw kędzierzawy)[5].

Rozmieszczenie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny z tego rodzaju spotykane są niemal na całym świecie, ale największe ich zróżnicowanie występuje w strefie klimatu umiarkowanego w Europie i Azji[5]. Większość przedstawicieli rośnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, nieliczne gatunki występują w analogicznych warunkach na półkuli południowej. Niektóre gatunki są szeroko rozpowszechnione jako gatunki zawlekane przez człowieka[4].

Gatunki flory Polski[6]

Do rodzimej flory Polski należy 16 gatunków szczawiu:

Gatunkami zawleczonymi i zadomowionymi są:

Do gatunków uprawianych i dziczejących lub przejściowo zawlekanych na teren Polski (efemerofitów) należą[6][7]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Przeważnie byliny osiągające do 2 m wysokości, rzadziej rośliny jednoroczne i dwuletnie, zwykle z głębokimi korzeniami, czasem z kłączami i rozłogami. Nagie lub owłosione[5][4].
Liście
Skrętoległe. Zwykle długoogonkowe, z niewielką, często wąską blaszką liściową i luźną gatką u nasady liścia[5][4].
Kwiaty
Obupłciowe lub rozdzielnopłciowe, zebrane w kwiatostan groniasty lub wiechowaty, żółtawo lub czerwonawo zabarwiony. Kwiaty z okwiatem sześciolistkowym (w dwóch okółkach po trzy listki). Pręcików jest 6, zalążnia jednokomorowa, górna, słupek zwieńczony jest 3 piórkowatymi znamionami[5][4].
Owoce
Trójgraniasty, jednonasienny orzeszek otulony listkami wewnętrznego okółka kwiatu, często opatrzonymi guzkami lub kolczastymi na brzegach[5][4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Należy do podrodziny Polygonoideae, rodziny rdestowatych (Polygonaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych[1]. W obrębie podrodziny reprezentuje plemię Rumiceae[3].

Pozycja rodzaju według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Polygonanae Takht. ex Reveal, rząd rdestowce (Polygonales Dumort.), rodzina rdestowate (Polygonaceae Juss.), podrodzina Rumicoideae Leurss., plemię Rumiceae Dumort., podplemię Rumicinae C. Mey ex Ledeb., rodzaj szczaw (Rumex L.)[8].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
  3. 3,0 3,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2013-12-06].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Sergei L. Mosyakin: Rumex Linnaeus (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-12-06].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 92. ISBN 0333748905.
  6. 6,0 6,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych łacińsko-polski. Kraków: Officina Botanica, 2008, s. 113. ISBN 978-83-925110-5-2.
  8. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Rumex (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].