Szczególnie Chroniony Obszar Antarktyki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Szczególnie Chroniony Obszar Antarktyki (ang. Antarctic Specially Protected Area – ASPA) – obszar ochrony przyrody ustanowiony na podstawie załącznika V do Protokołu Madryckiego (Protokół o ochronie środowiska do Układu w sprawie Antarktyki sporządzony w Madrycie 4 października 1991). Ochronę w formie Szczególnie Chronionych Obszarów Antarktyki ustala się dla obszarów cennych ze względów środowiskowych, naukowych, historycznych, estetycznych lub pierwotnych albo dla obszarów, na których prowadzona jest lub planowana działalność naukowa.

W momencie wejścia w życie postanowień załącznika V do Protokołu Madryckiego, co nastąpiło 24 maja 2002, obszary chronione powołane na podstawie Traktatu Antarktycznego, czyli Szczególnie Chronione Obszary (Specially Protected Areas – SPA) i Miejsca o Szczególnym Znaczeniu Naukowym (Sites of Special Scientific Interest – SSSI), zostały automatycznie przekształcone w Szczególnie Chronione Obszary Antarktyki. Pozostawiono dotychczasowe nazwy obszarów nadając im nową numerację, począwszy od nr 101.

Wstęp do Szczególnie Chronionych Obszarów Antarktyki możliwy jest wyłącznie za pozwoleniem wydawanym zgodnie z procedurą określoną w art. 7 załącznika V do Protokołu Madryckiego, w praktyce ograniczany jest wyłącznie do prac naukowych. Z tego względu Szczególnie Chronione Obszary Antarktyki można przyrównać do rezerwatów ścisłych.

Obszary ustanawiane są w czasie corocznych Spotkań Konsultatywnych Układu Antarktycznego (Antarctic Treaty Consultative Meeting – ATCM) na wniosek dowolnego z państw prowadzących działania naukowe na obszarze Antarktyki (państw-stron Protokołu o ochronie środowiska do Układu w sprawie Antarktyki) lub Komitetu Ochrony Środowiska (Committee for Environmental Protection – CEP), Komitetu Naukowego Badań Antarktycznych (Scientific Committee on Antarctic Research – SCAR) czy Komisji do Spraw Zachowania Żywych Zasobów Morskich Antarktyki (Commission for the Conservation of Antarctic Marine Living Resources – CCAMLR). Strona wnioskująca o wyznaczenie obszaru zobowiązana jest następnie do zarządzania nim.

Lista obszarów[edytuj | edytuj kod]

Obecnie istnieje 71 Szczególnie Chronionych Obszarów Antarktyki:

