Szczeżuja spłaszczona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szczeżuja spłaszczona
Pseudanodonta complanata
(Rossmassler, 1835)
Szczeżuja spłaszczona
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada małże
Podgromada Palaeoheterodonta
Rząd Unionoida
Rodzina skójkowate
Rodzaj Pseudanodonta
Gatunek szczeżuja spłaszczona
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Szczeżuja spłaszczona (Pseudanodonta complanata) – europejski gatunek małża z rodziny skójkowatych (Unionidae), rozmieszczony w rozproszonych, izolowanych i niewielkich populacjach[2]. Na terenie Polski jest objęty częściową ochroną gatunkową[3].

Występuje w wodach basenu Morza Bałtyckiego oraz w dorzeczu Dwiny należącej do zlewni Morza Białego[2]. Występuje również w rzekach zlewni Oceanu Atlantyckiego: stwierdzony w dorzeczu Renu, podawany też z Belgii i Wielkiej Brytanii. Ponadto notowany w wodach basenu Morza Czarnego w dorzeczach: Dunaju, Dniestru, Dniepru, Donu, Kubania, jak również z basenu Wołgi i Uralu należących do zlewiska Morza Kaspijskiego[2]. W Polsce jest szeroko rozmieszczona, zwłaszcza na terenach nizinnych, ale występuje rzadko[2]. Stwierdzono ją także w Zalewie Wiślanym i wodach Pobrzeża i Pomorza[2].

Muszle szczeżui spłaszczonej

Małż ten związany jest z płytkimi rzekami o podłożu piaszczystym lub piaszczysto-żwirowym, prowadzącymi bardzo czyste wody z odpowiednią zawartością glonów. Stwierdzany także w wolno płynących strefach większych rzek, oraz w zatokach i w pobliżu brzegów większych zbiorników. Zasiedla tam piaszczyste, pozbawione mułu podłoże. Szczeżuja spłaszczona jest małżem słodkowodnym, ryjącym w dnie. Żyje prawie całkowicie zakopana w osadach dennych, tylko czubki syfonów wystawia ponad powierzchnię dna[2].

Odżywia się odfiltrowując pokarm z wody, żyje od 8 do 18 lat i może osiągać około 10 cm długości. Średnia długość muszli tego małża wynosi 6 cm, przy czym samce osiągają nieco większe rozmiary ciała niż samice. Podanie dokładnej wielkości polskiej populacji tego małża nie jest obecnie możliwe, a zagrożenia tego gatunku nie są do końca rozpoznane. Wydaje się jednak, ze znaczące zagrożenie dla tego gatunku stwarza zanieczyszczenie wód oraz ich eutrofizacja, na którą szczególnie wrażliwe są młode małże. Regulacja rzeki i ich hydrotechniczna zabudowa są przyczyną niszczenia poszczególnych ich siedlisk.

Skuteczna ochrona szczeżui spłaszczonej wymaga przede wszystkim utrzymywania rzek w stanie naturalnym i zadbanie o czystość ich wód[2]. Gatunek jest zamieszczony w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych IUCN w kategorii NT (bliski zagrożenia)[1]. W Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt została zaliczona do kategorii EN (gatunki bardzo wysokiego ryzyka, silnie zagrożone)[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Pseudanodonta complanata. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Katarzyna Zając: Polska Czerwona Księga Zwierząt: Pseudanodonta complanata (Rossmässler, 1835). Instytut Ochrony Przyrody PAN. [dostęp 8 października 2011].
  3. Dz.U. 2014 poz. 1348 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. [dostęp 2014-10-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piechocki Andrzej: Materiały do poznania mięczaków (Mollusca) rzeki Pasłęki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 121-139. PB 7490/72