Szczudla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szczudla
Freycinetia banksii
Freycinetia banksii
Systematyka[1]
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd pandanowce
Rodzina pandanowate
Rodzaj szczudla
Nazwa systematyczna
Freycinetia Gaudich.
Ann. Sci. Nat. (Paris) 3: 509 (1824)
Typ nomenklatoryczny
Freycinetia arborea Gaudich[2]..
Synonimy

Victoriperrea Hombr. & Jacquinot ex Decne.
Jezabel Banks ex Salisb[3].

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiatostany Freycinetia arborea

Szczudla (Freycinetia Gaudich.) – rodzaj wieloletnich pnączy z rodziny pandanowatych (Pandanaceae), obejmujący około 300 gatunków występujących w Japonii, na Sri Lance, w Azji Południowo-Wschodniej, Papui-Nowej Gwinei, północnej Australii oraz Oceanii[3].

Nazwa naukowa rodzaju została nadana na cześć Louisa de Freycineta, francuskiego podróżnika i odkrywcy[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Liany, rzadziej pnące rośliny zielne[5].
Łodyga
Zwykle sympodialnie rozgałęziona, z licznymi blinami liściowymi[6].
Korzenie
Rośliny tworzą liczne korzenie powietrzne, niekiedy rozgałęzione, o funkcji podporowej i czepnej[6].
Liście
Ulistenienie skrętoległe, w 3 okółkach[6]. Liście gęsto stłoczone lub luźne[6], równowąskie lub lancetowate, u nasady z błoniastymi uszkami[5], całobrzegie, ale brzegowo i doosiowo na nerwie głównym pokryte kolcami[6].
Kwiaty
Jednopłciowe, rzadziej obupłciowe[5] kwiaty zebrane są w kłosy, które z kolei zebrane są w pseudobaldachy lub grono złożone, wyrastające wierzchołkowo lub bocznie na pędzie[6]. Początkowo kwiatostany wsparte są kilkoma ścieśnionymi, zielonymi lub kolorowymi podsadkami, położonymi w 3 rzędach. Okwiat nieobecny. Kwiaty męskie i żeńskie gęsto ścieśnione. Kwiaty żeńskie zwykle otoczone drobnymi prątniczkami. Zalążnie jednokomorowe, wielozalążkowe, z 2 lub więcej parietalnymi łożyskami, przechodzące w 2 lub więcej rozdzielone lub zbiegające się znamiona[5].
Owoce
Jagody, niekiedy ze stwardniałym wierzchołkiem[5]. Nasiona liczne, proste lub różnorako skrzywione, o grubej łupinie. Bielmo bogate w skrobię[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009) rodzaj należy do rodziny pandanowatych (Pandanaceae), w rzędzie pandanowców (Pandanales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots)[1].

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Freycinetia auriculata, endemiczna dla Palawanu, jest ujęta w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych ze statusem VU (narażony). Cała wyspa, na której występuje, stanowi rezerwat przyrody[7].

Zastosowania[edytuj | edytuj kod]

Rośliny spożywcze
Podsadki, owoce, a także rdzenie pędów niektórych gatunków tych roślin są jadalne.
Inne zastosowania
Korzenie powietrzne tych roślin służą do produkcji lin[6].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Peter F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-02-21].
  2. Index Nominum Genericorum. Smithsonian Institution. [dostęp 2011-02-21].
  3. 3,0 3,1 Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-02-20].
  4. D. Gledhill: The names of plant. Cambridge ; New York: Cambridge University Press, 2008, s. 171. ISBN 978-0-521-86645-3.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Flora of China. Vol. 23: Pandanaceae. [dostęp 2011-02-21].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 B.C. Stone, K.-L. Huynh i H.-H. Poppendieck: Pandanaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 397-402. ISBN 3-540-64060-6. (ang.)
  7. World Conservation Monitoring Centre: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4.. 1998. [dostęp 2011-02-21].