Nr Nazwa Położenie Powierzchnia
km²
Kraj zarządzający
101
Taylor Rookery Ziemia Mac Robertsona 0,4  Australia
102
Rookery Islands Holme Bay, Ziemia Mac Robertsona 30  Australia
103
Ardery Island and Odbert Island Wybrzeże Budda 1,9  Australia
104
Sabrina Island Wyspy Balleny'ego 0,4  Nowa Zelandia
105
Beaufort Island Morze Rossa 18,4  Nowa Zelandia
106
Cape Hallett Ziemia Wiktorii 0,2  Stany Zjednoczone
107
Dion Islands Zatoka Małgorzaty, Półwysep Antarktyczny 6  Wielka Brytania
108
Green Island Berthelot Islands, Półwysep Antarktyczny 0,1  Wielka Brytania
109
Moe Island Orkady Południowe 1,3  Wielka Brytania
110
Lynch Island Orkady Południowe 0,1  Wielka Brytania
111
Southern Powell Island and adjacent islands Orkady Południowe 18  Wielka Brytania
112
Coppermine Peninsula Robert Island, Szetlandy Południowe 0,9  Chile
113
Litchfield Island Arthur Harbour, Antwerpia, Archipelag Palmera 2,7  Stany Zjednoczone
114
Northern Coronation Island, South Orkney Islands Orkady Południowe 88,5  Wielka Brytania
115
Lagotellerie Island Zatoka Małgorzaty, Półwysep Antarktyczny 1,58  Wielka Brytania
116
New College Valley, Caughley Beach Cape Bird, Wyspa Rossa 0,3  Nowa Zelandia
117
Avian Island Zatoka Małgorzaty, Półwysep Antarktyczny 0,8  Wielka Brytania
118
Summit of Mount Melbourne Ziemia Wiktorii 8,4  Nowa Zelandia
119
Forlidas Pond and Davis Valley ponds Dufek Massif 9,8  Stany Zjednoczone
120
Pointe-Géologie Archipelago Ziemia Adeli 2  Francja
121
Cape Royds Wyspa Rossa 4,6  Stany Zjednoczone
122
Arrival Heights Hut Point Peninsula, Wyspa Rossa 1,1  Stany Zjednoczone
123
Barwick and Balham Valleys Ziemia Wiktorii 279  Stany Zjednoczone
124
Cape Crozier Wyspa Rossa 19  Stany Zjednoczone
125
Fildes Peninsula Wyspa Króla Jerzego, Szetlandy Południowe 1,8  Chile
126
Byers Peninsula Wyspa Livingstona, Szetlandy Południowe 65,7  Chile
 Wielka Brytania
127
Haswell Island Haswell Island 1  Rosja
128
Western shore of Admiralty Bay (Zachodni brzeg Zatoki Admiralicji) Wyspa Króla Jerzego, Szetlandy Południowe 17,5  Polska
129
Rothera Point Wyspa Adelajdy 0,1  Wielka Brytania
130
Tramway Ridge Erebus, Wyspa Rossa 0,01  Nowa Zelandia
131
Canada Glacier Lake Fryxell, Taylor Valley, Ziemia Wiktorii 1,47  Nowa Zelandia
132
Potter Peninsula Wyspa Króla Jerzego, Szetlandy Południowe 1,9  Argentyna
133
Harmony Point Nelson Island, Szetlandy Południowe 4  Argentyna
 Chile
134
Cierva Point and offshore islands Wybrzeże Danco, Półwysep Antarktyczny 51,8  Argentyna
135
North-East Bailey Peninsula Wybrzeże Budda, Ziemia Wilkesa 0,5  Australia
136
Clark Peninsula Wybrzeże Budda, Ziemia Wilkesa 12,1  Australia
137
North-west White Island McMurdo Sound 170  Stany Zjednoczone
138
Linneaus Terrace Asgard Range, Ziemia Wiktorii 3,2  Stany Zjednoczone
139
Biscoe Point Antwerpia, Archipelag Palmera 2,7  Stany Zjednoczone
140
Parts of Deception Island Szetlandy Południowe 1,7  Wielka Brytania
141
Yukidori Valley Langhovde, Lützow-Holm Bay 3,6  Japonia
142
Svarthamaren Mühlig-Hofmannfjella, Ziemia Królowej Maud 3,8  Norwegia
143
Marine Plain Mule Peninsula, Vestfold Hills, Ziemia Księżniczki Elżbiety 23,4  Australia
144
Chile Bay (Discovery Bay) Greenwich Island, Szetlandy Południowe 0,8  Chile
145
Port Foster Deception Island, Szetlandy Południowe 1,9  Chile
146
South Bay Doumer Island, Archipelag Palmera 1  Chile
147
Ablation Point-Ganymede Heights Wyspa Aleksandra 186  Wielka Brytania
148
Mount Flora Zatoka Nadziei, Półwysep Antarktyczny 0,6  Wielka Brytania
149
Cape Shirreff Wyspa Livingstona, Szetlandy Południowe 3,47  Stany Zjednoczone
150
Ardley Island Zatoka Maxwella, Wyspa Króla Jerzego, Szetlandy Południowe 1,5  Chile
151
Lions Rump Wyspa Króla Jerzego, Szetlandy Południowe 1,3  Polska
152
Western Bransfield Strait off Low Island Szetlandy Południowe 1100  Stany Zjednoczone
153
Eastern Dallmann Bay Brabant Island, Archipelag Palmera 710  Stany Zjednoczone
154
Botany Bay Cape Geology, Ziemia Wiktorii 2,15  Nowa Zelandia
155
Cape Evans Wyspa Rossa 0,048  Nowa Zelandia
156
Lewis Bay Erebus, Wyspa Rossa 15,2  Nowa Zelandia
157
Backdoor Bay Cape Royds, Wyspa Rossa 0,056  Nowa Zelandia
158
Hut Point Wyspa Rossa 132  Nowa Zelandia
159
Cape Adare (Przylądek Adare’a) Wybrzeże Borchgrevinka ?  Nowa Zelandia
160
Frazier Islands Windmill Islands, Ziemia Wilkesa 0,6  Australia
161
Terra Nova Bay Morze Rossa 29,4  Włochy
162
Mawson's Huts Zatoka Commonwealthu, Ziemia Jerzego V ?  Australia
163
Dakshin Gangotri Glacier Ziemia Królowej Maud 4,53  Indie
164
Scullin and Murray Monolites Ziemia Mac Robertsona ?  Australia
165
Edmonson Point Wood Bay, Morze Rossa 5,49  Włochy
166
Port-Martin Ziemia Adeli ?  Francja
167
Hawker Island Vestfold Hills, Wybrzeże Ingrid Christensen, Ziemia Księżniczki Elżbiety 1,9  Australia
168
Mount Harding Grove Mountains, Ziemia Księżniczki Elżbiety 120  Chiny
169
Amanda Bay Wybrzeże Ingrid Christensen, Ziemia Księżniczki Elżbiety ?  Australia
 Chiny
170
Marion Nunataks Wyspa Charcota, Półwysep Antarktyczny 176  Wielka Brytania
171
Narębski Point (Przylądek Narębskiego) Barton Peninsula, Szetlandy Południowe 1  Korea Południowa

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]